Ngày 27/01/2026, Hoa Kỳ thông báo sẽ tổ chức tập trận không quân trong vòng nhiều ngày ở Trung Đông. Trước đó một ngày, hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln và đội chiến hạm hộ tống đã đến khu vực thuộc Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Hoạt động thị uy của Mỹ đã có kết quả, bởi vì theo tổng thống Donald Trump, Iran « muốn đàm phán ». Còn Teheran cho biết đã mở kênh liên lạc với Hoa Thịnh Đốn.

Phi cơ tác chiến điện tử Boeing EA-18G Growler trên boong hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln ở Ấn Độ Dương, ngày 21/01/2026. AP – Seaman Daniel Kimmelman

Trong thông cáo, được AFP trích dẫn, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết cuộc tập trận « sẽ chứng minh năng lực triển khai, phân tán và duy trì sức mạnh không chiến » ở khắp Trung Đông. Tuy nhiên, chưa có ngày hoặc địa điểm cụ thể nào được công bố cho cuộc tập trận.

Theo báo New York Times, tình báo Mỹ bảo đảm với tổng thống Trump rằng sức mạnh của Iran đang « suy yếu »,  thậm chí « ở mức yếu nhất » kể từ khi nước Cộng hòa Hồi giáo được thành lập năm 1979. Việc hạm đội xuất hiện ở vùng Vịnh gây ra sức ép đối với chính quyền Teheran.

Trả lời RFI ngày 27/01, nhà nghiên cứu Clément Therme, chuyên gia về Iran, đưa ra một số giả thuyết :

« Chỉ riêng việc khai triển lực lượng quân sự cũng tác động đến nền kinh tế Iran. Nội tệ rial mất giá so với đô-la, và do đó áp lực quân sự dẫn đến sự suy thoái kinh tế, điều này có thể gây ra các cuộc biểu tình mới ở Iran. Cũng có thể xảy ra lệnh phong tỏa hàng hải, ví dụ ngăn chặn xuất cảng dầu của Iran sang Trung Quốc, quốc gia mua dầu chính của Iran, chiếm hơn 80% lượng dầu xuất cảng của Cộng hòa Hồi giáo.  Ngoài ra, cũng có thể can thiệp vào một số mục tiêu, ví dụ nhắm vào Lãnh tụ tối cao hoặc các mục tiêu quân sự, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo, lực lượng tình nguyện võ trang Basij, cảnh sát, bộ Tình Báo hoặc đài truyền hình Nhà nước, bởi vì đây là những mục tiêu có liên quan đến trấn áp phong trào. Và tổng thống Trump đã liên kết mức độ đàn áp với tình huống xử dụng võ lực để chấm dứt sự trấn áp đã khiến hàng chục nghìn người chết, theo các nguồn tin y tế ở Iran ».

Hơn 36.500 người Iran bị giết chết trong các cuộc biểu tình ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng ám chỉ đến tình huống can thiệp quân sự vào Iran khi kêu gọi người biểu tình Iran « trụ vững » vì « hỗ trợ đang tới » nhưng sau đó nhượng bộ, vì cho rằng Teheran đã đình chỉ các vụ hành quyết người biểu tình. Cho dù tình hình đã lắng dịu ở Iran nhưng các vụ truy bắt vẫn tiếp diễn.

Theo thống kê cho đến ngày 27/01 của tổ chức Human Rights Activists News Agency (HRANA), trụ sở ở Mỹ, ít nhất 41.880 người đã bị thẩm vấn, ít nhất 6.126 người biểu tình bị giết chết, trường hợp tử vong của 17.000 người khác vẫn đang được điều tra. Tổ chức này tiếp tục tố cáo chính quyền truy đuổi người bị thương đến tận bệnh viện. Còn kênh truyền hình đối lập Iran International, trụ sở ở nước ngoài, trích dẫn nhiều tài liệu mật và nguồn tin an ninh, thống kê hơn 36.500 người bị sát hại trong các cuộc biểu tình.

Tổng thống Iran Massoud Pezeshkian, thông qua trung gian là hoàng thái tử Ả Rập Saudi, Mohammed Ben Salmane, cảnh báo « những đe dọa của Mỹ sẽ không dẫn đến đâu ngoài việc gây bất ổn cho họ ». Theo hãng tin Fars của Iran, một quan chức cấp cao lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đe dọa sẽ phong tỏa eo biển Hormuz nếu bị tấn công, trong khi đây là tuyến hàng hải bảo đảm « an ninh lương thực, năng lượng và thương mại » của Mỹ và các nước trong vùng.

Liên Hiệp Âu Châu cũng chuẩn bị trừng phạt các quan chức Iran vì trấn áp người biểu tình. Ngày 27/01, nhiều nguồn tin ngoại giao cho AFP biết khoảng 21 thực thể và cá nhân, trong đó có nhiều lãnh đạo Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi Giáo, sẽ bị cấm nhập cảnh Liên Âu và tài sản trong Liên Âu bị phong tỏa.

(Theo RFI)