Do tính chất đặc thù của hành trình Artemis II, việc huấn luyện cho phi hành đoàn của nó rất khác so với việc huấn luyện các phi hành gia làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế. Nguồn: AP / NASA
Mặc dù được huấn luyện kỹ lưỡng, phi hành đoàn Artemis II vẫn gặp phải những thách thức, đã làm khó các phi hành gia trong sáu thập niên qua. Phi hành đoàn Artemis II đã được huấn luyện gần ba năm, cho chuyến bay ngang qua Mặt Trăng, vốn chưa từng có tiền lệ. Tuy nhiên, bất chấp những nỗ lực của các kỹ sư NASA, một số trục trặc kéo dài trong du hành vũ trụ vẫn còn tồn tại, và Tổng thống Donald Trump ca ngợi phi hành đoàn Artemis II khi các phi hành gia trên đường trở về Trái đất.
Phi hành đoàn Artemis II đang trở về Trái đất sau chuyến bay ngang qua Mặt Trăng, trong đó họ đã du hành xa hơn vào không gian, so với bất kỳ con người nào trước đây từng mạo hiểm.
Giống như hầu hết các phi hành gia của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia (NASA), phi hành đoàn bốn người đã trải qua nhiều năm huấn luyện nghiêm ngặt, trước khi bắt đầu nhiệm vụ kéo dài 10 ngày của họ, như tìm cách kiểm soát cơ thể của chính họ, khi phải hoạt động trong môi trường không trọng lực.
Các thành viên phi hành đoàn Reid Wiseman, Victor Glover và Christina Koch, cùng với phi hành gia Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Gia Nã Đại, bắt đầu huấn luyện vào tháng Sáu năm 2023.
Tuy nhiên, do tính chất độc đáo của hành trình Artemis II, việc huấn luyện cho phi hành đoàn của nó, rất khác so với việc huấn luyện các phi hành gia làm việc trên Trạm Vũ trụ Quốc tế, và một loạt các thử nghiệm là một phần quan trọng trong tiến trình chuẩn bị của họ.
Ví dụ, khi bay quanh mặt trăng, và do đó nằm ngoài phạm vi liên lạc với Trái đất, phi hành đoàn phải chuẩn bị sẵn sàng để tự giải quyết mọi khó khăn.
Trưởng phòng huấn luyện Artemis II là Jacki Mahaffey, mô tả chương trình huấn luyện là làm “giảm thiểu mọi rủi ro”. Bà nói trong một bài báo trên trang web của NASA vào tháng Giêng.
“Bằng cách chuẩn bị cho các phi hành gia và người điều khiển chuyến bay, những gì họ có thể gặp phải, chúng tôi bảo đảm sự thành công của nhiệm vụ”, Jacki Mahaffey.
Tiến trình huấn luyện của phi hành đoàn đã chứng tỏ hiệu quả trong suốt hành trình bay đến mặt trăng của họ, bao gồm cả khi nhóm gặp trở ngại với một thiết bị thiết yếu: nhà vệ sinh của phi thuyền vũ trụ.
Huấn luyện cho sứ mệnh Artemis II
NASA cho biết bốn phi hành gia phải nghiên cứu kỹ phi thuyền không gian Artemis II và cách vận hành nó ở các giai đoạn khác nhau của hành trình.
Cơ quan này đã xây dựng Mô phỏng Sứ mệnh Orion tại Trung tâm Vũ trụ Johnson ở Houston, tiểu bang Texas, để phi hành đoàn có thể diễn tập mọi thứ, từ các hoạt động thường lệ đến các phản ứng khẩn cấp trong suốt hành trình của họ.
Các phi hành gia đã mặc bộ đồ vũ trụ đặc biệt được thiết kế cho sứ mệnh Artemis II trong tiến trình huấn luyện, và các kỹ sư đã thử nghiệm hệ thống hỗ trợ sự sống của khoang phi thuyền, dựa trên dữ liệu thu thập được từ tiến trình huấn luyện.
Một phần quan trọng trong tiến trình huấn luyện của họ, là về nhiếp ảnh và quan sát mặt trăng, vì các phi hành gia được kỳ vọng sẽ xử dụng mắt, để nghiên cứu mặt trăng. NASA cho biết trong một bài viết về các câu hỏi thường gặp về sứ mệnh Artemis II.
“Mắt và não người rất nhạy cảm với những thay đổi tinh tế về màu sắc, kết cấu và các đặc điểm bề mặt khác. Việc các phi hành gia quan sát trực tiếp bề mặt mặt trăng, kết hợp với bối cảnh của tất cả những tiến bộ mà các khoa học gia đã đạt được về mặt trăng trong vài thập niên qua, có thể hé lộ những khám phá mới và sự hiểu biết sâu sắc hơn, về các đặc điểm trên bề mặt mặt trăng”, NASA.
Để chuẩn bị cho việc quan sát, các phi hành gia phải nghiên cứu mặt khuất của Mặt Trăng và học cách nhận biết hình dạng miệng núi lửa, kết cấu bề mặt và màu sắc.
Họ cũng được huấn luyện trên máy bay phản lực T-38, để xây dựng nhận thức không gian và khả năng thích ứng, điều mà NASA hy vọng, sẽ “áp dụng trực tiếp vào việc ra quyết định dưới áp lực trong chuyến bay vũ trụ”.
Chuẩn bị thể chất và tinh thần
Không có trọng lực của Trái Đất, cả xương và cơ đều bị teo, dẫn đến những rủi ro sức khỏe phức tạp cho các phi hành gia.
Ngay từ đầu trong nghiên cứu vũ trụ của Mỹ, các khoa học gia đã nhận ra rằng, tập thể dục sẽ là một phần quan trọng, để duy trì xương và cơ khỏe mạnh trong không gian.
Các nhiệm vụ ban đầu xử dụng dây thun đơn giản, nhưng thiết bị tập thể dục ngày càng trở nên tiên tiến hơn.
Các thành viên phi hành đoàn Artemis cũng phải làm quen với thiết bị tập thể dục bánh đà của phi thuyền Orion, được NASA và các chuyên gia nghiên cứu vũ trụ phát triển, để các phi hành gia tập thể dục trong không gian.
Thiết bị này, mà NASA mô tả là tương tự như máy chèo thuyền, bao gồm một bánh đà, một loạt ròng rọc và một bộ giới hạn mô-men xoắn, bên trong một khung có kích thước bằng một hộp giày.
Trở ngại về nhà vệ sinh của Artemis II
Mặc dù đã trải qua gần ba năm huấn luyện, phi hành đoàn Artemis II vẫn gặp phải một thách thức kỹ thuật, đó là nhà vệ sinh trong khoang phi thuyền Orion không hoạt động bình thường.
Cuối tuần qua, NASA xác nhận một đường ống thông hơi nước thải bị tắc nghẽn, BBC đưa tin rằng, phi hành đoàn đã phải điều chỉnh phi thuyền vũ trụ, để hướng ống thông hơi về phía mặt trời để thông tắc nghẽn.
Phát biểu với CNN, Giám đốc NASA Jared Isaacman cho biết, trong suốt lịch sử du hành vũ trụ của con người, “việc nhà vệ sinh hoạt động, gần như là một tính năng bổ túc”.
Isaacman cho biết, nhóm Artemis đã lắp đặt các đường ống thông hơi dự phòng, và các phi hành gia đã “chuẩn bị tốt” cho tình huống này.
Các phi hành gia Artemis II đã ăn gì?
Phi hành đoàn Artemis II được cung cấp 189 loại thực phẩm và đồ uống khác nhau, trong suốt nhiệm vụ của họ, bao gồm cà phê và sinh tố, NASA cho biết.
Chuyên gia sứ mệnh Christina Koch nhìn ra ngoài qua một trong những cửa sổ chính của phi thuyền vũ trụ Orion, hướng về Trái đất. Nguồn: NASA / Được cung cấp
Họ có thể chọn món ăn từ thực đơn bữa tối, gồm bánh tortilla, các loại hạt, thịt bò nướng, súp lơ, mì ống và phô mai, cùng với bánh quy, bí đỏ và sô cô la làm đồ ăn nhẹ.
Hầu hết các bữa ăn đều được sấy khô, trước khi đóng gói và sau đó được phi hành đoàn làm ẩm lại, trước khi ăn.
Thực đơn được các chuyên gia về thực phẩm vũ trụ và phi hành đoàn nghiên cứu, để kiểm soát lượng calo, lượng nước và dinh dưỡng.
Donald Trump ca ngợi phi hành đoàn Artemis II khi các phi hành gia đang trên đường trở về Trái đất
Các phi hành gia của NASA trong sứ mệnh Artemis II, đã trở thành những người đầu tiên quan sát nhật thực toàn phần từ mặt trăng.
Các phi hành gia từ sứ mệnh Artemis II, đã bắt đầu hành trình bốn ngày trở về Trái đất.
Phi hành đoàn thức dậy ngay trước 1 giờ sáng theo giờ AEST vào thứ Ba.
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nói chuyện với bốn phi hành gia trên Artemis II, chúc mừng phi hành đoàn, về thành công của họ khi họ trở về Trái đất.
Thông điệp của Tổng thống Trump được đưa ra, sau khi phi hành đoàn hoàn thành chuyến bay vòng quanh Mặt Trăng và quan sát nhật thực toàn phần, trên phi thuyền vũ trụ Orion.
Họ hiện đã bắt đầu hành trình trở về nhà kéo dài bốn ngày, dự kiến hạ cánh xuống Thái Bình Dương vào thứ Sáu, giờ địa phương.
Trump nói với phi hành đoàn rằng, họ đã làm nên lịch sử và “khiến cả nước Mỹ thực sự tự hào”. CNN dẫn lời Trump nói, “Gần đây chúng ta có rất nhiều điều đáng tự hào, nhưng điều này, không có gì sánh được với những gì các bạn đang làm, đó là bay vòng quanh Mặt Trăng lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ và phá kỷ lục về khoảng cách xa nhất so với Trái Đất”.
Tổng thống Trump cũng đã nói chuyện với phi hành gia Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Gia Nã Đại, người đã cùng ba người đồng nghiệp Mỹ khác tham gia sứ mệnh Artemis II, và cho biết thêm rằng ông đã nói chuyện với Thủ tướng Gia Nã Đại, Mark Carney, về sự tham gia của Hansen trong sứ mệnh này.
Christina Koch, nữ phi hành gia duy nhất trong phi hành đoàn, đã mô tả hành trình của họ bằng từ “khiêm tốn”. CNN dẫn lời Koch nói, “Chúng tôi sẽ không bao giờ có mặt ở đây, nếu không có rất nhiều người đi trước – bắt đầu từ Neil Armstrong, Katherine Johnson, các nhân vật lãnh đạo phong trào dân quyền – tất cả những người đã làm việc trên phi thuyền vũ trụ này trước khi chúng tôi đến đây”.
Phi hành đoàn Artemis II bao gồm Hansen, Koch, phi công Victor Glover và chỉ huy sứ mệnh Reid Wiseman.
Nhật thực được quan sát từ phía xa của Mặt Trăng
Phi hành đoàn dự kiến bắt đầu hành trình trở về nhà kéo dài bốn ngày vào khoảng 11:32 sáng theo giờ AEST, sau khi phóng từ Florida tuần trước.
Một giờ trước khi họ dự kiến bắt đầu hành trình trở về nhà, họ đã trở thành những người đầu tiên quan sát nhật thực từ Mặt Trăng.
Glover mô tả đó là một quang cảnh “tuyệt vời”.
“Điều này vẫn thật không thể tin được. Vì Mặt Trăng quay với tốc độ tương tự, như khi nó quay quanh Trái Đất, nên mặt khuất của nó luôn hướng ra xa hành tinh của chúng ta. Do đó, rất ít người – chỉ có các thành viên phi hành đoàn Apollo từng bay quanh Mặt Trăng trong các nhiệm vụ của họ – mới có thể nhìn trực tiếp bề mặt của nó”.
Hình ảnh Mặt Trăng được chụp từ camera bên ngoài phi thuyền vũ trụ Orion sau khi các phi hành gia Artemis II vượt qua khoảng cách xa nhất mà con người từng bay được từ Trái Đất. Nguồn: NASA / NASA qua AP
Sự kiện này đánh dấu một cao điểm trong sứ mệnh Artemis II kéo dài gần 10 ngày, chuyến bay thử nghiệm có người lái đầu tiên của chương trình Artemis của NASA, chương trình kế thừa dự án Apollo của NASA những năm 1960-1970. Đây là chuyến du hành đầu tiên đưa con người đến gần Mặt Trăng trong hơn nửa thế kỷ.
Trong nhật thực, Mặt Trời dự kiến sẽ biến mất khỏi tầm nhìn trong khoảng 53 phút, và chỉ có vành nhật hoa – lớp ngoài cùng của Mặt Trời – là có thể nhìn thấy.
Các phi hành gia cũng quan sát thấy, ánh sáng phản chiếu từ Trái Đất, nơi Trái Đất xuất hiện được chiếu sáng, tiếp theo là các vụ va chạm thiên thạch trên bề mặt Mặt Trăng.
Trên đường trở về, phi hành đoàn dự kiến sẽ liên lạc với các đồng nghiệp trên Trạm Vũ trụ Quốc tế qua sóng vô tuyến, trước khi hạ cánh xuống Thái Bình Dương gần San Diego, trên bờ biển phía tây của Hoa Kỳ vào thứ Sáu.
Liên lạc được khôi phục sau vụ mất liên lạc
Phi hành đoàn Artemis II thức dậy ngay trước 1 giờ sáng theo giờ AEST vào thứ Ba với một thông điệp ghi âm từ cố phi hành gia NASA Jim Lovell, người từng tham gia các sứ mệnh lên Mặt Trăng Apollo 8 và Apollo 13 thời Chiến tranh Lạnh. Lovell, người đã qua đời năm ngoái ở tuổi 97, nói, “Chào mừng đến với khu phố cũ của tôi. Đây là một ngày lịch sử, và tôi biết các bạn sẽ bận rộn như thế nào, nhưng đừng quên tận hưởng khung cảnh… chúc may mắn và thượng lộ bình an”.
Sau đó, phi hành đoàn chuẩn bị cho vụ mất liên lạc với trung tâm điều khiển sứ mạng, kéo dài khoảng 40 phút khi phi thuyền của họ bay qua phía sau Mặt Trăng, lúc 8 giờ 47 phút sáng theo giờ AEST.
Phi hành đoàn đã dựa vào Mạng lưới Không gian Sâu của NASA – bao gồm ba cơ sở liên lạc đặt tại California, Madrid và Canberra – để liên lạc với cơ quan trên Trái đất.
Khi phi thuyền Orion bay phía sau Mặt Trăng, các antena vô tuyến của mạng lưới, không thể thu tín hiệu.
Trong sứ mệnh Apollo 8 năm 1968, đánh dấu chuyến bay có người lái đầu tiên, đặt chân lên Mặt Trăng, phi hành đoàn cũng gặp phải vụ việc mất liên lạc.
(Theo SBS News)
