Hy Lạp cân nhắc cấm mạng xã hội đối với thanh thiếu niên. Nguồn: Getty / NurPhoto/NurPhoto

Hy Lạp đã gia nhập danh sách ngày càng dài các quốc gia Âu châu đang đề xướng lệnh cấm mạng xã hội đối với thanh thiếu niên, với lý do lo ngại về tình trạng lo âu và nghiện. Thông báo này được đưa ra trong bối cảnh lệnh cấm mạng xã hội đối với thanh thiếu niên tại Úc ghi nhận những kết quả và phản hồi trái chiều, sau khi chính phủ liên bang khai triển lệnh cấm đầu tiên trên thế giới cách đây bốn tháng.

Một thiếu niên Hy Lạp, Giannis Bittis, xử dụng TikTok và Instagram để giữ liên lạc với bạn bè, nhưng từ năm tới, em có thể sẽ phải chịu lệnh cấm mạng xã hội.

Hiện Hy Lạp đang đề xướng cấm những người dưới 15 tuổi xử dụng mạng xã hội từ năm sau, một động thái mà Bittis cho rằng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến thế hệ của em.

“Rất nhiều trẻ em đã xử dụng mạng xã hội từ năm 13 tuổi sẽ gặp khó khăn lớn khi phải quen với việc không còn nó trong cuộc sống, vì đây là cách các em giữ liên lạc với bạn bè, giao tiếp với nhau. Dù không gặp mặt trực tiếp, tôi tin đây vẫn là một hình thức giao tiếp, và nếu bị cắt bỏ, các mối quan hệ giữa trẻ em cũng sẽ bị ảnh hưởng.” Vào thứ Tư (ngày 8 tháng 4/2026), Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis cho biết lệnh cấm sẽ được thực thi từ ngày 1 tháng Một năm 2027, nếu được quốc hội thông qua trong những tháng tới.

Ông mô tả biện pháp này là “khó khăn nhưng cần thiết”, nhấn mạnh rằng mục tiêu không phải là loại bỏ trẻ em khỏi công nghệ, mà là giải quyết các vấn đề như lo âu, rối loạn giấc ngủ và tình trạng nghiện các nền tảng trực tuyến.

Hy Lạp là quốc gia Âu châu mới nhất đề xướng lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em và thanh thiếu niên, sau Pháp Quốc, Tây Ban Nha, Đan Mạch và Ba Lan, trong bối cảnh Úc đã khai triển lệnh cấm đầu tiên trên thế giới vào tháng /2025.

Trong khi đó, các quốc gia Âu châu cũng siết chặt quy định đối với mạng xã hội. Tháng Hai, Tây Ban Nha đã mở cuộc điều tra đối với Meta, X và TikTok, sau khi các nền tảng này bị cáo buộc phát tán hình ảnh lạm dụng trẻ em do AI tạo ra.

Francesca Pisanu, cán bộ vận động chính sách của tổ chức Eurochild, cho biết dù lệnh cấm của Úc là một yếu tố thúc đẩy, Âu châu từ lâu đã quan ngại về tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với trẻ em.

“Quyền trẻ em là ưu tiên lớn của Liên minh Âu châu, và EU đã có luật liên quan đến quyền trẻ em trong môi trường số. Ở cấp độ EU, chúng tôi có GDPR bảo vệ dữ liệu trẻ em, và năm 2022 đã thảo luận về Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số, nhằm đảm bảo mức độ riêng tư và an toàn cao cho trẻ. Vì vậy, không có gì ngạc nhiên khi EU rất quan tâm đến những tác hại tiềm tàng của mạng xã hội đối với trẻ em và muốn có những bước đi cụ thể”. Thông báo của chính phủ Hy Lạp được đưa ra trong thời điểm Úc bắt đầu đánh giá những kết quả ban đầu của lệnh cấm mạng xã hội.

Một khảo sát do YouGov thực hiện vào tháng Ba cho thấy 61% phụ huynh nhận thấy từ hai đến bốn thay đổi tích cực trong hành vi của con mình sau lệnh cấm, bao gồm tăng giao tiếp trực tiếp, trẻ tập trung hơn khi giao tiếp và cải thiện mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái.

Tuy nhiên, hai trong số năm phụ huynh cũng ghi nhận các tác động tiêu cực, như việc chuyển sang các nền tảng ít được kiểm soát hơn và giảm hỗ trợ từ bạn bè trên mạng.

Một số chuyên gia cho rằng hiệu quả của lệnh cấm cần được đánh giá trong nhiều năm, thay vì trong thời gian ngắn.

Giáo sư Lisa Given, từ Đại học RMIT, cho biết bà không ngạc nhiên khi các quốc gia Âu châu noi theo Úc, nhưng mong rằng họ nên chờ đợi lâu hơn.

“Tôi hy vọng các quốc gia đó sẽ chờ xem mức độ thành công của luật tại đây. Chúng ta mới chỉ có báo cáo từ Ủy viên An toàn cho thấy vẫn còn nhiều việc phải làm để đảm bảo tuân thủ. Rất nhiều trẻ em vẫn đang xử dụng các nền tảng. Vì vậy, tôi lo ngại rằng đây có thể không phải là giải pháp mà họ đang tìm kiếm, và có thể không hiệu quả như kỳ vọng”. Bà cho biết yếu tố then chốt để thực thi lệnh cấm là xác minh độ tuổi, có thể dựa vào ID số hoặc quét khuôn mặt.

“Chúng ta đã thấy bằng chứng tại Úc, khi trẻ em tìm cách vượt qua hệ thống quét khuôn mặt hoặc các công nghệ xác minh hành vi người dùng vốn có thể đánh giá các em lớn tuổi hơn thực tế”. Bà cũng lưu ý những lo ngại kéo dài về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu, vốn là vấn đề lâu nay tại Liên minh Âu châu.

“Ví dụ, quét khuôn mặt mà không lưu trữ dữ liệu có thể tương đối an toàn. Nhưng khi xử dụng dữ liệu sẵn có của người dùng, sẽ có lo ngại về quyền riêng tư, như họ dựa vào đâu để xác định tuổi của tôi? Những dữ liệu đó có thể không chính xác, và điều này khiến nhiều người lo lắng”. Giáo sư Given cho rằng Âu châu có thể đã có lợi thế so với Úc trong việc làm cho mạng xã hội an toàn hơn cho trẻ em, nhờ Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số được áp dụng từ năm 2022.

“Luật này mạnh mẽ hơn nhiều so với các quy định về mạng xã hội, vì nó buộc các công ty công nghệ chịu trách nhiệm không chỉ về nội dung mà còn về thuật toán và các thiết kế có thể khiến hệ thống trở nên không an toàn cho người dùng. Vì vậy, ở Âu châu, có thể họ không cần làm thêm mà chỉ cần thực thi nghiêm luật hiện có và áp dụng các khoản phạt đáng kể đối với các công ty công nghệ.”

(Theo SBS news)