新鴛鴦蝴蝶夢 Tân uyên ương hồ điệp mộng

昨日像那東流水
tạc nhật tượng na đông lưu thủy
Chuyện hôm qua như nước chảy về Đông,
離我遠去不可留
ly ngã viễn khứ bất khả lưu
mãi sao ta không sao quên được
今日亂我心 多煩憂
kim nhật loạn ngã tâm đa phiền ưu
Nay lại có bao chuyện ưu phiền làm rối lòng ta
抽刀斷水水更流
trừu đao đoạn thủy thủy canh lưu
Rút dao chém xuống nước, nước càng chảy mạnh
舉杯消愁愁更愁
cử bôi tiêu sầu sầu canh sầu
Nâng chén tiêu sầu, càng sầu thêm…
明朝清風四飄流
minh triêu thanh phong tứ phiêu lưu
Gió sớm mai thổi đi bốn phương

由來只有新人笑
do lai chỉ hữu tân nhân tiếu
Xưa nay chỉ thấy người nay cười
有誰聽到舊人哭
hữu thùy thính đáo cựu nhân khốc
Có ai nghe thấy người xưa khóc đâu
愛情兩個字 好辛苦
ái tình lưỡng cá tự hảo tân khổ
Hai tiếng Ái Tình thật cay đắng
是要問一個明白
thị yếu vấn nhất cá minh bạch
Muốn hỏi cho rõ
還是要裝作糊塗
hoàn thị yếu trang tác hồ đồ
hay giả vờ ngây ngô
知多知少難知足
tri đa tri thiểu nan tri túc
Chỉ có thể biết nhiều hay ít, khó có thể biết cho đủ

看似個鴛鴦蝴蝶
khán tự cá uyên ương hồ điệp
Như đôi uyên ương bươm bướm,
不應該的年代 可是誰又能擺
bất ứng cai đích niên đại khả thị thùy hựu năng bãi
trong những năm tháng khó khăn này
脫人世間的悲哀
thoát nhân thế gian đích bi ai
Ai có thể thoát được nỗi sầu nhân thế

花花世界
hoa hoa thế giới
Trong thế giới phù hoa đó
鴛鴦蝴蝶
uyên ương hồ điệp
Như đôi uyên ương bươm bướm
在人間已是癲
tại nhân gian dĩ thị điên
Sống ở trên đời đã là chuyện điên rồ
何苦要上青天
hà khổ yếu thượng thanh thiên
Sao còn muốn lên tận trời xanh?
不如溫柔同眠
bất như ôn nhu đồng miên
Chi bằng ngủ yên trong giấc mộng dịu êm…”

Nói thêm:

Lời của bài hát được tác giả Hoàng An lấy từ nhiều bài thơ Đường khác nhau của các nhà thơ nổi tiếng như Lý Bạch, Đỗ Phủ và Lục Du.

Năm câu đầu của bài hát lấy từ bài thơ “Tuyên châu Tạ Diễu lâu tiễn biệt hiệu thư Thúc Vân” (tạm dịch là “Trên lầu Tạ Diễu ở Tuyên Châu tiễn đưa chú Vân làm hiệu thư lang” của Lý Bạch).

* Câu 1 và câu 2 của bài hát lấy từ nguyên gốc thơ Lý Bạch:

“Khí ngã khứ giả, tạc nhật chi nhật bất khả lưu. Loạn ngã tâm giả, kim nhật chi nhật đa phiền ưu…”

Dịch nghĩa: Chuyện hôm qua như nước chảy về đông, hôm nay có bao chuyện ưu phiền làm rối cả lòng ta.

* Câu 4 và câu 5 của bài hát lấy từ hai câu cuối của bài thơ trên

“Trừu đao đoạn thủy thủy cánh lưu. Cử bôi tiêu sầu sầu cánh sầu”

Dịch nghĩa: Rút dao chém nước, nước càng chảy. Nâng chén tiêu sầu, càng sầu thêm.

* Câu 7 và câu 8 của bài này lấy từ bài thơ Giai nhân của Đỗ Phủ.

“Đản kiến tân nhân tiếu. Na văn cựu nhân khốc”

Dịch nghĩa: Chỉ thấy người mới cười. Đâu nghe người cũ khóc.

* Hai câu trong điệp khúc của bài hát lấy từ hai câu thơ đầu tiên của bài Chá Cô Thiên của Lục Du đời Tống.

“Sáp cước hồng trần dĩ thị điên. Cánh cầu bình địa thượng thanh thiên?”

Dịch nghĩa: Sống tại nhân gian đã là điên, sao còn muốn lên tận trời xanh?

Hoàng An thay “Sáp cước hồng trần” bằng “Tại nhân gian”, và “Cánh cầu bình địa” bằng “Hà khổ yêu”.

“Uyên ương hồ điệp” trong Bao Thanh Thiên

Bài hát này còn đi sâu vào lòng khán giả khi được tái hiện trong “Bao Thanh Thiên” qua cuộc tình ngang trái của Triển Chiêu và Chúc Thái Vân.

Mối tình của họ sẽ đẹp như mơ nếu như Thái Vân không mang trong mình mối hận thù sâu sắc với nhà họ Liên.

Suốt từ đầu đến cuối, Thái Vân luôn là người nắm thế chủ động và dẫn dắt Triển Chiêu lạc trong mê trận của những vụ án mạng đầy nghi vấn quanh Huyết Vân Phan, của những mối liên hệ đầy uẩn khúc giữa 2 nhà Liên, Chúc.

Khóc cho một tình yêu, tiếc cho một kiếp người. Triển Chiêu và Thái Vân, từ tương ngộ cho đến tương tri nhưng chẳng thể trở thành tương hứa. Triển Chiêu và Thái Vân, hữu duyên mà vô phận, lạc hoa dù hữu ý, lưu thủy không vô tình nhưng vẫn phải trôi đi.

“Không cầu đời đời kiếp kiếp, không mong sớm sớm chiều chiều. Chỉ mong được bình thản nắm tay nàng đi giữa nhân gian”. Ước muốn tưởng chừng giản đơn ấy đối với Triển Chiêu lại mãi là ảo vọng.

Nếu Triển Chiêu chỉ là một chàng trai hiệp nghĩa, có lẽ chàng có thể nắm tay Thái Vân phiêu bạt thiên nhai để nàng rũ bỏ quá khứ đầy lỗi lầm và thù hận. Nhưng Triển Chiêu còn là Tứ phẩm hộ vệ của phủ Khai Phong, nên chàng chỉ có thể nắm tay nàng qua song cửa tử ngục lạnh lùng và tăm tối.

10 năm giấc mộng uyên ương hồ điệp không thành ấy vẫn nhức nhối trong tim, nỗi đau không nhòa theo thời gian, mà chỉ càng đậm sâu cùng năm tháng. Chuyện tình ngang trái của nam hiệp Triển Chiêu và người con gái đó, ai đã xem, khó có thể quên.

*Tham khảo:

鹧鸪天
插腳紅塵已是顛
更求平地上青天
新來有個生涯別
買斷煙波不用錢
沽酒市，采菱船
醉聽風雨擁蓑眠
三山老子真堪笑
見事遲來四十年。

Sáp cước hồng trần dĩ thị điên
Cánh cầu bình địa thượng thanh thiên
Tân lai hữu cá sinh nhai biệt
Mãi đoạn yên ba bất dụng tiền
Cô tửu thị, thái lăng thuyền
Túy ngân phong vũ ủng soa miên
Tam Sơn lão tử chân kham tiếu
Kiến sự trì lai tứ thập niên.

Dịch nghĩa:

Chen chân vào chốn hồng trần đã là chuyện điên rồ
Sao còn mơ tưởng cõi bình yên ở tít trời xanh?
Sẽ cất căn chòi sống cách biệt
Cắt đứt mọi thị phi với tiền tài
Ngày ngày rượu chợ, chèo thuyền hái củ ấu
Say trùm áo tơi nằm nghe gió mưa reo
Ông già Tam Sơn thật đáng cười
Trì hoãn giấc mơ này đã bốn mươi năm rồi.

Phỏng dịch:

Bon chen vào chốn hồng trần
Sao còn mộng tưởng an nhàn trời xanh?
Chờ ngày cất mái lều tranh
Nhàn cư tránh hết lợi danh cõi đời
Ngày ngày thuyền nhỏ rong chơi
Đêm đêm nghe tiếng mưa rơi hiên nhà
Tam Sơn lão tử thật là
Bốn mươi năm vẫn chỉ là giấc mơ.

*Lời bài hát Uyên ương Hồ điệp.

Chuyện hôm qua như dòng nước chảy về đông

Mãi xa ta không sao giữ được

Hôm nay lại có bao chuyện ưu phiền

Làm rối cả lòng ta

Rút dao chém xuống nước, Nước càng chảy mạnh

Nâng chén tiêu sầu, càng sầu thêm.

Gió sớm mai thổi đi bốn phương

Xưa nay chỉ thấy người nay cười

Có ai nghe thấy người xưa khóc đâu

Hai tiếng Ái Tình thật cay đắng

Muốn hỏi cho rõ hay giả vờ ngây ngô

Như đôi uyên ương bươm bướm

Sống ở trên đời đã là chuyện điên rồ

Sao còn muốn lên tận trời xanh?

Chi bằng ngủ yên trong giấc mộng ngàn thu…

Cùng với sự thành công của bộ phim, bài hát trở thành một trong những bản hit thành công nhất trong thị trường âm nhạc Hoa ngữ. Cho tới tận hôm nay, đây vẫn là ca khúc được nhiều người yêu thích bởi có ca từ nhiều tình cảm và giai điệu hay, nhiều ý nghĩa, gắn bó với một bộ phim truyền hình được yêu thích.

Bài hát được nhạc sĩ Hoàng An viết ra trong một giai đoạn trầm lắng của cuộc sống hồi cuối năm 1992. Khi ấy, Hoàng An 30 tuổi, vẫn đang loay hoay trong sự nghiệp, ông chưa có được cú hích thành công.

Lúc này, vợ ông lại vừa bị một tai nạn bỏng, Hoàng An cùng lúc chăm sóc cả vợ và con gái nhỏ mới được một tuổi. Nghĩ tới sự nghiệp của mình còn đang “lận đận”, tới cảnh nhà còn bao nhiêu việc phải lo, Hoàng An có nhiều tâm sự. Kỳ thực, câu cuối trong bài hát – “Chi bằng hãy cứ nhẹ nhàng ngủ yên” – được ông viết ra từ xúc cảm khi… ru con ngủ.

Bài hát được nhạc sĩ Hoàng An viết ra trong một giai đoạn trầm lắng của cuộc sống hồi cuối năm 1992.

Hồi năm 1992, trong một lần bế con gái nhỏ ra ngoài tản bộ, một giai điệu cổ bỗng vang lên trong đầu, Hoàng An nhanh chóng chạy về nhà ghi nhanh lại giai điệu hay vừa vang lên trong trí óc. Rất nhanh trong những ngày sau đó, ông viết xong phần lời cho ca khúc. Bối cảnh để Hoàng An viết nên ca khúc nổi tiếng này chính là khi ông loanh quanh trong căn nhà khiêm tốn giản dị của mình.

Hoàng An muốn tìm những câu chữ cổ điển cho ca khúc này, nên ông đã tìm đến những câu thơ cổ để tạo nên một ca khúc được yêu thích suốt gần 3 thập kỷ qua.

Màu sắc âm nhạc cổ điển, kết hợp với lời thơ cổ chứa đựng những quan điểm có nguồn gốc Phật giáo khiến bài hát có sức sống bền bỉ. Khi tách ra đứng riêng một mình, “Mộng uyên ương hồ điệp” vẫn là một ca khúc có sức sống riêng mãnh liệt:

Ca khúc được sáng tác từ đầu năm 1993, sau đó, được sử dụng làm ca khúc nhạc phim truyền hình Hoa ngữ “Bao Thanh Thiên” (1993).

Sự thành công của bộ phim truyền hình “Bao Thanh Thiên” (1993) đã là bệ đỡ hoàn hảo để ca khúc trở nên nổi tiếng, lan truyền và tiếp tục được yêu thích suốt một thời gian dài. Đây là ca khúc tiêu biểu trong sự nghiệp sáng tác của Hoàng An, giúp ông bước ra khỏi một giai đoạn khó khăn trong sự nghiệp và được công chúng biết tới, yêu mến.

Hiện tại, nghệ sĩ Hoàng An đã ở tuổi 59, sau khi trải qua một ca phẫu thuật tim cách đây vài năm, nam nghệ sĩ đã tích cực tham gia các sự kiện trở lại. Cho tới tận hôm nay, ông vẫn tiếp tục nhận được tiền bản quyền từ ca khúc này.

Trong sự nghiệp của mình, ông sáng tác hơn 100 ca khúc, nhưng “Mộng uyên ương hồ điệp” chính là ca khúc đưa lại… lợi nhuận tài chính ổn định nhất cho ông.

Nhạc sĩ Hoàng An hiện tại

Nhớ lại thời kỳ sáng tác ca khúc này, nam nghệ sĩ tâm sự: “Thời điểm năm 1992, tôi cảm thấy rất khó khăn, lúc ấy, tôi đã bước qua tuổi 30, một vợ, một con gái một tuổi. Đã hoạt động âm nhạc nhiều năm nhưng tôi vẫn không có được sự nghiệp ổn định, giai đoạn ấy, tôi còn thất nghiệp dài.

“Rất thất vọng nhưng tôi hiểu mình cần tìm cách xoa dịu nỗi lòng, bởi tâm hồn chính là khởi phát của mọi ước mơ mà tôi theo đuổi. Trong năm đó, vợ tôi gặp phải một tai nạn bỏng nên cô ấy phải ở nhà dưỡng bệnh.

“Tôi làm mọi việc nhà và chăm sóc vợ con. Lúc đó trên vai tôi còn cả gánh nặng kinh tế vì đang có nhiều khoản nợ, nợ cả tiền mua nhà. Nhớ lại thời điểm khi tôi sáng tác ca khúc ‘Mộng uyên ương hồ điệp’ hồi năm 1992, đó thực sự là một năm quá đỗi khó khăn đối với cuộc sống riêng của tôi”.

Trong hoàn cảnh ấy, Hoàng An không trở nên bi lụy, ông tự điều chỉnh suy nghĩ, thái độ của mình, sao cho vững vàng, lạc quan, tích cực nhất, thời gian ấy, ông cũng thường tìm đọc về Phật giáo, về thơ cổ để có được sự tĩnh lặng, cân bằng tốt hơn.

Thực tế, chính vì có giai đoạn khó khăn ấy, nên Hoàng An mới tìm tới Phật giáo và thơ cổ…

Thực tế, chính vì có giai đoạn khó khăn ấy, nên ông mới tìm tới Phật giáo và thơ cổ, và chính những hiểu biết này đã góp phần quan trọng để ông sáng tác nên ca khúc nổi bật nhất trong sự nghiệp của mình.

(Sưu tầm)