Hoa Kỳ oanh kích trở lại sau khi Ba Tư bắn vào các tàu dầu đi qua Eo biển Hormuz (Hoắc Nhĩ Mộc Tư), hàng loạt hợp đồng được loan báo ở hội nghị thượng đỉnh NATO, thủ lãnh cực hữu Pháp Quốc tuyên bố ra tranh cử tổng thống dù vừa lãnh án là những sự kiện được báo chí Pháp Quốc ngày 08/07/2026 quan tâm.
Khói bốc lên tại một địa điểm không xác định sau đợt tấn công mới của Hoa Kỳ nhắm vào Ba Tư hôm thứ Ba 07/07/2026, diễn ra sau khi ba tàu chở dầu bị trúng đạn tại eo biển Hormuz. Hình ảnh trích xuất từ video của Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ. via REUTERS – U.S. Central Command
Donald Trump : « Thương lượng với Ba Tư chỉ mất thì giờ »
Les Echos nhận xét, ngưng bắn giữa Ba Tư và Hoa Kỳ kéo dài chưa đầy ba tuần lễ thì đêm thứ Ba rạng sáng thứ Tư ngày 8/07/2026, Ba Tư đã oanh kích nhiều tàu dầu trong đó có một tàu của Ca Tháp Nhĩ và một của Ả Rập Saudi, gần eo biển Hormuz. Hoa Thịnh Đốn trả đũa ngay : Donald Trump loan báo hủy lệnh cho phép Tề Lan bán dầu lửa, và quân đội Mỹ lập tức oanh tạc các mục tiêu Ba Tư trong đêm. Tổng thống Mỹ khẳng định việc ngưng bắn đã « kết thúc », « Thương lượng với họ chỉ mất thời giờ, đó là những kẻ dối trá ».
Bộ chỉ huy Mỹ ở Trung Đông (Centcom) loan báo đã oanh kích hơn 80 mục tiêu, trong đó có « trên 60 xuồng của Vệ binh Cách mạng tại eo biển Hormuz và lân cận ». Những hạ tầng cơ sở quân sự, hệ thống phòng không, địa điểm hỏa tiễn địa-không và phóng drone, thiết bị cảng và giám sát duyên hải… của Ba Tư bị nhắm đến. Nhiều tiếng nổ được nghe thấy ở các thành phố cảng như Sirik, đảo Qeshm, Bandar Abbas.
Lập tức giá dầu Brent lên gần 80 đô-la. Cuộc leo thang mới này dội gáo nước lạnh cho các nhà đầu tư đang trông đợi tiến triển của đàm phán, giao thông hàng hải bình thường trở lại và dầu thô Ba Tư tham gia thị trường. Nguy cơ lạm phát quay lại, thị trường chứng khoán sụt giảm. Có vẻ như mèo lại hoàn mèo : Ba Tư chối bỏ mọi trách nhiệm, tố cáo Hoa Kỳ vi phạm thỏa thuận. Hơn nữa, Tề Lan có vẻ không ngại khiêu khích khi tấn công vào tàu của Ca Tháp Nhĩ, một trong hai nước đang làm trung gian đàm phán. Chánh quyền Trump chỉ mong muốn rút hàng không mẫu hạm khỏi Trung Đông để tập trung cho cuộc bầu cử giữa kỳ tháng Mười một, nhưng tình hình hiện nay khiến không thể không hành động.
Eo biển Hormuz : Cuộc khủng hoảng năng lượng lớn nhứt lịch sử
Trên giác độ kinh tế, trả lời Libération, ông Fatih Birol, giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) có trụ sở tại Ba Lê nhận định « Lòng tin nơi eo biển Hormuz đã bị xói mòn ». Ông đánh giá đây là « cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng nhứt trong lịch sử ». Các nước sẽ gia tăng tìm kiếm độc lập năng lượng, ưu tiên cho các đối tác khả tín, và xét lại tận gốc sách lược của mình.
Cho đến nay thế giới đã trải qua ba cú sốc năng lượng : khủng hoảng dầu hỏa năm 1973, năm 1979, và Nga xâm lăng Ô Khắc Lan năm 2022. Số lượng dầu khí mất đi trong cuộc chiến Trung Đông lần nay lớn hơn cả ba cuộc khủng hoảng trên cộng lại. IEA đã kích hoạt ba đòn bẩy. Thứ nhứt là đưa ra thị trường một lượng dầu lớn nhứt lịch sử gồm 400 triệu thùng dầu, từ kho dự trữ khẩn cấp của 32 nước thành viên. Quyết định này được các nước đồng ý, đó là thành công lớn trong thế giới đầy chia rẽ hiện nay. Ngay sau đó giá giảm bớt 20 đô-la một thùng. Thứ hai là cùng với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) cố giúp các quốc gia đang phát triển, đặc biệt Á Châu -Thái Bình Dương bị ảnh hưởng nhiều nhất. Thứ ba, khuyến khích người tiêu thụ tiết kiệm năng lượng, làm việc từ xa, hay giao thông công cộng miễn phí, hơn 40 nước đã áp dụng chánh sách này.
Sự khả tín của đối tác nay quan trọng hơn giá cả
Việc phong tỏa eo biển Hormuz, nơi 80 đến 90 % dầu hỏa và khí đốt cho Á châu phải đi qua, khiến nhiều nhà lãnh đạo châu lục này phải nghĩ đến việc đa dạng hóa nguồn cung. Từ lâu IEA vẫn khuyên không nên bỏ tất cả trứng vào một giỏ, vì nhà xuất cảng năng lượng luôn lợi dụng vị thế làm đòn bẩy chánh trị. Âu Châu đã từng sai lầm khi chuyển sự lệ thuộc từ Trung Đông sang Nga. Một số quốc gia vùng Vịnh đã lập những tuyến đường thay thế cho eo biển Hormuz. Ả Rập Saudi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất lập các kho dự trữ ngoài khu vực tại Ấn Độ, Nhựt Bổn.
Cũng như sau cú sốc dầu hỏa thập niên 70, các ch1nh phủ và kỹ nghệ sẽ tìm ra những giải pháp. Chẳng hạn kỹ nghệ nguyên tử dân dụng được khai sinh, hay trước đây chạy 100 cây số (km) tốn 20 lít xăng giờ chỉ còn 10 lít. Năng lượng tái tạo, nguyên tử, xe hơi điện phát triển sẽ tác động trở lại thị trường dầu hỏa. Các nước cũng thay đổi đối tác về năng lượng, điều quan trọng nhất hiện nay là lòng tin địa chánh trị. Nếu muốn xây dựng một nhà máy điện nguyên tử, giờ đây người ta có thể chọn lựa công nghệ đắt hơn nếu tin rằng đối tác này sẽ không lợi dụng để gây áp lực.
NATO và trận mưa hợp đồng cho kỹ nghệ quốc phòng Âu châu
Trong khi đó tại hội nghị thượng đỉnh ở An Ca Lạp (Ankara), Les Echos ghi nhận « NATO dốc hàng loạt hợp đồng drone, phi cơ radar, A400M, hỏa tiễn…cho kỹ nghệ Âu châu ». Hàng chục tỉ đô-la đầu tư được tổng thư ký Mark Rutte để gây ấn tượng với tổng thống Trump, chứng minh rằng Âu châu đang nỗ lực hơn cho quốc phòng.
Mark Rutte cũng muốn chứng tỏ kỹ nghệ quốc phòng Âu châu nay có thể cạnh tranh với Mỹ. Một nhà ngoại giao thổ lộ, Âu châu không thể tiếp tục tình trạng Hoa Kỳ đòi hỏi đầu tư nhiều hơn và mua võ khí của Mỹ, nhưng rốt cuộc không giao được. Dự án mang tính biểu tượng nhất là mua 10 phi cơ thám sát GlobalEye trị giá khoảng 5 tỉ đô-la của tập đoàn Thụy Điển Saab, thay cho những chiếc Awacs cũ của Boeing. Đây là loại phi cơ chỉ huy đầy thiết bị điện tử, viễn thông và radar. Tổng thư ký NATO cũng hứa hẹn một liên minh gồm 7 nước Pháp Quốc, Bỉ Lợi Thời, Khắc La Địa Á (Croatia), Ba Lan, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ và Anh Quốc để lập phi đội Airbus A400M, loại phi cơ đa nhiệm tiếp liệu trên không.
Một ví dụ khác : Đan Mạch, Phần Lan, Đức Quốc , Na Uy sẽ mua 5 phi cơ không người lái giám sát tầm xa MQ-4C Triton của tập đoàn Mỹ Northrop Grumman, và trong 5 năm tới đầu tư trên 40 tỉ đô-la cho năng lực chống phi cơ không người lái. Các dự án khác gồm các nhóm vệ tinh, tấn công tầm xa…tổng cộng 50 tỉ đô-la. Mark Rutte đánh giá các đồng minh đã tiến rất xa, chi quốc phòng đã gần 4 % tổng sản phẩm nội địa.
Tại diễn đàn kỹ nghệ võ khí NATO, tổng thống Ô Khắc Lan khẩn thiết đưa ra lời kêu gọi khai triển nhanh chóng hỏa tiễn đạn đạo. Cơ Phụ nay một mình hạ được 90 % số phi cơ không người lái Shahed và một phần lớn hỏa tiễn hành trình của Nga phóng sang, nhưng về đạn đạo cần sớm có giải pháp. Le Figaro dẫn lời Volodymyr Zelenskyy : « Âu Châu cần có hệ thống phòng vệ riêng để chống hỏa tiễn đạn đạo, không thể đợi đến năm 2030 ». Ông mong mỏi đồng minh tỏ ra quyết tâm hơn để trợ giúp Ô Khắc Lan trong lãnh vực này, khẳng định « Tất cả những võ khí còn lại chúng tôi đều tự sản xuất được », đặc biệt là phi cơ không người lái/thiết bị bay không người lái.
Les Echos ghi nhận, đến An Ca Lạp (Ankara), như thường lệ, Donald Trump vẫn đánh đồng Nga và Ô Khắc Lan, và lại nhắc rằng Đan Mạch không có khả năng quản lý Greenland (Cách Lăng Lan)… Nhật báo nhấn mạnh đến ưu thế quân sự của Ô Khắc Lan mang lại cho NATO.
Chuyến thăm Tư Lợi Á (Syria) lịch sử của tổng thống Pháp Quốc bị khủng bố khuấy động
Về phía Pháp, Le Figaro đề cập đến « Một ngày sôi động của Macron tại Damas ». Vài phút sau khi đoàn xe của ông vừa đến Dinh tổng thống để có cuộc gặp lịch sử với Ahmed Al-Sharaa, hai vụ nổ đã xảy ra gần khách sạn Four Seasons nơi ông lưu trú, làm 18 người bị thương. Chưa có tổ chức nào nhận trách nhiệm, nhưng theo các nguồn tin địa phương được Les Echos ghi nhận, có thể là do các phe thân cận với chính quyền cũ.
Đây là một sự kiện gây ấn tượng mạnh mang tính biểu tượng, nhưng Emmanuel Macron vẫn giữ nguyên lịch trình như thể không có chuyện gì xảy ra. Macron viết trên X : « Không gì có thể dập tắt khát vọng của người dân Tư Lợi Á được sống trong một đất nước có chủ quyền, an toàn, đa nguyên và thống nhất. Chuyến thăm của tôi vẫn tiếp tục ». Ông khẳng định Pháp sẵn sàng giúp Tư Lợi Á chống khủng bố.
Les Echos nhấn mạnh « Tại Damas, Emmanuel Macron mở ra một chương mới về kinh tế giữa Pháp Quốc và Tư Lợi Á ». Tổng thống Pháp Quốc muốn kết thúc 15 năm cắt đứt ngoại giao và đặt cược vào việc bình thường hóa quan hệ Pháp Quốc -Tư Lợi Á. Diễn đàn kinh tế tập trung vào việc tái thiết Tư Lợi Á và hành lang chiến lược với sự hiện diện của hai nguyên thủ, đặt ra các vấn đề về việc Pháp Quốc giúp cấu trúc lại hệ thống ngân hàng, tuân thủ các quy định quốc tế, huy động nguồn tài chánh. Nhiều bản ghi nhớ đã được ký kết. Tham vọng của quan hệ đối tác chiến lược vừa thiết lập là đặt Tư Lợi Á trở lại thành nhân tố chánh trong những trao đổi ở khu vực.
Marine Le Pen : Bị cáo kiêm ứng cử viên tổng thống
Cũng liên quan đến Pháp, cái tên Marine Le Pen chiếm nhiều giấy mực nhất trên mặt báo hôm nay. Les Echos chạy tít trang nhất « Bị kết án và là ứng cử viên », Libération đăng ảnh thủ lãnh đảng cực hữu với dòng tít « Người phụ nữ bất chấp tất cả », Le Figaro chạy tựa « Marine Le Pen lại tấn công vào Élysée và đưa lên tòa phá án ».
Les Echos dự báo cuộc bầu cử tổng thống sắp tới sẽ là một « cuộc đối đầu ác liệt ». Lần thứ 9 kể từ năm 1974, có một ứng cử viên mang tên Le Pen và lần đầu tiên ứng cử đảng cực hữu có khả năng chiến thắng. Tư pháp đã có quyết định khôn ngoan là không ngăn trở, và Marine Le Pen đã chọn việc đại diện đảng Tập Hợp Dân Tộc (RN) ra tranh cử. Có thể nói rằng phán quyết được cân đong đo đếm đến từng milimet cho lịch trình tranh cử.
Bản án phúc thẩm khá nghiêm khắc : một năm tù giam với biện pháp đeo vòng điện tử vì tội biển thủ công quỹ từ 2009 đến 2016. Như vậy có nghĩa là bà có tội, trong khi đảng của bà không ngừng đòi hỏi trừng phạt những kẻ phạm tội. Marine Le Pen quyết định vẫn tranh cử đồng thời đưa vụ việc lên tòa phá án để tránh đeo vòng điện tử ít nhất đến tháng Giêng sang năm. Nhưng giữa bà và Jordan Bardella có nhiều điểm khác biệt về Âu châu, hưu trí, đánh thuế các công ty lớn. Phán quyết ngày 07/07 đã được chờ đợi từ lâu, đánh dấu sự khởi đầu của cuộc chạy đua cho đến tháng Tư sang năm, của một đảng cực hữu có khả năng chiếm được 35 % đến 40 % trong vòng đầu – điều chưa từng xảy ra, gấp đôi đối thủ đứng nhì hiện nay là Edouard Philippe.
Kiện lên tòa phá án : Quyết định đầy rủi ro
La Croix dẫn lời giáo sư công pháp Mathieu Carpentier nhận định, tòa phá án không phán quyết về nội dung vụ án, mà chỉ có thẩm quyền « kiểm tra xem các quy tắc pháp luật đã được áp dụng đúng đắn hay chưa ». Nếu tòa phá án bác bỏ phán quyết của tòa phúc thẩm, một phiên tòa phúc thẩm mới sẽ được tổ chức, do các thẩm phán khác xét xử. Phiên tòa này không thể diễn ra trước cuộc bầu cử tổng thống, và Marine Le Pen sẽ vẫn được coi là vô tội cho đến khi có phán quyết cuối cùng.
Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, tình huống khả dĩ nhất là phán quyết của tòa phúc thẩm sẽ không bị bác bỏ, và bản án dành cho Marine Le Pen sẽ trở thành án chung thẩm. Bà có thể tranh cử nhưng vẫn phải chấp hành án tù một năm dưới sự giám sát điện tử, và có thể phải đeo vòng kiểm tra trong những tháng cuối cùng của chiến dịch tranh cử. Vấn đề là những người soạn thảo Hiến pháp của nước Pháp chưa bao giờ tưởng tượng rằng người dân Pháp Quốc có thể bầu chọn một người đang thụ án.
Xã luận Le Figaro nói về « Rủi ro của một thách thức ». Quyết định của tòa phúc thẩm trong vụ án về vụ lạm dụng trợ cấp Âu châu của thủ lãnh đảng Tập Hợp Dân Tộc (RN) là rất khôn khéo. Các thẩm phán không « bắn phát súng ân huệ vào Marine Le Pen », để ngỏ cho bà khả năng ra tranh cử tổng thống, nhưng đồng thời buộc phải đeo vòng điện tử, dù bản án đã được giảm nhẹ. Marine Le Pen từ chối chấp nhận, tiếp tục kêu oan và đệ đơn lên tòa phá án, nhưng như vậy nguy cơ bị cấm tranh cử chỉ bị hoãn lại mà thôi. Trong nhiều tuần qua, giả thuyết thay thế Marine Le Pen bằng Jordan Bardella hầu như được tất cả chấp nhận. Một bên là quá khứ, dân túy ; bên kia là tương lai, là dân tộc chủ nghĩa. Cặp Le Pen-Bardella nay trở lại hình thức cũ, ứng cử viên sống sót nay muốn leo lên chức vụ tột đỉnh bằng mọi giá.
(Theo RFI)
