Trong năm 2026 này, đâu là các sự kiện có nhiều tác động đến thế giới ? Nhân dịp đầu năm mới, RFI chọn lọc một số sự kiện trong năm dự kiến có nhiều ảnh hưởng.

Bảng trang trí đón năm mới 2026 ở phía tây Moscow, Nga, ngày 10/11/2025. AFP – ALEXANDER NEMENOV

Sau nhiều lần trì hoãn, chuyến bay có người lái Artemis II của NASA dự kiến sẽ diễn ra từ tháng 2/2026, và muộn nhất là vào tháng 4/2026.

Phi thuyền phóng từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida (Mỹ). Chuyến đi kéo dài khoảng mười ngày sẽ đưa bốn phi hành gia bay vòng quanh Mặt Trăng trước khi trở về Trái Đất, nhưng không hạ cánh xuống Mặt Trăng. Đây sẽ là chuyến bay đầu tiên của con người vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất kể từ chuyến bay Apollo 17 năm 1972.

Sau chuyến bay thử nghiệm không người lái Artemis I năm 2022, mục tiêu chính là kiểm tra tàu vũ trụ Orion và tên lửa siêu nặng Space Launch System (SLS) trong điều kiện thực tế. Được coi là một bước quan trọng trong chương trình Artemis, sứ mệnh này sẽ mở đường cho sự trở lại bền vững của con người trên Mặt Trăng, tiền đề cho những khám phá lâu dài hơn, thậm chí đến tận sao Hỏa.

Bangladesh và Nepal sẽ tổ chức các cuộc bầu cử quan trọng vào năm 2026 trong bối cảnh các phong trào phản kháng do giới trẻ lãnh đạo đã làm rung chuyển nhiều quốc gia Nam Á trong những năm gần đây.

Liệu thế hệ Z có thể biến nỗi tức giận trên đường phố thành chiến thắng trong các cuộc bầu cử hay không ? Đó là câu hỏi lớn. Tại Bangladesh, cuộc bầu cử ngày 12/2 diễn ra trong bối cảnh căng thẳng sau cuộc đàn áp đẫm máu các cuộc biểu tình năm 2024, khiến hơn một nghìn người thiệt mạng và dẫn đến sự sụp đổ của Sheikh Hasina. Tại Nepal, cuộc bầu cử dự kiến ngày 5/3/ sẽ diễn ra ở một quốc gia có tình trạng bất ổn chính trị kinh niên, vài tháng sau một cuộc nổi dậy bất ngờ do chính quyền hạn chế quyền truy cập vào mạng xã hội.

Thủ tướng Viktor Orbán nắm quyền tuyệt đối tại Hungary liên tục từ năm 2010. Cuộc bầu cử Quốc hội dự kiến vào mùa xuân năm 2026 có thể đánh dấu một bước ngoặt chính trị lớn ở khu vực Trung Âu.

Mặc dù chiến dịch bầu cử vẫn còn dài, nhưng một cái tên đã nổi lên như một lựa chọn thay thế trong vài tháng qua: Peter Magyar.  Cựu quan chức nhà nước, bốn mươi tuổi này, gần như vô danh hai năm trước, đã từ chức vào đầu năm 2024 trước khi bắt đầu một chiến dịch chính trị dựa trên việc tố cáo tham nhũng. Đứng đầu phong trào Tisza (“tôn trọng và tự do”), người theo chủ nghĩa tự do bảo thủ này đã tận dụng sự bất mãn ngày càng tăng đối với chính quyền, đạt được bước đột phá đáng chú ý trong cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu năm 2024, thậm chí vượt qua đảng Fidesz của Orbán trong một số cuộc thăm dò.

Giữa tháng 12, ông đã kêu gọi hàng nghìn người biểu tình xuống đường đòi chính phủ từ chức, do bị cáo buộc không hành động sau vụ việc ngược đãi trong hệ thống bảo vệ trẻ em. Ngoài Hungary, cuộc bầu cử này là một bài trắc nghiệm với châu Âu:

Hoặc là tín hiệu cho thấy sự suy yếu của các chế độ phi tự do trong Liên Hiệp, hoặc xác nhận sự bám rễ lâu dài của kiểu chế độ này.

Cúp bóng đá thế giới thay đổi về quy mô để đáp ứng kỳ vọng của giới hâm mộ. Lần đầu tiên trong lịch sử, World Cup 2026 sẽ có sự tham gia của 48 đội, tăng 12 đội so với kỳ World Cup 2022.

World Cup năm nay với 104 trận đấu, sẽ diễn ra trên quy mô toàn lục địa, tại 16 sân vận động trải dài khắp Hoa Kỳ, Mêhicô và Canada, kéo dài gần sáu tuần. Mặc dù bóng đá không phải là môn thể thao vua ở Bắc Mỹ, nhưng đây là sự kiện thể thao được yêu thích nhất trên toàn cầu, với lượng khán giả và ý nghĩa kinh tế lớn. World Cup quy mô lớn này cũng sẽ trở thành một diễn đàn chính trị cho nước Mỹ. Donald Trump có thể tìm cách tận dụng sự chú ý toàn cầu đối với sự kiện này, chỉ vài tháng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ dự kiến vào tháng 11.

Trong bối cảnh xu hướng cực hữu đang lên tại Nam Mỹ, cuộc bầu cử tổng thống Brazil sẽ được theo dõi sát sao.

Ngày 4 tháng 10 năm 2026, cử tri của quốc gia lớn nhất châu Mỹ Latinh sẽ bầu tổng thống và phó tổng thống, cũng như các thành viên của Quốc hội, thống đốc, phó thống đốc và các cơ quan lập pháp của các bang. Nếu kết quả chưa ngã ngũ, vòng hai sẽ diễn ra vào ngày 25/10.

Cựu tổng thống Jair Bolsonaro, cựu thủ lãnh cánh cực hữu Brazil, đã bị cấm tham gia bầu cử, và vào tháng 9, ông bị kết án 27 năm tù, với tội danh âm mưu đảo chính nhằm ngăn cản sự trở lại của Luiz Inácio Lula da Silva sau chiến thắng bầu cử cuối năm 2022. Tuy nhiên, cựu tổng thống gần đây đã ủng hộ con trai, Flávio Bolsonaro, một thượng nghị sĩ, để đại diện cho phe bảo thủ. Lựa chọn này mở ra một cuộc đối đầu dự báo sẽ rất căng thẳng với tổng thống đương nhiệm.

Ông Lula, hiện 80 tuổi, trở lại nắm quyền vào năm 2023, đã tuyên bố vào tháng 10 rằng ông sẽ tranh cử nhiệm kỳ thứ tư, nếu sức khỏe cho phép.

Israel cũng sẽ trải qua cuộc bầu cử Quốc Hội, chậm nhất là vào ngày 27/10. Tuy nhiên, ngày càng có khả năng quốc gia này phải tổ chức bầu cử sớm, do các áp lực chính trị sau thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza, đúc kết hổi tháng 10 năm ngoái.

Thủ tướng Benjamin Netanyahu, 76 tuổi, cầm quyền 18 năm, đứng đầu một trong những chính phủ thiên hữu nhất trong lịch sử Israel, dựa vào một đa số mong manh, vướng vào nhiều vụ kiện tụng về tham nhũng. Ngoài tương lai cá nhân của thủ tướng Netanyahou, kết quả cuộc bầu cử này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của xung đột ở Gaza.

Ngày 3/11, người Mỹ sẽ bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện và 35 trong số 100 ghế tại Thượng viện, trong khi 36 bang (và ba vùng lãnh thổ) sẽ bầu thống đốc.

Cuộc bầu cử này có ý nghĩa như một cuộc trưng cầu dân ý về nửa đầu của nhiệm kỳ thứ hai của tổng thống Donald Trump. Về cơ bản, chi phí sinh hoạt và lạm phát dai dẳng sẽ là các chủ đề chiếm ưu thế trong chiến dịch tranh cử. Đối với đảng Dân Chủ, mục tiêu là giành lại ít nhất Hạ viện, nơi đảng Cộng Hòa hiện chỉ có đa số mong manh.

Việc đảng Cộng Hòa củng cố hoặc tăng cường kiểm soát được Quốc Hội ảnh hưởng trực tiếp đến các chính sách của nước Mỹ với phần còn lại của thế giới: như chiến tranh ở Ukraine và Trung Đông, chiến tranh thương mại, cạnh tranh với Trung Quốc, khí hậu, v.v.

Cuộc bầu cử này cũng sẽ là bệ phóng cho các nhân vật mới nổi của đảng Dân Chủ, những người đã bắt đầu tìm cách khẳng định hình ảnh trong công chúng, trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.

Năm 2026 có đánh dấu sự trở lại của vấn đề khí hậu vào vị trí hàng đầu trong chương trình nghị sự quốc tế hay không?

Hội nghị khí hậu của Liên Hiệp Quốc COP30 tại Brazil vừa cho thấy chủ nghĩa đa phương về khí hậu chưa chết, mặc dù bị Mỹ tẩy chay. Nhưng COP31 có nhiều dấu hiệu cho thấy sự thoái trào. Việc nước Úc từng đề xuất đăng cai hội nghị thượng đỉnh về khí hậu cùng với một số quốc đảo Thái Bình Dương, nhưng cuối cùng đã nhường chỗ cho Thổ Nhĩ Kỳ, gây phẫn nộ đặc biệt đối với các quốc gia bị đe dọa trực tiếp mực nước biển dâng cao nhấn chìm, một trong số các thảm họa do biến đổi khí hậu.

Thổ Nhĩ Kỳ không phải là một học trò gương mẫu về khí hậu. Chính quyền Ankara chỉ dự kiến hãm lại mức tăng khí thải, chứ không chấp nhận giảm khí thải kể từ năm 2035. Để bù lại các hạn chế do Thổ Nhĩ Kỳ đăng cai, Úc sẽ đảm nhận việc tổ chức một hội nghị trù bị trước COP31. Theo giới quan sát, việc hội nghị khí hậu được tổ chức thành hai nơi như trên phản ánh sự chia rẽ của cộng đồng quốc tế trong cuộc chiến khí hậu, đặc biệt giữa các cường quốc kinh tế và các vùng lãnh thổ dễ bị tổn thương.

(Theo Rfi)

(Dân Việt news đưa tin)