AFP ngày 29/04/2026 cho hay, Hoa Kỳ dẫn đầu một nhóm quốc gia trong khu vực ra tuyên bố chung ủng hộ Ba Nã Mã (Panama) trong cuộc “khẩu chiến” với Trung Hoa liên quan đến Kên đào Panama (Kênh đào Ba Nã Mã), cho rằng các hành động của Bắc Kinh đe dọa chủ quyền của các nước trong khu vực.
Ảnh minh diễn : Tàu chiến Mỹ USS Gridley tại cảng Panama City. Ảnh ngày 29/03/2026. AP – Matias Delacroix
Tuyên bố được bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ công bố khẳng định các hành động của Trung Hoa bị xem là “nỗ lực rõ ràng nhằm chính trị hóa thương mại hàng hải và làm suy yếu chủ quyền của các quốc gia”. Văn bản nhấn mạnh Panama (Ba Nã Mã) là trụ cột của hệ thống thương mại hàng hải quốc tế và cần được bảo vệ, tránh mọi sức ép bên ngoài.
Tuyên bố chung do Hoa Thịnh Đốn khởi xướng cùng với nhiều nước trong khu vực, gồm Pha Lợi Duy Á (Bolivia), Ca Tư Đạt Lê Gia (Costa Rica), Khuê Á Na (Guyana), Ba Lạp Khuê (Paraguay), và Đặc Lập Ni Đạt Hòa Đa Ba Ca (Trinidad and Tobago). Văn kiện khẳng định mọi hành động làm tổn hại đến chủ quyền của Panama (Ba Nã Mã) đều là mối đe dọa đối với toàn bộ khu vực.
Căng thẳng gia tăng sau khi Ba Nã Mã tiếp quản hai cảng trên kênh đào từng do một tập đoàn có trụ sở tại Hương Cảng khai thác, theo phán quyết của Tòa án Tối cao Ba Nã Mã hồi tháng Giêng.
Phản ứng trước tuyên bố này, phát ngôn viên của bộ Ngoại Giao Trung Hoa, Lâm Kiếm, hôm nay 29/04 bác bỏ các cáo buộc được đánh giá là “hoàn toàn vô căn cứ”. Ông cũng chỉ trích Hoa Thịnh Đốn “lan truyền tin đồn và bôi nhọ với mức độ đạo đức giả đáng kinh ngạc”, đồng thời kêu gọi các nước ký tuyên bố không nên “mù quáng để các thế lực có ý đồ xấu lợi dụng”.
Tháng trước, ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã cáo buộc Trung Hoa giữ lại hai tàu treo cờ Ba Nã Mã sau khi nước này kiểm soát các cảng, điều mà Bắc Kinh phủ nhận, khẳng định việc kiểm tra tàu chỉ là hoạt động bình thường theo quy định pháp luật.
Tổng thống Mỹ Donald Trump, sau khi trở lại nắm quyền năm ngoái, đã tuyên bố muốn giành lại quyền kiểm soát Kênh đào Panama (Kênh đào Ba Nã Mã), tuyến đường từng được Hoa Thịnh Đốn chuyển giao cho Panama theo thỏa thuận dưới thời cựu tổng thống Jimmy Carter.
Vẫn liên quan đến Ba Nã Mã, ngày 28/03/2026, chánh phủ Ba Nã Mã tái khẳng định “tính trung lập” của Kênh đào Panama và nhấn mạnh sự cần thiết bảo vệ các tuyến hàng hải quốc tế, trong bối cảnh gián đoạn tại eo biển Hormuz do chiến sự ở Trung Đông.
Theo giới chức Ba Nã Mã, do tình hình tại Hormuz, lượng tàu chở dầu qua Kênh đào Panama đã tăng gấp đôi; một tàu chở khí hóa lỏng gần đây thậm chí phải trả tới 4 triệu Mỹ kim để được ưu tiên qua nhanh. Lưu lượng hiện tăng từ 34 lên 41 tàu mỗi ngày, có thời điểm đạt tới 50 tàu/ngày.
(Theo RFI)
