Richard Luscombe in Cape Canaveral

Đám đông khán giả reo hò cổ vũ màn phóng phi thuyền vũ trụ ngoạn mục ở Florida khi các phi hành gia hướng đến Mặt Trăng lần đầu tiên sau gần 54 năm

Xem màn phóng thành công phi thuyền vũ trụ có người lái trong sứ mệnh Artemis II của NASA cho sứ mệnh lịch sử đổ bộ lên Mặt Trăng

Phi thuyền vũ trụ sứ mệnh Artemis II của NASA đã cất cánh vào tối thứ Tư (ngày 1/04/2026), đưa các phi hành gia hướng đến Mặt Trăng lần đầu tiên sau gần 54 năm.

Hiện tại, hỏa tiễn Artemis II đang bay quanh Trái Đất và sẽ tiếp tục như vậy cho đến thứ Năm (ngày 2/04/2026), khi quá trình đốt nhiên liệu để đưa phi thuyền vào quỹ đạo Mặt Trăng sẽ diễn ra, đưa nó tiếp tục hành trình dài 240.000 dặm hướng đến quỹ đạo Mặt Trăng. Bên trong khoang phi thuyền Orion, bốn phi hành gia trong phi thuyền vũ trụ ngay lập tức bắt đầu các nhiệm vụ để đánh giá tính năng hoạt động của phi thuyền vũ trụ trong tiến trình bay lên quỹ đạo với tốc độ 17.500 dặm/giờ.

Các kiểm soát viên của chuyến bay ở Houston đã xác nhận rằng cả bốn tấm pin quang năng, vốn sẽ cung cấp điện năng liên tục cho phi thuyền vũ trụ trong suốt hành trình hướng đến quỹ đạo Mặt Trăng, đã được mở ra thành công.

Vụ phóng phi thuyền vũ trụ này đánh dấu lần đầu tiên kể từ sứ mệnh Apollo 17 vào tháng Mười hai năm 1972 mà con người rời khỏi quỹ đạo Trái Đất tầm thấp.

Reid Wiseman, một phi hành gia kỳ cựu của NASA và chỉ huy sứ mệnh Artemis II, nói với các phóng viên tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy vào hôm Chủ nhật (ngày 29/03/2026) khi phi hành đoàn gồm ba người Mỹ và một người Gia Nã Đại trước khi bay, rằng: “Cả quốc gia và thế giới đã chờ đợi rất lâu để được chứng kiến việc này một lần nữa,”

Chuyến bay thử nghiệm kéo dài 10 ngày của họ, không hạ cánh xuống Mặt Trăng, là một sứ mệnh đầy những cột mốc quan trọng. Hai thành viên phi hành đoàn, Christina Koch và Victor Glover của NASA, sẽ lần lượt trở thành người phụ nữ đầu tiên và người da màu đầu tiên bay vào không gian giữa quỹ đạo Trái đất và Mặt Trăng.

Những người đam mê không gian ngắm bình minh từ một công viên ở Titusville, Florida, vài giờ trước khi tàu Artemis II cất cánh. Ảnh: Gregg Newton/AFP/Getty Images  

Thành viên phi hành đoàn thứ tư, Jeremy Hansen của Cơ quan Vũ trụ Gia Nã Đại, sẽ trở thành người không phải quốc tịch Mỹ đầu tiên bay vào  quỹ đạo giữa Trái đất và  Mặt trăng.

Nhờ vào phi thuyền vũ trụ Orion của sứ mệnh Artemis II, các phi hành gia lần này có thể bay xa Trái đất hơn bất kỳ người nào trước đây. Phi hành đoàn dự kiến ​​sẽ bay xa hơn 4.600 dặm (7.400 km) so với phía xa của Mặt trăng vào ngày bay thứ sáu, và chỉ cách Trái đất 253.000 dặm, phá vỡ kỷ lục 248.655 dặm được thiết lập bởi sứ mệnh Apollo 13 yểu mệnh vào tháng Tư năm 1970.

Glover, người Mỹ gốc Phi, và Koch, không đề cao tầm quan trọng của vị thế của họ trong các cuộc phỏng vấn trước chuyến bay.

Koch nói trong cuộc họp báo cuối cùng của phi hành đoàn hôm thứ Hai ngày 30/03/2026 rằng: “Đây không phải là việc tôn vinh bất kỳ cá nhân nào,”

“Nếu có điều gì đáng để ăn mừng thì đó là chúng ta đang sống trong thời đại mà bất cứ ai có ước mơ đều có cơ hội nỗ lực như nhau để đạt được ước mơ đó. Nếu chúng ta không hướng đến tất cả và bởi tất cả mọi người, chúng ta sẽ không thực sự đáp ứng được lời kêu gọi khám phá của toàn nhân loại.”

Glover cũng thận trọng không kém. Anh nói: “Tôi sống trong sự mâu thuẫn giữa niềm hạnh phúc khi một cô gái trẻ có thể nhìn vào Christina và thể hiện niềm đam mê hoặc sở thích của mình… và việc những cậu bé và cô bé da màu có thể nhìn vào tôi và nói, ‘Này, anh ấy trông giống tôi, và anh ấy đang làm gì vậy?’ Và điều đó thật tuyệt. Tôi yêu điều đó.”

 “Cả nước Mỹvà thế giới đã chờ đợi rất lâu để thấy loài  người hướng đến Mặt trăng một lần nữa.” Ảnh: Marco Bello/Reuters

Bỏ qua yếu tố chính trị, NASA rất mong muốn chuyến bay ngang qua Mặt Trăng của Artemis II thành công như một nền tảng cho những kế hoạch đầy tham vọng được công bố tháng trước bởi người đứng đầu mới được bổ nhiệm của cơ quan vũ trụ, Jared Isaacman, về việc xây dựng một căn cứ trên Mặt Trăng trị giá 20 tỷ đô la (15 tỷ bảng Anh) vào cuối thập niên này.

Một phần quan trọng của nhiệm vụ này là chụp ảnh, từ độ cao từ 4.000 đến 6.000 dặm, các khu vực ở cực nam của Mặt Trăng, nơi dự kiến ​​sẽ diễn ra cuộc đổ bộ của con người tiếp theo và căn cứ trên Mặt Trăng trong tương lai.

Chuyến đi dài này cũng cho các phi hành gia thời gian để thử nghiệm các thiết bị phần cứng và hệ thống hỗ trợ sự sống quan trọng sẽ cần thiết cho các chuyến bay trong tương lai của chương trình, bao gồm cả Artemis IV, sứ mệnh có người lái lịch sử dự kiến ​​vào năm 2028, cuối cùng sẽ đặt dấu chân của con người trở lại bề mặt Mặt Trăng.

Sứ mệnh Artemis II là chuyến bay có phi hành đoàn đầu tiên trong chương trình Artemis của NASA, dự kiến đưa 4 phi hành gia thực hiện hành trình bay vòng quanh Mặt Trăng. Đây là một bước tiến quan trọng, chuyển từ việc thử nghiệm tên lửa không người lái sang việc bảo đảm an toàn tuyệt đối cho tính mạng con người trong không gian sâu.

Phi hành đoàn lần này bao gồm một đội ngũ mang tính biểu tượng cao, phản ánh sự đa dạng sắc tộc khi lần đầu tiên có một phụ nữ và một người da màu thực hiện hành trình rời khỏi quỹ đạo Trái Đất tầm thấp.

Phi hành đoàn theo thứ tự: Victor Glover, Reid Wiseman, Christina Koch từ NASA và Jeremy Hansen từ Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA). Ảnh: NASA.

Mục tiêu cốt lõi của chuyến đi kéo dài khoảng 10 ngày này là kiểm tra toàn diện hệ thống hỗ trợ sự sống và khả năng điều khiển của tàu Orion trong môi trường bức xạ cao.

Các phi hành gia sẽ không hạ cánh xuống bề mặt Mặt Trăng mà chỉ thực hiện một lộ trình hình số 8, tận dụng trọng lực để quay trở lại Trái Đất. Kết quả của Artemis II sẽ quyết định trực tiếp đến sự thành bại của nhiệm vụ Artemis III – sứ mệnh thực sự đặt chân lên cực Nam của Mặt Trăng.

Phi hành đoàn sẽ bay vòng qua phía xa của Mặt Trăng theo quỹ đạo hình số 8. Ảnh: Space Magazin.

Thách thức lớn nhất mà NASA phải đối mặt trong giai đoạn chuẩn bị chính là sự an toàn của lớp vỏ bảo vệ nhiệt và hệ thống điện tử. Trong các đợt thử nghiệm đầu năm 2026, các kỹ sư đã phát hiện những bất thường nhỏ trong hệ thống pin dự phòng và các vết rò rỉ tại bệ phóng.

Những sự cố này đã khiến lịch trình bị đẩy lùi nhiều lần, gây áp lực lên ngân sách nhưng NASA kiên quyết không thỏa hiệp về an toàn.

Bill Nelson, Giám đốc NASA cho biết: “Chúng tôi sẽ bay khi tất cả mọi thứ đã sẵn sàng và an toàn. Bởi chỉ một sai sót nhỏ trong không gian sâu có thể dẫn đến thảm họa không thể cứu vãn”.

Sự hồi sinh của giấc mơ Mặt Trăng đã mang lại nguồn lợi nhuận khổng lồ cho các tập đoàn hàng không vũ trụ truyền thống. Boeing, với vai trò là nhà thầu chính cho tầng lõi của tên lửa SLS, đã nhận được các khoản thanh toán lên đến hàng tỷ USD.

Tuy nhiên, dự án này cũng vấp phải nhiều chỉ trích khi chi phí phát triển liên tục tăng vọt so với dự toán ban đầu. Bloomberg báo cáo rằng việc chế tạo tầng trên cải tiến (EUS) cho các phiên bản SLS mạnh hơn trong tương lai đã tiêu tốn thêm hàng tỷ USD, khiến các cơ quan giám sát ngân sách không khỏi quan ngại về tính bền vững lâu dài.

Sứ mệnh Artemis đã mang về cho các nhà thầu hàng tỷ USD. Ảnh: NASA/Bill Ingalls.

Bên cạnh đó, Lockheed Martin cũng giữ vị trí độc tôn trong việc chế tạo tàu vũ trụ Orion. Để đối phó với áp lực cắt giảm chi phí từ chính phủ, NASA đã ký kết các hợp đồng dài hạn với Lockheed để sản xuất hàng loạt các khoang tàu cho các sứ mệnh từ Artemis.

Chiến lược này giúp doanh nghiệp ổn định dây chuyền sản xuất và giảm chi phí trên mỗi đơn vị sản phẩm, nhưng đồng thời cũng khiến NASA phụ thuộc chặt chẽ vào hệ sinh thái công nghệ của tập đoàn này.

Sự trỗi dậy mạnh mẽ của các công ty vũ trụ tư nhân, điển hình là SpaceX với dự án Starship, đang tạo ra một bối cảnh cạnh tranh chưa từng có. Dù vậy, đối với những nhiệm vụ mang tầm vóc quốc gia và yêu cầu độ tin cậy cao, các nhà thầu truyền thống vẫn giữ vững lợi thế nhờ hạ tầng sẵn có và mối quan hệ mật thiết với chính phủ.

Đại diện văn phòng quản lý ngân sách của NASA nói, “Sự hợp tác giữa khu vực công và tư nhân là chìa khóa để duy trì sự hiện diện bền vững của chúng ta trên Mặt Trăng”.

Với sứ mệnh Artemis II, NASA đang tham vọng về một trạm dừng chân tương lai trên Mặt Trăng, tiền đề để tiến tới Hỏa tinh. Thành công của sứ mệnh này vào tháng Tư tới đây sẽ là câu trả lời thuyết phục nhứt cho những khoản đầu tư khổng lồ của Mỹ.

Hình ảnh hệ thống hỏa tiễn và phi thuyền vũ trụ của sứ mệnh Artemis II của NASA được chụp lúc bình minh tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy. Ảnh: Gregg Newton/AFP/Getty Images