Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo về việc Hoa Kỳ sẽ rời khỏi tổ chức này ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức vào năm 2025. Nguồn: AAP / Laurent Gillieron/EPA
THẾ GIỚI – Mỹ đã chánh thức rời khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) sau một năm liên tục có những cảnh báo rằng hành động này sẽ gây tổn hại đến sức khỏe cộng đồng tại Mỹ cũng như trên toàn cầu. Phía Mỹ cho biết quyết định này phản ánh những thất bại trong việc quản lý đại dịch COVID-19 của cơ quan y tế thuộc Liên Hợp Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thông báo về việc Mỹ sẽ rời bỏ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngay trong ngày đầu tiên nhậm chức vào năm 2025 thông qua một sắc lệnh hành pháp.
Theo thông cáo báo chí vào thứ Năm từ Bộ Y tế và Bộ Ngoại giao Mỹ, Mỹ sẽ chỉ làm việc với WHO ở mức độ giới hạn để thực hiện các thủ tục rút lui.
Một viên chức y tế cấp cao của chánh phủ cho biết, “Chúng tôi không có kế hoạch tham gia với tư cách quan sát viên, và cũng không có kế hoạch tái gia nhập.”
Mỹ tuyên bố sẽ làm việc trực tiếp với các quốc gia khác, thay vì thông qua một tổ chức quốc tế, về giám sát dịch bệnh và các ưu tiên khác về sức khỏe cộng đồng.
Theo luật pháp Mỹ, nước này lẽ ra phải đưa ra thông báo trước một năm và chi trả tất cả các khoản phí chưa giải quyết, khoảng 260 triệu đô-la Mỹ (tương đương 380 triệu đô-la Úc), trước khi rời đi.
Tuy nhiên, một viên chức Bộ Ngoại giao Mỹ đã bác bỏ thông tin cho rằng các quy định pháp lý yêu cầu phải hoàn tất việc trả hết tiền trước khi rút lui.
Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ cho biết trong một email vào sáng thứ Năm rằng: “Người Mỹ đã đóng góp quá đủ rồi.”
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) cho biết trong một tài liệu được công bố vào thứ Năm rằng, chánh phủ đã chấm dứt các khoản đóng góp tài chánh cho cơ quan này.
Phát ngôn viên của HHS cho biết ông Trump đã thực hiện quyền hạn của mình để tạm dừng việc chuyển giao bất kỳ nguồn lực nào của chánh phủ Mỹ cho WHO trong tương lai, với lý do tổ chức này đã làm tiêu tốn của nước Mỹ hàng ngàn tỷ đô-la.
Theo các nhân chứng, lá cờ Mỹ đã bị gỡ bỏ bên ngoài trụ sở WHO ở Geneva vào thứ Năm.
Trong những tuần gần đây, Mỹ đã tiến tới việc rời khỏi một số tổ chức khác của Liên Hợp Quốc, và một số người lo ngại rằng “Hội đồng Hòa bình” (Board of Peace) do ông Trump thành lập gần đây có thể làm suy yếu toàn bộ hệ thống Liên Hợp Quốc.
Sự ra đi của Mỹ đã gây ra một cuộc khủng hoảng tài chánh, buộc WHO phải cắt giảm một nửa đội ngũ quản lý, thu hẹp quy mô hoạt động và cắt giảm ngân sách trong toàn cơ quan.
Từ trước đến nay, Hoa Thịnh Đốn vẫn là bên hỗ trợ tài chánh lớn nhất cho cơ quan y tế này, đóng góp khoảng 18% tổng kinh phí toàn cầu.
Dự kiến WHO cũng sẽ cắt giảm khoảng một phần tư nhân sự vào giữa năm nay.
Phía WHO cho biết họ vẫn làm việc và chia sẻ thông tin với Mỹ trong suốt một năm qua. Hiện vẫn chưa rõ việc hợp tác giữa đôi bên sẽ tiếp diễn như thế nào trong tương lai.
Các chuyên gia y tế toàn cầu nhận định động thái này gây ra nhiều rủi ro cho cả Mỹ, WHO và toàn thế giới.
Kelly Henning, người đứng đầu chương trình y tế công cộng tại Bloomberg Philanthropies, một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sở tại Mỹ, nhận định: “Việc Mỹ rút khỏi WHO có thể làm suy yếu các hệ thống và sự hợp tác mà thế giới đang dựa vào để phát hiện, ngăn chặn và ứng phó với các mối đe dọa sức khỏe.”
(Theo SBS News)
(Huy Le phụ đính)
