Djarindjin là một cộng đồng thổ dân ven biển ở vùng Kimberley thuộc Tây Úc, nằm trên vùng đất truyền thống của người Bardi và Jawi. Nguồn: SBS News / Christopher Tan

Một số cộng đồng vùng xa xôi hẻo lánh trên nước Úc, đang phải đối mặt với những sự lựa chọn khó khăn hàng ngày. Giá nhiên liệu ở vùng xa  xôi hẻo lánh đã vượt quá 4 đô-la một lít, đẩy giá các mặt hàng thiết yếu như cà phê lên trên 100 đô-la, ở một số vùng của Tây Úc. Các nhóm vận động yêu cầu tăng trợ cấp cho vùng xa xôi, vốn đã không được sửa đổi trong 25 năm.

Tại vùng Kimberley của Tây Úc, nhiên liệu không cạn kiệt, nhưng giá cả đang khiến người dân không thể mua nổi.

Người dân địa phương ở Djarindjin, một thị trấn ven biển cách Broome 170km về phía bắc, đã nói với SBS News rằng nhiên liệu vẫn có sẵn, nhưng giá dầu diesel đang giữ ở mức 284 cent một lít, sau khi tăng 20 cent trong một tuần, trong khi các thị trấn lân cận đã vượt quá 3 đô-la.

Một số cộng đồng xa xôi nhất của Úc đang trải qua những tác động đặc biệt, khi chi phí nhiên liệu tăng vọt trên khắp cả nước, với hai vấn đề song song là giá cả tăng cao và nỗi lo ngại về nguồn cung ngày càng gia tăng.

Đối với Nathan McIver, Giám đốc điều hành của Tập đoàn Thổ dân Djarindjin hay DAC, áp lực thực sự nằm ở cách những chi phí đó lan tỏa ra ngoài.

“Hiệu ứng dây chuyền khi giá dầu diesel tăng lên, nó tác động đến cước vận chuyển. Bạn còn phải chịu thêm 30% thuế nhiên liệu nữa”, Nathan McIver.

Trên khắp vùng hẻo lánh phía Tây nước Úc, thực phẩm được vận chuyển hàng ngàn kí lô mét từ Perth, Adelaide và bờ biển phía đông.

Mỗi lần giá nhiên liệu tăng lên, đều cộng dồn dọc theo hành trình đó, và các công ty vận tải chuyển trực tiếp chi phí tăng cao, cho người tiêu dùng.

“Đến khi thực phẩm đến được thị trấn hoặc cộng đồng nhỏ của bạn, giá cả hàng hóa đã cao hơn nhiều so với bất kỳ nơi nào khác ở Úc”, Nathan McIver.

Kết quả là đối với một số cộng đồng, các mặt hàng thiết yếu trong nhà bếp đã trở nên đắt đỏ đến mức không thể mua nổi.

Người dân địa phương cho biết, tại một số khu vực sa mạc nội địa của Tây Úc, một hộp cà phê hòa tan 1kg đã tăng vọt lên hơn 100 đô-la.

Đảo Norfolk là một trong những cộng đồng vùng xa xôi hẻo lánh của Úc có chuỗi cung ứng nhiên liệu phức tạp. Ảnh: Manfred Gottschalk/Getty Images

Tại Djarindjin, cộng đồng tự gánh chịu một phần những áp lực đó.

Các siêu thị địa phương vốn thuộc sở hữu và điều hành bởi DAC, như một doanh nghiệp xã hội nên không được thiết kế để kiếm lợi nhuận, mà thay vào đó ưu tiên giá cả phải chăng cho người dân.

“Tại siêu thị của chúng tôi, chúng tôi đã trợ cấp cho cộng đồng rồi. Rau quả tươi được bán với giá tương đương tại một thị trấn như Broome. Thế nhưng khoản hỗ trợ đó có hạn. Chúng tôi sẽ làm những gì có thể, để trợ cấp nhiên liệu cho cộng đồng của mình, cho đến khi chúng tôi không thể làm được nữa”, Nathan McIver.

Ở những cộng đồng xử dụng máy phát điện chạy bằng dầu diesel, những chi phí đó không chỉ giới hạn ở thực phẩm.

Giá nhiên liệu tăng cao đẩy giá điện lên, khiến các gia đình phải đưa ra những lựa chọn khó khăn.

“Cuối cùng, bạn thấy cộng đồng và người dân trong cộng đồng phải đưa ra quyết định, giữa việc có điện trong cái nóng 40 độ, hay có thức ăn. Nếu bạn không có điện, bạn sẽ không có nước vì bạn cần điện để nước hoạt động và nếu bạn không có thức ăn, bạn sẽ không có gì để duy trì sự sống, do mọi thứ đều liên quan đến nhau”, Nathan McIver.

Ngoài ra một vấn đề quan trọng khác, là tình trạng thiếu hụt trợ cấp.

Hội đồng Đất đai Trung ương hay CLC, vốn là cơ quan theo luật định, đại diện cho quyền và lợi ích của người bản địa ở nửa phía nam của Lãnh thổ Bắc Úc, đã cảnh báo rằng chi phí nhiên liệu tăng cao, đang làm gia tăng áp lực mà các cộng đồng vùng xa xôi, vốn đã phải vất vả để gánh chịu.

Trong một tuyên bố được phát hành hôm thứ Hai, CLC cho biết giá nhiên liệu cao hơn, đang đẩy giá các mặt hàng thiết yếu lên và ‘làm trầm trọng thêm áp lực chi phí sinh hoạt ở vùng xa xôi’, với một số cộng đồng đã phải trả gấp đôi, so với người dân ở thành phố.

Giám đốc điều hành chánh sách Josie Douglas, nói với SBS News rằng, giá dầu diesel đã lên tới 4 đô-la một lít, ở một số vùng của Lãnh thổ Bắc Úc.

“Tình trạng không chắc chắn này và việc tăng giá nhiên liệu, sẽ đồng nghĩa với việc chi phí nhiên liệu tăng cao, sẽ xóa bỏ một số chương trình hỗ trợ, bằng cách đẩy giá thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu khác cũng lên cao nữa”, Josie Douglas.

Bà cho biết, những sự gia tăng này đang làm giảm tác động của các chương trình hỗ trợ hiện có của chánh phủ, bao gồm cả chương trình trợ cấp các mặt hàng thiết yếu giá rẻ, cho các cửa hàng ở các vùng xa xôi.

“Nếu không có sự tăng đáng kể thu nhập từ Centrelink, sẽ không có khoản dự phòng nào, chống lại sự gia tăng không thể tránh khỏi này, về chi phí sinh hoạt”, Josie Douglas.

Được biết CLC đang kêu gọi tăng khẩn cấp khoản ‘Trợ cấp Khu vực Hẻo lánh’, một khoản tiền để hỗ trợ thêm cho những người nhận trợ cấp thu nhập, đối phó với chi phí sinh hoạt cao hơn, ở các khu vực hẻo lánh của Úc. Khoản trợ cấp này đã không được tăng trong hơn 25 năm và không được điều chỉnh theo lạm phát

Trong một tuyên bố với SBS News, phát ngôn nhân của Bộ Dịch vụ Xã hội cho biết:

“Chánh phủ Úc hiểu được áp lực chi phí sinh hoạt gia tang, mà người dân Úc sống ở các vùng hẻo lánh và rất hẻo lánh phải đối mặt. Điều này bao gồm những thách thức, liên quan đến an ninh lương thực và giá nhiên liệu tăng cao. Chánh phủ tiếp tục xem xét các cách, để hỗ trợ các hộ gia đình ở những khu vực này”.

“Những người nhận Trợ cấp Khu vực Hẻo lánh, đã được hưởng lợi từ việc tăng khoản thanh toán trợ cấp thu nhập chính, hoặc thêm các khoản tiền khác, khoản tăng mới nhất bắt đầu từ thứ Sáu. Ví dụ, kể từ khi chánh phủ được bầu, mức trợ cấp JobSeeker Payment điển hình cho một người độc thân không có con phụ thuộc, đã tăng thêm 166 đô-la mỗi hai tuần. Đó là mức tăng 25,5% trong gần bốn năm, cung cấp thêm hơn 4.300 đô-la hỗ trợ mỗi năm.”

Trên thực tế ông McIver cho biết, áp lực được cảm nhận rõ rệt nhất, ở các cộng đồng có hoạt động kinh tế hạn chế, nơi nhiều cư dân đang sống dưới mức nghèo khổ.

“Có rất nhiều cộng đồng ở các vùng xa xôi trên nước Úc, không có bất kỳ sự phát triển kinh tế nào, rất nhiều cộng đồng phụ thuộc vào phúc lợi xã hội. Với giá cả cao như vậy, bạn có những người đang sống dưới mức nghèo khổ, mà không đủ khả năng mua những mặt hàng tạp hóa thông thường”, Nathan McIver.

Vấn đề đặt ra là nên có các chuỗi cung ứng cố định cho các đảo xa bờ.

Ngoài đất liền, giá nhiên liệu được định hình bởi các đợt giao hàng số lượng lớn không thường xuyên, hơn là biến động thị trường hàng ngày.

Tại đảo Christmas và quần đảo Cocos hay Keeling, vốn là các lãnh thổ của Úc ở Ấn Độ Dương, nhiên liệu được vận chuyển hàng năm, tạo ra một hệ thống mà giá cả phần lớn vẫn cố định, giữa các lần giao hàng.

Kết quả không phải là sự biến động, mà là chi phí cao liên tục, do cước vận chuyển, lưu trữ và giá nhiên liệu toàn cầu, tại thời điểm vận chuyển gây ra.

Dữ liệu của Fuel Watch về các vùng lãnh thổ Ấn Độ Dương, được công bố vào ngày 13 tháng 3/2026, cho thấy, giá xăng ở mức 2,96 đô-la/lít và dầu diesel ở mức 3,02 đô-la/lít tại quần đảo Cocos.

Tương tự, giá xăng là 3,02 đô-la/lít và dầu diesel là 2,96 đô-la/lít tại đảo Christmas gần đó, mức giá nầy không thay đổi kể từ ngày 16 tháng 1/2026.

Tuy nhiên, hệ thống này hiện đang chịu thêm áp lực.

Haji Ramnie Mokta sinh ra tại quần đảo Cocos (Keeling) và gia đình ông đã sinh sống qua nhiều thế hệ trong cộng đồng người Mã Lai Cocos gắn bó chặt chẽ tại đó. Nguồn: SBS News / Chris Tan

Zentner Shipping, dịch vụ vận chuyển hàng hóa thường xuyên duy nhất đến các đảo, đã áp dụng ‘phụ phí khẩn cấp’ vào tháng 3/2026, để đối phó với việc giá nhiên liệu toàn cầu tăng cao, liên quan đến chiến tranh Iran và tác động của nó vẫn chưa được thấy rõ.

Tại đảo Norfolk ở Nam Thái Bình Dương, nhiên liệu cũng được nhập với số lượng lớn, thông qua các nhà cung cấp theo hợp đồng, với các đợt giao hàng được lên kế hoạch trước nhiều tháng.

Quyền tổng giám đốc hội đồng khu vực Nick Mostardo, cho biết, nhiên liệu được cung cấp thông qua các tuyến đường quốc tế.

“Nhiên liệu của chúng tôi được vận chuyển từ Singapore qua Fiji và sau đó được giao bằng tàu chở dầu. Tàu chở nhiên liệu cập bến khu vực trên đảo, nơi chúng tôi có các bể chứa nhiên liệu lớn, bơm nhiên liệu từ tàu vào các bể chứa và từ đó, việc quản lý được thực hiện bởi một công ty không thuộc đảo”.

Trong khi nguồn cung vẫn ổn định, ông Mostardo cho biết mối lo ngại là tác động kinh tế rộng lớn hơn.

Ông nói, “Tuy nhiên, điều khiến tôi lo ngại rõ ràng là, tác động dây chuyền đến người tiêu dùng về giá cả nhiên liệu, đặc biệt nếu ảnh hưởng của cuộc xung đột kéo dài”.

(Theo SBS News)