Ông Balendra Shah, cựu thị trưởng thành phố Kathmandu, trở thành Thủ tướng Nepal. Nguồn: AP / AAP

Sáu tháng sau các cuộc biểu tình do giới trẻ dẫn đầu ở Nepal lật đổ chính phủ, cử tri đã bầu chọn Balendra Shah, là một ca sĩ nhạc Rap (rapper) 35 tuổi, chuyển sang làm chánh trị gia. Đánh bại cựu Thủ tướng Khadga Prasad Sharma Oli, chiến thắng áp đảo của cựu thị trưởng Kathmandu cho thấy sức mạnh bền bỉ của phong trào do giới trẻ lãnh đạo.

Sau cuộc nổi dậy do giới trẻ lãnh đạo lật đổ chính phủ Nepal năm ngoái, cuộc bầu cử đầu tiên của đất nước kể từ đó đã mang lại sự ủng hộ rõ ràng cho sức mạnh chánh trị của thế hệ trẻ.

Đánh bại cựu thủ tướng bốn nhiệm kỳ Sharma Oli ngay tại khu vực bầu cử của ông ta, rapper 35 tuổi chuyển sang làm chánh trị gia Balendra Shah đang trên đà giành chiến thắng áp đảo.

Bipin Adhikari là chuyên gia về hiến pháp và giáo sư luật tại Đại học Kathmandu.

Ông cho rằng sự trỗi dậy của Đảng Tự trị Quốc gia (Rastriya Swatantra Party – RSP) của ông Shah đánh dấu một sự thay đổi đáng kể trong nước.

Ông Adhikari nói, “Tôi phải nói rằng đây là một sự thay đổi đáng kể. Bởi vì một đảng chánh trị (Đảng Tự trị Quốc gia), hoàn toàn không có lịch sử, ngoại trừ việc, bạn biết đấy, nó rất xa lạ với người dân cho đến gần đây, như bạn biết đấy, đã giành chiến thắng áp đảo”.

Các cuộc biểu tình do giới trẻ, hay thế hệ Z, dẫn đầu vào tháng Chín năm 2025 bùng phát do lệnh cấm ngắn hạn đối với mạng xã hội, trước khi nhanh chóng lan rộng do những bất bình về tham nhũng và nền kinh tế đang gặp khó khăn.

Trở nên chết người khi lực lượng an ninh giết chết 19 người biểu tình, Nepal chìm trong hỗn loạn khi hàng chục người khác thiệt mạng và hàng nghìn tòa nhà bị đốt cháy.

Sau khi lật đổ thành công chính phủ, phong trào thanh niên do thế hệ Z dẫn đầu đã tổ chức một cuộc bỏ phiếu bầu lãnh đạo lâm thời của Nepal trên ứng dụng trò chơi Discord, chọn Chánh án Tòa án Tối cao Sushila Karki lãnh đạo cho đến khi cuộc bầu cử được tổ chức.

Balendra Shah, thường được gọi là Balen, không phải là người xa lạ với chánh trị, ông từng giữ chức Thị trưởng Kathmandu từ năm 2022 đến năm 2026.

Đảng của ông, đảng trung dung RSP, được thành lập chưa đầy bốn năm trước và tự quảng bá mình là một đảng trẻ trung và am hiểu công nghệ số, với độ tuổi trung bình của các ứng cử viên trẻ hơn hàng chục tuổi so với các đảng đối thủ.

Lần đầu tiên thu hút sự chú ý trên toàn quốc thông qua giới hip-hop ngầm của Nepal, âm nhạc mang tính chánh trị của Balendra Shah đã giúp ông xây dựng được một lượng người hâm mộ trung thành trên mạng.

Nổi tiếng với lời bài hát phản đối tham nhũng và bất bình đẳng ở Nepal, ông Shah cho biết những chủ đề này sẽ định hướng chánh trị của ông.

Gần 19 triệu trong số 30 triệu người dân Nepal đủ điều kiện bỏ phiếu trong cuộc bầu cử.

Trước cuộc bỏ phiếu, khoảng 800.000 người mới đã đăng ký bỏ phiếu, hơn hai phần ba trong số đó là thế hệ Z.

Với tham nhũng chánh trị là một trong những vấn đề then chốt trong cuộc bầu cử này, ông Adhikari cho rằng đảng RSP sẽ được hưởng lợi từ sự tương đối mới mẻ của họ trong chánh trường.

Adhikari nói, “Tôi có thể nói với các bạn rằng vì tất cả những người này đều mới, họ không có bất kỳ cáo buộc tham nhũng nào, họ là những người rất tận tâm, họ đã làm rất tốt trong nghề nghiệp của mình ở khu vực mà họ tham gia chánh trị, và tổ chức này cũng rất mới. Họ không có những vấn đề tồn đọng (gánh nặng quá khứ) và tổ chức đã bắt đầu phát triển các nền tảng của mình và cách thức mà họ có thể đối phó với người dân, các bạn có thể thấy kết quả bây giờ”.

Với tư cách là Thị trưởng, ông Shah đã xây dựng được danh tiếng là một nhà cải cách thẳng thắn và thường xuyên đối đầu, phát động các chiến dịch chống lại việc trốn thuế, tắc nghẽn giao thông và quản lý yếu kém.

Thời gian ông làm thị trưởng cũng vấp phải chỉ trích vì việc thực thi pháp luật hà khắc và phát sóng trực tiếp các thông điệp trên mạng thay vì nói chuyện với các nhà báo. Ông Adhikari nói rằng, bất chấp những phản đối về phong cách lãnh đạo của mình, ông đã chứng minh rằng, với tư cách là thị trưởng, ông có thể mang lại sự thay đổi.

Adhikari nói, “Với tư cách là thị trưởng, ông ấy đã làm việc rất tốt. Rõ ràng là có nhiều đảng phái chánh trị và cả báo chí, truyền thông, với một số bình luận về phong cách làm việc của ông ấy và cả cách ông ấy cố gắng thực hiện, nhưng sau đó ông ấy đã thành công và Kathmandu đã thay đổi rất nhiều trong ba năm qua, và điều đó đã chứng minh năng lực của Balen Shah”.

Để đảng của ông ấy thành công trong việc thay đổi Nepal, thông qua các biện pháp như thúc đẩy bầu thủ tướng trực tiếp và cải cách tư pháp, RSP sẽ cần sự ủng hộ từ các thành viên của Quốc hội.

Quốc hội, hay thượng viện, được bầu riêng và vì RSP hiện không giữ bất kỳ ghế nào ở đó, đảng này sẽ cần phải đạt được thỏa thuận với các thành viên thượng viện hiện tại.

Mặc dù có thể cần phải thỏa hiệp, thành viên của RSP, là Khagendra Chapagain, nói rằng Balendra Shah sẽ kiên định với chương trình nghị sự của mình.

Khagendra Chapagain nói, “Thủ tướng tương lai đã nói rõ rằng sẽ không có sự thỏa hiệp nào khi nói đến việc phát triển đất nước. Chương trình nghị sự đầu tiên của chúng tôi là phát triển quốc gia, và trọng tâm sẽ là làm việc vì y tế, giáo dục và chống tham nhũng”.

Hệ thống bầu cử ở Nepal trong lịch sử đã dẫn đến các chính phủ liên minh yếu kém.

Tuy nhiên, trước khi việc kiểm phiếu kết thúc, RSP đã trên đà giành được đa số phiếu bầu lớn nhứt kể từ khi Nepal trở thành một nền dân chủ.

Nhà phân tích độc lập Aayush Bhattarai cho rằng với những kỳ vọng cao như vậy, đảng này có rất nhiều việc phải làm.

Aayush Bhattarai nói, “Vấn đề hoặc thách thức với đảng mới này sẽ là thực hiện những điều đã hứa, với nguồn lực hạn chế và sự hỗ trợ thể chế hạn chế. Bởi vì người dân có kỳ vọng cao, điều đó không nhứt thiết có nghĩa là đảng mới có thể thực hiện được”.

Trên đường phố ăn mừng, giới trẻ Nepal nói rằng mặc dù họ đã đặt nền móng cho điều này, nhưng sự thay đổi thực sự giờ đây nằm trong tay chính phủ mới.

Aayush Bhattarai, 20 tuổi, nói rằng lần này, chính phủ biết không được làm mất lòng tin của giới trẻ.

Aayush Bhattarai nói, “Giờ đây cuối cùng chúng ta cũng có vị thủ tướng trẻ nhứt thế giới. Hy vọng ông ấy sẽ không quên tất cả những lời hứa của mình và sẽ làm việc vì lợi ích của người dân. Chúc ông ấy may mắn, cảm ơn ông. Chúng tôi đã tin tưởng ông, giờ ông đừng đùa giỡn với lòng tin của chúng tôi. Chúng tôi yêu ông, Balen. Được rồi, tạm biệt”.

(Theo SBS News)