Khoảng một phần ba hộ gia đình Úc có tấm quang năng trên mái nhà. (ABC News: Michael Lloyd)

AUSTRALIA – Lượng rác thải từ tấm quang năng được tạo ra hàng năm ở Úc dự kiến ​​sẽ tăng thêm 30.000 tấn vào năm 2030, theo dự báo từ một bộ phận của chánh phủ liên bang đang nỗ lực xây dựng kế hoạch tái chế trên toàn quốc.

Vào tháng 1/2026, chánh phủ liên bang đã công bố một dự án trị giá 24,7 triệu đô-la thử nghiệm tái chế tấm quang năng, kéo dài ba năm, nhằm mục đích phát triển một kế hoạch ở cấp quốc gia về tái chế rác thải quang năng.

Dự án thử nghiệm này nhằm mục đích thu thập tới 250.000 tấm trữ điện quang năng từ 100 địa điểm trên khắp cả nước để thu thập dữ liệu về cách tốt nhứt tái chế chúng.

Trong một phiên điều trần của ủy ban Nghị viện vào đầu tháng 4/2026 nay, các viên chức từ Bộ Biến đổi Khí hậu, Năng lượng, Môi sinh và Nước đã giải thích một số thách thức mà dự án thử nghiệm phải đối mặt.

Cameron Hutchison, từ chi nhánh các vật liệu đóng gói, quản lý và đầu tư của Bộ, cho biết vấn đề tái chế có thể lớn hơn so với dự đoán của chánh phủ liên bang.

Ông nói, “Vào cuối năm ngoái, khoảng 60.000 tấn tấm quang năng ở Úc đã hết hạn xử dụng và theo dự báo hiện tại của chúng tôi, con số đó có thể lên tới khoảng 90.000 tấn vào năm 2030”,

“Tuy nhiên, một số nghiên cứu trong ngành bắt đầu đặt ra câu hỏi về con số đó, có lẽ là một sự đánh giá thấp hơn thực tế.”

“Một phần dựa trên thực tế là chúng ta nghĩ rằng các tấm quang năng được xử dụng trong khoảng 20 năm.”

Ông Hutchison cho biết tuổi thọ này đang “ngắn lại” với sự xuất hiện của công nghệ mới và các tấm quang năng tốt hơn.

Ông nói, “Mọi người đang thay thế chúng nhanh hơn… vấn đề đã tồn tại và được biết đến, và có thể còn lớn hơn những gì chúng ta dự đoán.”

Chánh phủ liên bang dự báo rằng có tới 50.000 tấm quang năng có thể bị đưa vào bãi rác vào năm 2035. (ABC News: John Gunn)

James Tregurtha, từ chi nhánh kinh tế tuần hoàn của Bộ, nói với ủy ban rằng việc vận chuyển các tấm quang năng đã qua xử dụng đến các cơ sở tái chế rác thải đã ngăn cản việc tái chế các tấm quang năng.

Ông nói, “Chúng nặng, chúng có thể bị vỡ nếu không được xử trí đúng cách, nếu chúng bị vỡ thì tỷ lệ tái chế sẽ thấp hơn do các mảnh kính vỡ,”

“Việc vận chuyển các tấm quang năng còn nguyên vẹn từ chỗ của chúng đến cơ sở tái chế theo cách duy trì được tính có thể được tái chế của chúng là một vấn đề nan giải, theo quan điểm của chúng tôi, đó là một trong những thách thức chính.”

Nhiều tấm quang năng không được tái chế vì chúng bị hư hỏng trong lúc được tháo dỡ hoặc vứt bỏ. (ABC News: John Gunn)

Theo chánh phủ liên bang, khoảng một phần ba hộ gia đình Úc có tấm quang năng trên mái nhà, khiến quốc gia này trở thành một trong những nước xử dụng công nghệ này nhiều nhất.

Các dự báo về rác thải tấm quang năng khi hết hạn xử dụng do Cơ quan Năng lượng Quốc tế công bố năm 2016 cho thấy nước Úc có thể tạo ra tới 145.000 tấn vào năm 2030.

Các dự báo ban đầu của chánh phủ được tổng hợp từ dữ liệu tự báo cáo của ngành cho thấy có tới 50 triệu tấm quang năng có thể trở thành rác thải vào năm 2035, tương đương với khoảng 1 triệu tấn rác thải.

Úc hiện chưa có bộ dữ liệu quốc gia để theo dõi rác thải tấm quang năng và số lượng sản phẩm được đưa vào bãi chôn lấp hoặc được tái chế.

Ông Hutchison nói, “Rất nhiều thách thức xoay quanh vấn đềvận chuyển để đưa chúng đến đúng nơi trong điều kiện phù hợp”.

“Chúng tôi hiểu rằng trong điều kiện phù hợp với hệ thống phù hợp, khoảng 90% tấm quang năng có thể được tái chế.”

“Chúng ta cần nghiên cứu thêm để hiểu cách thiết lập hệ thống và hổ trợ hệ thống đó ở Úc.”

Tại sao người dân lại vứt bỏ các tấm quang năng?

Theo ông Tregurtha, nhiều người Úc đã vứt bỏ các tấm quang năng trên mái nhà để thay thế chúng bằng các mẫu mới hơn, rẻ hơn và hiệu quả hơn.

Ông nói, “Trong khoảng thời gian từ 5 đến 10 năm qua, tấm quang năng cao cấp nhất của bạn… có công suất 330 kilowatt. Giờ đây, nó đã lên tới 450 kilowatt, tức là tốt hơn khoảng 25% và rẻ hơn,”

“Lý do nó rẻ hơn về căn bản là do… việc mở rộng quy mô sản xuất rất lớn, đặc biệt là ở một số quốc gia Á châu.:

“Khi mọi người tìm cách tự làm ra nhiều điện hơn từ mái nhà của họ, hoặc, trong trường hợp để bán lại điện dư, làm thế nào để cải thiện lợi nhuận. Bằng cách mua những tấm quang năng hiệu quả hơn, sẽ tạo ra nhiều điện năng hơn với chi phí đầu tư thấp hơn.”

Ông Tregurtha cho biết có rất ít bằng chứng cho thấy người Úc đang lựa chọn tái xử dụng các tấm quang năng cũ của họ.

Ông nói, “Nhìn chung, những gì chúng tôi nhận thấy là một khi các tấm quang năng được tháo khỏi mái nhà và được đưa vào quy trình tái chế, việc tái xử dụng có lẽ không kinh tế do lượng công việc dành ra để kiểm tra, và việc bảo trì cần phải thực hiện,”

“Mọi người đã đề xướng những việc như xử dụng chúng cho nhà ở cộng đồng hoặc cho các cơ sở nhà xưởng, các tổ chức tình nguyện, và các hội trường hướng đạo sinh.”

“Vấn đề ở đây là phải bảo đảm chúng an toàn vì bạn đang tháo rời toàn bộ một hệ thống và lắp ráp lại ở một nơi khác.”

Ông Tregurtha cho biết, chương trình thử nghiệm của chánh phủ liên bang cũng nhằm mục đích đánh giá các biện pháp tốt nhứt để giảm thiểu độc tính và rủi ro an toàn điện liên quan đến rác thải từ tấm quang năng.

Ủy ban được biết chánh phủ vẫn đang trong giai đoạn đầu tìm kiếm một tổ chức để điều hành chương trình thử nghiệm.

Ông Hutchison nói, “Chúng tôi dự kiến ​​chương trình thử nghiệm sẽ được khai triển trước khi kết thúc năm tài chánh này,”

“Từ đó, chúng tôi kỳ vọng chương trình thử nghiệm sẽ kéo dài từ 12 đến 18 tháng, trong đó chúng tôi sẽ thu thập dữ liệu và bài học kinh nghiệm.”

“Chúng tôi thực sự đang đi đầu trong lĩnh vực này. Úc là quốc gia dẫn đầu trong việc ứng dụng năng lượng mặt trời.”

(Huy Le, Theo ABC news)