Ngày 12/07/2026 đánh dấu tròn 10 năm Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ra phán quyết bác bỏ yêu sách chủ quyền của Trung Hoa đối với hầu hết Biển Đông. Mười bốn nước Á châu và Tây phương, trong đó có Mỹ và Anh Quốc, ra tuyên bố chung tái khẳng định yêu sách chủ quyền của Trung Hoa tại Biển Đông là « bất hợp pháp ». Liên Hiệp Âu Châu, gồm 27 nước, cũng ra một tuyên bố riêng.
Hình tư liệu: Một cuộc biểu tình phản đối Trung Hoa trước lãnh sự quan Trung Hoa tại Makati, Phi Luật Tân, ngày 12/07/2021, nhân 5 năm Tòa Trọng tai Quốc tế La Haye ra phán quyết bác bỏ yếu sách của Trung Hoa tại Biển Đông,. AP – Aaron Favila
Tuyên bố chung của 14 nước (Mỹ, Anh Quốc, Phi Luật Tân, Nhựt Bổn, Úc, Tân Tây Lan, Gia Nã Đại, Đức Quốc, Ý Đại Lợi, Ái Sa Ni Á (Estonia), Lạp Thoát Duy Á (Latvia), Lập Đào Uyên (Lithuania), La Mã Ni Á (Romania), và Tư Lạc Văn Ni Á (Slovenia), do Mỹ dẫn đầu, nêu rõ : « Chúng tôi tái khẳng định phán quyết của Tòa Trọng Tài, theo đó, không có cơ sở pháp lý nào cho các yêu sách mở rộng hàng hải của Trung Hoa ở Biển Đông, bao gồm cả những yêu sách dựa trên “quyền lịch sử” ». 14 nước cũng lên án các hành động « gây mất ổn định » tại vùng biển đang tranh chấp, đe dọa ổn định của khu vực. Còn tuyên bố của Liên Hiệp Âu Châu tái khẳng định phán quyết của Tòa Trọng Tài là « quyết định mang tính bước ngoặt trong việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình ».
Theo AP, những tuyên bố trên được đưa ra nhân kỷ niệm 10 năm phán quyết của Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ngày 12/07/2016. Chiểu theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), « không có cơ sở pháp lý nào để Trung Hoa tuyên bố quyền lịch sử đối với các nguồn tài nguyên » ở Biển Đông nằm ngoài phạm vi lãnh hải thông thường được công nhận theo Công ước. Những phán quyết này « có giá trị pháp lý ràng buộc ».
Tuy nhiên, ngày 12/07, một lần nữa, Trung Hoa tuyên bố « không chấp nhận cũng như không công nhận » phán quyết, bị Bắc Kinh coi « vô hiệu và không có giá trị ràng buộc ». Trung Hoa tiếp tục bảo vệ các yêu sách đối với hầu hết toàn bộ Biển Đông – tuyến đường thương mại huyết mạch của thế giới, bất chấp tuyên bố chủ quyền của nhiều nước Đông Nam Á (Việt Nam, Phi Luật Tân, Mã Lai Á).
Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) được coi là văn bản pháp lý điều chỉnh các đại dương và vùng biển trên thế giới, có hiệu lực từ năm 1994, được 170 quốc gia phê chuẩn, trong đó có Trung Hoa và Phi Luật Tân. Năm 2013, Trung Hoa từ chối tham gia vụ kiện trọng tài do Phi Luật Tân khởi xướng, sau một cuộc đối đầu căng thẳng tại bãi cạn Scarborough, bị Trung Hoa chiếm giữ từ năm 2012.
(Theo RFI)
