Bởi Alex Kimani – Ngày 05/03/2026, 19:00 CST
-QatarEnergy đã tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với xuất cảng LNG sau khi vận chuyển qua eo biển Hormuz bị tạm dừng.
-Việc khởi động lại sản xuất LNG có thể mất vài tuần hoặc vài tháng, vì các nhà máy phải ngừng hoạt động khi kho chứa đầy và cần một quy trình khởi động lại chậm, tuần tự để tránh làm hỏng thiết bị đông lạnh.
-Thị trường khí đốt toàn cầu đang đối mặt với khó khăn nguồn cung đáng kể, với giá ở Âu châu và Á châu tăng gần 50%, trong khi xuất cảng LNG của Mỹ có rất ít khả năng dự trữ để thay thế nguồn cung bị mất của Qatar.
Hôm ngày 4/03, công ty Qatar Energy tuyên bố tình trạng bất khả kháng đối với xuất cảng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), sau những gián đoạn tại các cơ sở công nghiệp Ras Laffan do xung đột ở Trung Đông gây ra. Tuyên bố pháp lý này được đưa ra để miễn trừ trách nhiệm cho phía công ty này khỏi các nghĩa vụ giao hàng theo hợp đồng do những trường hợp bất thường nằm ngoài tầm kiểm soát của họ. Việc ngừng hoạt động được kích hoạt bởi sự đình trệ gần như hoàn toàn của hoạt động vận chuyển hàng hóa tại eo biển Hormuz do xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Qatar chiếm 20% lượng xuất cảng LNG toàn cầu, chủ yếu phục vụ thị trường Á châu bao gồm Trung Quốc, Nhựt Bổn, Ấn Độ và Nam Hàn, cũng như Âu châu.
Thật không may cho khách hàng sử dụng khí đốt, có thể phải mất nhiều tháng trước khi nhà máy sản xuất khí hóa lỏng khổng lồ này trở lại sản xuất bình thường. Tổng thống Mỹ Donald Trump ban đầu dự đoán Chiến dịch Epic Fury sẽ chỉ kéo dài từ bốn đến năm tuần, nhưng sau đó tuyên bố rằng Mỹ có thể tiến hành “lâu hơn nhiều”. Đồng minh của ông trong cuộc chiến, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, đã mô tả chiến dịch này là “hành động nhanh chóng và quyết đoán” có thể “mất một thời gian” nhưng sẽ không kéo dài nhiều năm.
Chánh quyền Trump đã vạch ra bốn mục tiêu cốt lõi: phá hủy năng lực hỏa tiễn và hải quân của Iran, bảo đảm nước này không bao giờ có được võ khí nguyên tử, và ngăn chặn việc Iran tài trợ cho các nhóm phiến quân trong khu vực. Chiến dịch Midnight Hammer năm ngoái chỉ kéo dài 12 ngày và chỉ nhận được phản ứng mang tính biểu tượng từ Iran. Tuy nhiên, lần này Iran đã hung hăng hơn nhiều sau cái chết của Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei, phát động các cuộc tấn công trả đũa rộng khắp và dữ dội trên khắp Trung Đông.
Tehran đã phóng hàng trăm thiết bị bay không người lái Shahed và hỏa tiễn đạn đạo tốc độ cao nhắm vào Israel và nhiều quốc gia vùng Vịnh đồng minh của Mỹ, bao gồm UAE, Ả Rập Saudi, Kuwait, Bahrain, Qatar và Oman. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và cảnh báo về các cuộc tấn công vào tàu thuyền, buộc phải tạm dừng các hoạt động chính vận chuyển dầu/khí đốt và khiến ngành vận tải biển toàn cầu phải tìm kiếm các hải trình thay thế.
Tình hình càng trở nên trầm trọng hơn do tiến trình mở cửa trở lại các nhà máy khí hóa lỏng (LNG) khổng lồ sau khi bị đóng cửa diễn ra rất chậm chạp.
Thành phố công nghiệp Ras Laffan ở Qatar đóng vai trò là trung tâm chánh cho các hoạt động khí hóa lỏng (LNG) khổng lồ của quốc gia này, và là nơi đặt khu phức hợp xuất cảng LNG lớn nhứt thế giới. Nhà máy LNG của thành phố có 14 dây chuyền sản xuất LNG với công suất khoảng 77 triệu tấn mỗi năm (mtpa). Cảng của thành phố có sáu bến LNG, được thiết kế để tiếp nhận các tàu chở LNG lớn nhứt thế giới, bao gồm cả tàu QMax và QFlex. Các bể chứa của nhà máy có dung tích khoảng 1.880.000 mét khối, và hiện đang xây dựng thêm các bể chứa và bến tàu để đáp ứng công suất lên đến 126 triệu tấn mỗi năm vào năm 2027. Hiện tại, lượng LNG trong kho chỉ cần 4 ngày để đầy ở công suất sản xuất tối đa, buộc tiến trình sản xuất phải nhanh chóng dừng lại bất cứ khi nào tàu xuất cảng không thể rời cảng. Sau khi quá trình khởi động lại bắt đầu, sẽ mất thêm hai tuần để nhà máy đạt công suất hoạt động tối đa.
Việc khởi động lại được thực hiện chậm rãi một cách có chủ ý để tránh “sốc nhiệt” đối với các thiết bị đông lạnh trọng yếu, hoạt động ở nhiệt độ dưới 0 độ C. Sản xuất LNG liên quan đến nhiệt độ cực thấp (-160 °C hoặc -260 F). Việc nhanh chóng đưa khí cấp vào thiết bị đang ở trạng thái lạnh và không hoạt động có thể gây ra ứng suất nghiêm trọng, làm hỏng hoặc vỡ các bộ phận quan trọng và đắt tiền. Ngoài ra, các dây chuyền không thể khởi động lại đồng thời; chúng phải được đưa trở lại hoạt động tuần tự để bảo đảm tính ổn định.
Tất cả những điều này có nghĩa là thị trường khí đốt toàn cầu sẽ thiếu hụt đáng kể trong ít nhất vài tuần. Việc tạm ngừng sản xuất khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar do lo ngại về an ninh ở eo biển Hormuz đã làm gia tăng cạnh tranh giữa các lưu vực Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, đẩy giá khí đốt ở Âu châu (TTF) và Á châu tăng gần 50%.
Saul Kavonic, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu năng lượng tại MST Marquee, nói với Reuters rằng, “Không gì có thể thay thế được khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar. Nếu việc ngừng cung cấp kéo dài, điều đó báo hiệu một tình huống khó khăn lớn hơn đối với thị trường khí đốt so với năm 2022 khi Nga ngừng cung cấp khí đốt qua đường ống cho Âu châu. Giá khí đốt có thể quay trở lại mức cao kỷ lục được thiết lập vào năm 2022”.
Thật không may, Hoa Kỳ, quốc gia sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhứt thế giới, hiện chỉ có rất ít năng lực xuất cảng dự phòng để bù đắp cho những gián đoạn nguồn cung lớn, với chỉ khoảng 5% sản lượng bổ khuyết sẵn có. Các nhà máy xuất cảng LNG của Hoa Kỳ hiện đang hoạt động gần hết công suất, với phần lớn sản lượng được ràng buộc bởi các hợp đồng dài hạn. Tuy nhiên, một số nhà máy xuất cảng LNG lớn đang được xây dựng tại khu vực Vịnh Mexico của Hoa Kỳ, với mục tiêu tăng đáng kể công suất vào năm 2030. Các dự án trọng điểm đang hoạt động bao gồm nhà máy Plaquemines LNG khổng lồ (Louisiana), dự án Corpus Christi giai đoạn 3 của Cheniere (Texas), Golden Pass LNG (Texas), Rio Grande LNG (Texas), Port Arthur LNG (Texas) và dự án Louisiana LNG mới được khởi xướng. Tổng cộng, các nhà máy LNG này sẽ bổ khuyết hơn 65 triệu tấn/năm (mtpa) công suất LNG danh nghĩa, tương đương khoảng 60% công suất hiện tại của cả nước.
By Alex Kimani for Oilprice.com
Huy Le biên dịch
