Theo Hiến pháp mới sửa đổi, được Quốc Hội Bắc Hàn công bố hồi tháng Năm, mọi đề cập đến việc thống nhứt với Nam Hàn đã bị xóa bỏ. Nhà lãnh đạo tối cao Bắc Hàn, Kim Jong Un, với vị thế được củng cố nhờ các liên minh ngày càng chặt chẽ với Nga và Trung Hoa, đã quyết định đẩy xa hơn nữa sự đoạn tuyệt với Nam Hàn, gọi nước này là “nhà nước thù địch nguy hiểm nhứt.” Vậy điều gì đã dẫn đến sự đoạn tuyệt này ?

Bức ảnh được hãng thông tấn chính thức của Bắc Hàn (KCNA) công bố vào ngày 18 tháng Năm năm 2026, cho thấy nhà lãnh đạo Kim Jong Un đang phát biểu trong một cuộc họp của các chỉ huy trưởng các sư đoàn và lữ đoàn thuộc toàn quân tại trụ sở Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản ở Bình Nhưỡng. AFP – STR

Trước đây, Hiến pháp Bắc Hàn luôn khẳng định mong muốn lâu dài của nước này là thống nhứt bán đảo bị chia cắt. Điều 9 của bản Hiến pháp cũ quy định: “Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên nỗ lực thống nhứt đất nước trên cơ sở các nguyên tắc thống nhứt hòa bình và đại đoàn kết dân tộc.” Tuy nhiên, bản Hiến pháp mới năm 2026 đã xóa bỏ hoàn toàn điều khoản này và không còn tự xem mình là “phần phía Bắc” của bán đảo nữa. Văn bản mới cũng loại bỏ cụm từ “đại đoàn kết dân tộc (minjok)” khỏi lời nói đầu và chương chính trị của Hiến pháp. 

Bản Hiến pháp sửa đổi của Bắc Hàn cũng đã xác định các đường biên giới lãnh thổ mới trên bán đảo, qua đó trên thực tế chính thức hóa việc tách biệt với Nam Hàn. Cụ thể, văn bản quy định rằng lãnh thổ Bắc Hàn bao gồm các khu vực giáp với Trung Hoa và Nga ở phía Bắc, “cũng như với Đại Hàn Dân Quốc ở phía Nam”, xử dụng chính thức tên gọi nhà nước của Nam Hàn. 

Với việc lần đầu tiên nhắc đến một “biên giới” thực sự, thay vì chỉ là “Khu phi quân sự” (DMZ) được thiết lập sau khi Chiến tranh Nam Bắc Triều Tiên kết thúc năm 1953 dọc theo vĩ tuyến 38, vốn được xem là một ranh giới tạm thời sẽ biến mất sau khi đạt được hòa bình và thống nhứt, thì khát vọng lịch sử về một nước Triều Tiên duy nhứt của hai “người anh em thù địch” dường như đang sụp đổ. Vậy đâu là những nguyên nhân khiến việc thống nhứt Nam Bắc Triều Tiên không còn khả thi ?

Kim Jong Un theo đường lối cứng rắn

Theo ký giả, chuyên gia phân tách Dorian Malovic trên trang Asialyst, chính việc Kim Jong Un lên nắm quyền vào năm 2011 đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện. Dưới sự lãnh đạo của ông, Bắc Hàn đã trở thành một cường quốc nguyên tử, với kho võ khí được các chuyên gia Nam Hàn và Mỹ ước tính vào khoảng 50 đầu đạn nguyên tử.

Triều đại Kim cũng củng cố mạnh mẽ quan hệ đồng minh với Nga và Trung Hoa, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh Ô Khắc Lan. Minh chứng mới nhứt là việc Tập Cận Bình được cho là sẽ thăm Bình Nhưỡng trong thời gian tới. Do quan hệ ngày càng khăng khít với Nga, Kim Jong Un đã đưa vào bản Hiến pháp mới một điều khoản sửa đổi đặc biệt liên quan đến lực lượng quân đội Bắc Hàn được triển khai để hỗ trợ chiến dịch quân sự của Nga.

Trong số đó có các cựu chiến binh; gia đình của những người được coi là liệt sĩ đã tham gia các “chiến dịch quân sự ở nước ngoài”; những cá nhân có “cống hiến xã hội chủ nghĩa mang tính yêu nước đặc biệt xuất sắc.” Những đối tượng nằm trong danh sách chính thức này sẽ được hưởng “sự bảo hộ đặc biệt của Nhà nước và xã hội.”

Ngoài ra, còn phải kể tới sự góp sức của cựu tổng thống bảo thủ Nam Hàn Yoon Suk-yeon. Trên thực tế thì vào năm 2018, hai miền Nam Bắc Triều Tiên đã khởi động một tiến trình hòa dịu, được đánh dấu bằng ba cuộc gặp giữa Kim Jong Un và tổng thống Nam Hàn khi đó là Moon Jae-in. Tuy nhiên, tiến trình này từ lâu đã tan vỡ, và quan hệ giữa hai “người anh em thù địch” không ngừng xấu đi kể từ khi ông Yoon Suk-yeol, một tổng thống Nam Hàn rất bảo thủ và có lập trường cứng rắn về quân sự, được bầu vào năm 2022.

Người dân thờ ơ với việc thống nhứt 

Vẫn theo chuyên gia phân tách Malovic, người dân của cả hai quốc gia Nam Hàn và Bắc Hàn từng mong muốn thống nhứt và trong nhiều thập niên đã nuôi dưỡng lý tưởng về sự thống nhứt đó. Cùng một nền văn hóa, cùng một ngôn ngữ, cùng một lãnh thổ và cùng một số phận lịch sử, một tương lai chung cuối cùng dường như là điều tất yếu. Người ta tin rằng cần phải khép lại một trang lịch sử bi thương, được đánh dấu bởi thời kỳ Nhựt Bổn đô hộ bán đảo Triều Tiên; sự chia cắt bán đảo sau Chiến tranh thế giới thứ hai; và chấn thương lịch sử từ Chiến tranh Nam Bắc Triều Tiên (1950–1953), cuộc chiến đã cướp đi sinh mạng của hàng triệu người và biến phần lớn bán đảo thành đống tro tàn.

Nếu thế hệ lớn tuổi ở Nam Hàn vẫn nói về thống nhứt, thì con cháu của họ, những người chưa từng trải qua chiến tranh, ngày nay lại giữ sự thờ ơ và thái độ mỉa mai đối với ý tưởng đó.

Mặc dù người Nam Hàn vẫn xem người Bắc Hàn là “anh em cùng dòng máu”, họ ngày càng nhìn nhận Bình Nhưỡng như một quốc gia “nước ngoài” kỳ lạ mà họ không còn hình dung được việc cùng sống dưới một lá cờ chung. Thực tế là hiện nay họ vẫn cùng thuộc một dân tộc, nhưng đã sống suốt nhiều thập niên trong “hai quốc gia riêng biệt”, và không còn sẵn sàng hợp nhứt với nhau nữa. Thời gian đã trôi qua, bối cảnh đã đóng băng, và những giấc mơ thống nhứt ngày xưa đang dần phai nhạt trước các thực tế chánh trị, kinh tế và quân sự.

Bối cảnh chánh trị phức tạp

Ngoài ra còn phải kể đến những biến động của trật tự thế giới do các nhà lãnh đạo như Vladimir Putin, Tập Cận Bình và dĩ nhiên là cả Donald Trump tạo ra. Về phần mình, Thanh Ngõa Đài, tức Dinh tổng thống Nam Hàn, chỉ có thể tiếp tục khẳng định sự gắn bó với chính sách “chung sống hòa bình” với miền Bắc. Chánh phủ Nam Hàn cho biết sẽ tiến hành “xem xét kỹ lưỡng các vấn đề liên quan đến những sửa đổi trong Hiến pháp Bắc Hàn” và sẽ tiếp tục “chánh sách chung sống hòa bình trên bán đảo Triều Tiên dựa trên kết quả đánh giá đó.”

Trên thực tế, Nam Hàn không còn nắm thế chủ động. Đồng thời, vấn đề của hai miền Nam Bắc Triều Tiên cũng không còn là ưu tiên hàng đầu của chánh quyền Donald Trump. Trong bối cảnh khu vực và quốc tế đầy biến động như hiện nay, triển vọng đạt được hòa bình và thống nhứt một cách hòa bình trên bán đảo Triều Tiên dường như đã trở nên rất mong manh.

Hoạc nguyên trạng hoặc chiến tranh

Vì vậy, một hình thức chung sống mới trong tình trạng căng thẳng thường trực đang dần hình thành. Tuy nhiên, người ta cũng không thể loại trừ một tình huống đáng lo ngại hơn nhiều. Theo nhận định từ ông Andrei Lankov, một trong những chuyên gia hàng đầu về Bắc Hàn tại Đại học Kookmin ở Hán Thành: “Cuối cùng, mọi sự thống nhứt chỉ có thể đạt được thông qua việc bên này chinh phục hoàn toàn bên kia.”

Nói cách khác, đó sẽ là một cuộc Chiến tranh Nam Bắc Triều Tiên mới. Và nếu điều đó xảy ra, cuộc chiến này có thể nhanh chóng vượt ra ngoài phạm vi bán đảo Triều Tiên và lôi kéo nhiều cường quốc liên quan như Trung Hoa, Nga, Hoa Kỳ, Nhựt Bổn. Khi đó, xung đột có nguy cơ leo thang thành một cuộc khủng hoảng mang quy mô toàn cầu.

(Nguồn : Asialyst)