Chính phủ liên bang đã giới thiệu chương trình Pin gia dụng giá rẻ vào năm ngoái. Nguồn: Getty / Raja Islam

AUSTRALIA – Trong bối cảnh áp lực chi phí sinh hoạt leo thang, cuộc cách tân về năng lượng xanh tại Úc đang trở thành những chương trình quan  trọng cho ngân sách gia đình. Từ những tấm pin quang năng lắp đặt trên mái nhà đến xe điện, hàng loạt chương trình hoàn tiền và ưu đãi tài chánh đang được chánh phủ đưa ra nhằm hổ trợ một phần nào đó tiền điện. Tuy nhiên, quyền lợi của bạn phụ thuộc hoàn toàn vào nơi bạn sinh sống. Hãy tim hiểu những thông tin mới nhứt để không bỏ lỡ cơ hội tiết kiệm hàng ngàn đô-la ngay hôm nay.

Trong bối cảnh đó, các chương trình hỗ trợ từ chánh phủ liên bang, tiểu bang và vùng lãnh thổ đang mở ra cơ hội để người dân xử dụng công nghệ xanh với chi phí ban đầu thấp hơn đáng kể.

Tuy nhiên, việc có được các nguồn lực này không giống nhau ở mọi nơi. Một thực tế quan trọng mà người tiêu dùng cần nhớ là: “Các khoản hoàn tiền và ưu đãi này của chánh phủ có thể giúp cắt giảm chi phí — nhưng những gì bạn có thể có được còn tùy thuộc vào nơi bạn sinh sống.”

Tình hình tổng thể về năng lượng tái tạo ở mức độ gia đình

Từ năm 2011, Chánh phủ liên bang đã đặt nền móng cho tiến trình chuyển đổi năng lượng tại gia với Đề án Năng lượng tái tạo quy mô nhỏ. Đây là một chánh sách bền vững, cung cấp giá lắp đặt ưu đãi cho một loạt các thiết bị từ hệ thống điện quang năng, pin quang năng cho đến máy nước nóng quang năng, tua-bin gió và bơm nhiệt.

Điểm hấp dẫn nhứt của hệ thống này không chỉ dừng lại ở việc tiết kiệm hóa đơn điện. Các gia đình lắp đặt hệ thống điện quang năng còn có thể trở thành những “người cung cấp năng lượng” nhỏ. Theo quy định hiện hành, “Các gia đình lắp đặt hệ thống điện quang năng có thể bán lượng điện dư thừa tạo cho mạng lưới điện.”

Chánh sách này được vận hành thông qua biểu giá mua điện quang năng (feed-in tariff). Đây là khoản tiền trả trực tiếp từ các công ty bán lẻ năng lượng cho người dùng đối với lượng điện bổ túc mà họ đóng góp vào mạng lưới điện quốc gia. Hiện tại, chương trình này đang được khai triển rộng rãi tại các tiểu bang trọng điểm bao gồm New South Wales, Queensland, Nam Úc, và Victoria.

Bước tiến từ các chương trình lưu trữ điện năng.

Trước đây, một trong những rào cản lớn nhất đối với việc tự chủ điện năng là chi phí đắt đỏ của pin trữ điện. Để giải quyết vấn đề này, “Chánh phủ liên bang cũng đã khai triển chương trình Pin gia đình giá rẻ hơn vào năm ngoái, cho phép các gia đình và doanh nghiệp lắp đặt các loại pin cỡ nhỏ đủ điều kiện với mức giảm giá 30%.” Chương trình này được kỳ vọng sẽ làm thay đổi thói quen xử dụng điện, cho phép cư dân tích trữ điện năng vào ban ngày để xử dụng vào các giờ cao điểm ban đêm.

Đối với những người sống tại các khu đô thị đông đúc, Chánh phủ liên bang cũng đã giới thiệu Chương trình Ngân hàng điện quang năng cộng đồng. Đây là chương trình dành riêng cho các tòa nhà chúng cư. Hiện nay, các tiểu bang như NSW, Tây Úc, Victoria, ACT, Vùng lãnh thổ Bắc Úc và Nam Úc đã chánh thức ký kết hợp tác với liên bang để hiện thực chương trình này.

Những đặc quyền riêng biệt theo từng khu vực

Mỗi tiểu bang tại Úc lại có những chánh sách bổ trợ riêng, tạo nên một mạng lưới ưu đãi đa dạng:

New South Wales: Bên cạnh các gói hỗ trợ của liên bang, chánh quyền tiểu bang đã thúc đẩy Sáng kiến Nhà máy điện ảo. Chương trình này khuyến khích cư dân kết nối pin lưu trữ của họ vào một mạng lưới chung để hỗ trợ sự ổn định của hệ thống lưới điện tiểu bang. “Số tiền trả trước sẽ được xác định bởi dung lượng sử dụng được của pin, trong đó pin lớn hơn sẽ nhận được ưu đãi lớn hơn.”

Vùng lãnh thổ Thủ đô (ACT): Thủ đô Canberra tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu về bền vững với Chương trình Hỗ trợ năng lượng gia đình. Tại đây, một số chủ sở hữu nhà có thể tiếp cận các khoản vay không lãi suất để lắp đặt điện mặt trời. Đặc biệt, “một số khác có thể đủ điều kiện nhận khoản hoàn tiền 50% tổng chi phí cung cấp và lắp đặt tấm quang năng trên mái nhà, lên đến 2.500 đô-la.”

Queensland: Cuối năm ngoái, tiểu bang này đã ra mắt chương trình Điện quang năng siêu cấp cho người thuê nhà. Đây là một chánh sách nhân văn nhằm giải quyết xung đột lợi ích giữa chủ nhà và người thuê. Theo đó, các chủ nhà đủ điều kiện sẽ nhận được khoản hoàn tiền lên đến 3.500 đô-la khi lắp đặt hệ thống điện quang năng cho bất động sản cho thuê của mình.

Victoria: Chương trình Nhà ở Quang năng Victoria vẫn là một trong những cột trụ hỗ trợ mạnh mẽ nhất với mức hoàn tiền lên đến 1.400 đô-la. Đáng chú ý, chánh sách này còn mở rộng cho cả các chủ sở hữu nhà cho thuê (tối đa hai bất động sản mỗi năm tài chánh) nếu tổng thu nhập của người thuê nhà dưới ngưỡng 210.000 đô-la/năm. Tại các khu vực phía Bắc Melbourne như Coburg hay Brunswick, cư dân còn có thể nhận thêm hỗ trợ từ hội đồng Merri-Bek với mức lên đến 3.000 đô-la.

Tây Úc và Nam Úc: Trong khi Adelaide tập trung vào những nhóm cư dân yếu thế và cư dân cộng đồng với mức hoàn tiền từ 1.000 đến 5.000 đô-la, thì Tây Úc lại đưa ra con số gây ngạc nhiên từ 5.000 đến 7.500 đô-la cho các hộ gia đình ghi danh lắp đặt pin dung lượng 10KWh.

Thị trường xe điện: Giai đoạn chuyển giao đầy thách thức

Trái ngược với sự bùng nổ của các ưu đãi điện quang năng, thị trường xe điện (EV) đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mang tính sách lược và có phần khắt khe hơn. “Sự hỗ trợ của liên bang cho việc mua xe điện là có hạn.” Mặc dù các loại xe cộ phát thải thấp vẫn được miễn thuế lợi ích ngoài lương (fringe benefits tax), nhưng một cột mốc quan trọng đã bị bỏ lỡ khi “việc miễn thuế cho các loại xe điện hybrid cắm điện (PHEV) đã kết thúc vào tháng Tư năm 2025.”

Hiện tại, tương lai của các ưu đãi xe điện vẫn còn là một dấu hỏi lớn khi Chánh phủ đang xem xét lại toàn bộ chương trình, bao gồm cả việc cân nhắc áp dụng khoản phí người dùng đường bộ quốc gia dựa trên khoảng cách chạy xe. Tại các tiểu bang lớn như Queensland, NSW và Victoria, các chương trình hoàn tiền mua xe điện trực tiếp đã chánh thức khép lại từ năm 2024.

Tuy nhiên, tại Vùng lãnh thổ Thủ đô (ACT), cánh cửa vẫn mở ra thông qua Chương trình Hộ gia đình bền vững. Cư dân có thể vay từ 2.000 đến 15.000 đô-la với lãi suất ưu đãi 3% để mua xe hoặc lắp đặt trạm sạc. Dù thị trường xe cũ đang ở mức giá cao, nhưng “chương trình này cũng cho phép tài xế xử dụng khoản vay để đặt cọc mua xe điện.” Đối với các doanh nghiệp, ACT cũng hỗ trợ tới 50% chi phí lắp đặt bộ sạc tại cơ sở, tối đa 3.000 đô-la.

Tầm nhìn dối với người tiêu dùng

Sự thay đổi liên tục trong các chánh sách ưu đãi đòi hỏi người dân phải thật nhạy bén với thông tin. Một đính chánh quan trọng từ các cơ quan hoạch định chánh sách cần được để ý là gì?

 “Cháh phủ liên bang đã chấm dứt việc miễn thuế lợi ích ngoài lương đối với xe điện hybrid cắm điện”, trong khi các dòng xe thuần điện vẫn giữ được một số quyền lợi nhất định.

Cuộc cách tân năng lượng tại Úc đang chuyển từ giai đoạn hỗ trợ trên diện rộng sang giai đoạn hỗ trợ có mục tiêu và tối ưu hiệu quả xử dụng. Việc tận dụng tối đa các khoản hoàn tiền hiện có không chỉ là là về phương diện kinh tế cá nhân, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải quốc gia.

(Nguồn SBS News)