Sau vòng đàm phán đầu tiên giữa hai bên nhằm triển khai thỏa thuận hòa bình sơ bộ vừa đạt được tuần trước, ngày 23/06/2026, Mỹ thông báo tạm thời miễn áp dụng một số biện pháp trừng phạt đối với Ba Tư trong 60 ngày.
Phó tổng thống Mỹ, JD Vance, phát biểu sau cuộc đàm phán về Ba Tư, tại Buergenstock Resort Lake Lucerne, Thụy Sĩ, ngày 22/06/2026. REUTERS – Nathan Howard
Theo bộ Tài Chánh Mỹ, được Reuters trích dẫn, quyết định này cho phép Tề Lan tiếp tục xuất cảng dầu mỏ và các sản phẩm liên quan, đồng thời nhận tiền trả cho các giao dịch đến ngày 21/08. Đây được xem là bước đi đầu tiên của tiến trình thương lượng, giúp hỗ trợ kinh tế không nhỏ cho Ba Tư.
Phát biểu sau phiên đàm phán đầu tiên tại Thụy Sĩ, phó tổng thống Mỹ, JD Vance, nói là các cuộc nói chuyện đã tạo nền tảng tích cực cho một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Các bên đã đồng ý xây dựng một lịch trình hướng tới một thỏa thuận toàn diện trong vòng 60 ngày.
Ngoài vấn đề song phương, các bên trung gian là Ba Cơ Tư Thản và Ca Tháp Nhĩ, cho biết Mỹ và Ba Tư cũng đồng ý thiết lập thỏa thuận nhằm chấm dứt giao tranh giữa Do Thái và Hezbollah (Chân Chủ Đảng – 真主党) tại Lê Ba Nộn, đồng thời mở kênh liên lạc để bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz (Eo biển Hoắc Nhĩ Mộc Tư – 霍尔木兹), tuyến vận tải dầu mỏ trọng yếu của thế giới.
Ngoại trưởng Ba Tư, Abbas Araqchi, tuyên bố nước này đã đạt được các nhượng bộ quan trọng, bao gồm miễn trừng phạt đối với xuất cảng dầu và hóa dầu, giải phóng một phần tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và khởi động kế hoạch tái thiết kinh tế.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh là Ba Tư sẽ phải chấp nhận các cuộc thanh sát của quốc tế nhằm bảo đảm tính minh bạch của chương trình hạt nhân. Ông cảnh báo Hoa Thịnh Đốn sẽ có biện pháp nếu Tề Lan không tuân thủ các cam kết.
Tuy nhiên, phát ngôn nhân của bộ Ngoại Giao Ba Tư, Esmaïl Baghaï, hôm nay 23/6, tuyên bố nước này không có kế hoạch cho phép Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thanh sát các cơ sở phân hạch hạt nhân bị hư hại trong các cuộc không kích của Do Thái và Mỹ. Và Tề Lan chưa có cuộc gặp nào với tổng giám đốc IAEA, và cũng không dự định để cơ quan này kiểm tra các cơ sở bị tấn công. Ba Tư cũng khẳng định hai bên chưa thảo luận về chương trình nguyên tử và Tề Lan chưa đưa ra bất kỳ cam kết mới nào trong lãnh vực này.
Tuyên bố trên trái ngược với phát biểu của JD Vance sau các cuộc đàm phán tại Thụy Sĩ hôm 22/6, khi ông nói rằng Ba Tư đã đồng ý mời trở lại các thanh sát viên của IAEA, coi đây là một “bước tiến lớn”.
Các cuộc đàm phán các thỏa thuận giữa Mỹ và Ba Tư dự kiến sẽ tiếp tục trong những ngày tới nhằm thực thi các nội dung của thỏa thuận.
Hoạt động vận tải qua Eo biển Hoắc Nhĩ Một Tư bắt đầu phục hồi, góp phần hạ nhiệt thị trường năng lượng toàn cầu.
Ba Tư khẳng định mong muốn kiểm soát Eo biển Hoắc Nhĩ Một Tư
Tề Lan, hôm qua ngày 23/06, tái khẳng định mong muốn kiểm soát Eo biển Hoắc Nhĩ Một Tư sau khi vòng đàm phán giữa Hoa Kỳ và Ba Tư kết thúc tại Thụy Sĩ vào cuối tuần qua. Tình trạng lưu thông tại huyết mạch của hàng hải toàn cầu đã dần dần được khôi phục lại kể từ thứ Hai, hạ nhiệt thị trường năng lượng.
Theo dữ liệu từ các kênh theo dõi định vị hàng hải, kể từ thứ Hai, ng2y 22/06, ít nhất 36 tàu đã đi qua Eo biển Hoắc Nhĩ Một Tư, được cho là con số cao nhất kể từ khi chiến tranh nổ ra hồi cuối tháng Hai.
Sáng ngày 23/06, phía Ba Tư nhắc lại rằng những điều kiện lưu thông tại Eo biển Hoắc Nhĩ Một Tư sẽ “không giống như tình hình trước chiến tranh” và tuyến đường này sẽ do Ba Tư quản lý. Các quan chức đàm phán Ba Tư đã đến A Man (Oman) để tiếp tục thảo luận về eo biển này. Liệu Tề Lan có kiểm soát tuyến đường huyết mạch của hàng hải quốc tế này hay không, câu hỏi này sẽ được bàn đến trong các cuộc thương lượng với Mỹ diễn ra trong hai tháng tới.
Tiếp nối các cuộc đàm phán hôm Chủ nhật ngày 21/06, thứ trưởng Ngoại Giao Ba Tư, Kazem Gharibabadi, trả lời báo giới, được AFP trích dẫn, cho biết đã thiết lập một “văn phòng liên lạc” về việc tàu thuyền di chuyển qua Eo biển Hoắc Nhĩ Một Tư. Ngoài ra, 4 nhóm làm việc cũng được thiết lập, phụ trách các lãnh vực như dỡ bỏ trừng phạt, vấn đề nguyên tử, tái thiết và phát triển kinh tế tại Ba Tư và một nhóm chuyên theo dõi, giám sát.
(Theo RFI)
