PHÁP QUỐC – Tổng thống Emmanuel Macron thông báo những thay đổi lớn trong học thuyết của Pháp, mở rộng « răn đe nguyên tử » để bảo vệ các đồng minh Âu châu. Paris sẽ tăng số đầu đạn nguyên tử. Tám nước Âu châu, trong đó có Đức, hợp tác với Pháp tăng cường sức mạnh răn đe nguyên tử. Nhưng quyền quyết định cuối cùng xử dụng võ khí nguyên tử vẫn thuộc về tổng thống Pháp, như từ 60 năm nay.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu về sách lược võ khí nguyên tử trước tiềm thủy đỉnh ‘Le Temeraire’ tại căn cứ tiềm thủy đỉnh nguyên tử Ile Longue ở Crozon, Pháp, ngày02/03/2026. AP – Yoan Valat

Hôm 02/03/2026, trong bài diễn văn đọc tại căn cứ chiến lược, đảo Longue, gần Brest, thành phố ven biển Đại Tây Dương, nơi đồn trú của lực lượng tiểm thủy đỉnh nguyên tử tấn công của Pháp, tổng thống Emmanuel Macron đề cập đến việc thúc đẩy, mở rộng « ô nguyên tử » bảo vệ các đồng minh. Nguyên thủ Pháp cho biết đã có tám nước chấp nhận tham gia vào dự án này, đó là Anh, Đức, Ba Lan, Hà Lan, Bỉ, Hy Lạp, Thụy Điển và Đan Mạch.

Các đe dọa nguyên tử gia tăng, đặc biệt từ Nga, và Trung Quốc hiện đang tăng mạnh kho võ khí nguyên tử, trong bối cảnh Mỹ chủ trương giảm bớt hậu thuẫn với Âu châu. Do vậy, nguyên thủ Pháp hối thúc các nước Âu châu chủ động « quyết định tương lai của mình », thay vì phó thác cho các thế lực bên ngoài, ngụ ý nước Mỹ.

Theo hãng tin Pháp AFP, thay đổi lớn trong học thuyết nguyên tử của Paris đặc biệt gắn liền với việc tăng số lượng đầu đạn nguyên tử và có thể một số đồng minh đón tiếp lực lượng không quân chiến lược của Pháp. Mặt khác, từ nay trở đi, Pháp sẽ không công bố số đầu đạn nguyên tử nữa.

Tổng thống Macron nhấn mạnh là hệ thống võ khí nguyên tử răn đe mở rộng cho các nước Âu châu, do Pháp chủ trì, hoạt động độc lập với ô nguyên tử của Mỹ trong khuôn khổ khối NATO tại Âu châu, nhưng có thể mang lại « sự bổ sung hoàn hảo » (parfaitement complémentaire).

Nguyên thủ Pháp cũng đề nghị các đồng minh huy động lực lượng vũ trang quy ước tham gia vào hệ thống răn đe nguyên tử của Pháp, với các diễn tập tấn công, như Pháp và Anh đã bắt đầu khai triển.

Tuyên bố chung Pháp – Đức

Sau bài diễn văn nói trên, tổng thống Pháp và thủ tướng Đức Friedrich Merz đưa ra tuyên bố chung. Phối hợp răn đe nguyên tử với các lực lượng võ trang quy ước là trọng tâm. Paris và Berlin quyết định thành lập « nhóm chỉ đạo nguyên tử cấp cao » để « đối thoại về học thuyết nguyên tử và phối hợp hợp tác về sách lược », đặc biệt là « tối ưu hóa liên kết giữa các lực lượng vũ trang quy ước, hệ thống phòng thủ hỏa tiễn và võ khí răn đe nguyên tử Pháp ».

Ngay trong năm nay, phía Đức sẽ tham gia vào các cuộc diễn tập nguyên tử của Pháp, thăm các cơ sở chiến lược của Pháp. Pháp và Đức sẽ « phối hợp quản lý leo thang căng thẳng dưới ngưỡng xử dụng võ khí nguyên tử, đặc biệt trong lĩnh vực cảnh báo sớm, phòng không và tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương với các võ khí có độ chính xác cao ».

Tham gia vào chương trình nguyên tử, Ba Lan muốn răn đe kẻ thù

Sau thông báo của tổng thống Pháp Emmanuel Macron, thủ tướng Ba Lan Donals Tusk đã khẳng định mong muốn tăng cường sách lược quốc phòng và hợp tác với Paris cùng các đồng minh về chương trình răn đe nguyên tử.

Ba Lan là một trong tám nước Âu châu đồng ý tham gia vào kế hoạch của Pháp. Quốc gia đóng vai trò là biên giới của Âu châu và NATO với Nga, muốn nắm lấy cơ hội này, trong bối cảnh quốc phòng của đất nước là mối quan tâm hàng đầu. Từ tháng 05/2025, tại Nancy, Warszawa và Paris đã thảo luận về năng lực chiếc ô nguyên tử của Pháp có thể che chở cho nước này. Hai bên đã ký hiệp ước tăng cường hợp tác, trong đó có điều khoản hỗ trợ nhau trong trường hợp bị tấn công.

Từ Warszawa, thông tín viên Adrien Sarlat cho biết phản ứng của người dân Ba lan :  

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã đăng bài trên mạng xã hội X, đề cập đến phát biểu của tổng thống Pháp : Chúng ta cùng với đồng minh trang bị võ khí để kẻ thù không bao giờ dám tấn công chúng ta nữa.

Ông Piotr cũng đồng quan điểm, ông nói: Giữa các nước Âu châu, chúng ta phải hỗ trợ nhau và không nên đối đầu. Việc trang bị thêm đầu đạn nguyên tử là điều tất yếu. Bởi vì Ba Lan chưa sở hữu kho võ khí riêng, nên chúng tôi sẵn sàng tiếp nhận võ khí từ các đồng minh, để có thể phản ứng, thậm chí là phản công nhanh chóng.

Lập luận này được đưa ra trong bối cảnh mối đe dọa từ Nga luôn hiện hữu và Ba Lan đang chuẩn bị để đương đầu kể từ khi Nga tiến hành xâm lược Ukraine trên diện rộng. Tuy nhiên, tổng thống Pháp Emmnuel Macron đã làm rõ rằng Pháp sẽ vẫn là bên giữ quyết định cuối cùng trong việc kích hoạt các đầu đạn nguyên tử được đặt tại các nước đồng minh.

Quyết định này, theo bà Magda là hoàn toàn có thể hiểu được. Bà nói : Thật không may, thực tế là như vậy, tôi thấy điều này cũng dễ hiểu khi một nước phải tin tưởng giao võ khí nguyên tử của mình cho một đồng minh, và không nhất thiết phải trao luôn cả quyết định kích hoạt chúng. Điều dó sẽ khá là kỳ lạ.

Trong khi đó, cô Rima thì vẫn băn khoăn về các điều kiện mà tổng thống Pháp đưa ra. Cô cho biết : Nếu các đầu đạn nguyên tử được đặt tại Ba Lan, tôi muốn chúng tôi phải có tiếng nói trong việc có kích hoạt chúng hay không. Tôi hy vọng chúng ta sẽ không bao giờ rơi vào tình cảnh đó và sẽ không bao giờ phải xử dụng chúng.

Tuy nhiên, Ba Lan vẫn giữ vững niềm tin, rằng để có được hòa bình thì phải luôn luôn sẵn sàng đối phó với chiến tranh.

(Theo RFI)