Không phải “uống càng nhiều vitamin thì càng tốt” như một số người vẫn nghĩ. Credit: Pexels
Vitamin (sinh tố) và thực phẩm bổ sung ngày càng được nhiều người xử dụng, với mong muốn tăng cường sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ khi nào cần uống thêm vitamin (sinh tố), dùng bao nhiêu là đủ, và việc lạm dụng có thể gây ra những rủi ro gì cho sức khỏe. Hãy cùng tìm hiểu những hiểu lầm phổ biến về vitamin và lời khuyên y tế để xử dụng vitamin một cách an toàn.
Vitamin và thực phẩm bổ sung từ lâu đã trở thành lựa chọn quen thuộc của nhiều người Việt tại Úc. Từ vitamin C, vitamin D, canxi, dầu cá cho đến các loại viên uống được quảng cáo là “tăng sức đề kháng”, “bổ não”, “chống lão hóa”, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm thấy hàng trăm sản phẩm khác nhau.
Tuy nhiên, uống vitamin có thực sự giúp khỏe hơn? Ai nên uống và ai không cần? Và liệu việc lạm dụng vitamin có thể gây hại cho sức khỏe hay không?
Những hiểu lầm phổ biến về vitamin (sinh tố) và thực phẩm bổ sung
Những nhóm người có thể cần uống thêm bao gồm người ăn chay nghiêm ngặt, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người mắc bệnh mạn tính, hoặc những người có nguy cơ thiếu hụt dưỡng chất do lối sống hay bệnh lý.
Tuy nhiên, với đa số người khỏe mạnh, vitamin (sinh tố) không thể thay thế cho cách ăn uống cân đối, giàu rau, trái cây, chất đạm, chất béo lành mạnh và chất xơ.
Vitamin (sinh tố) không phải lúc nào cũng “dư thì được cơ thể đào thải”
Một quan niệm sai lầm phổ biến khác là vitamin dư thừa sẽ tự đào thải khỏi cơ thể. Theo bác sĩ Hiệp, điều này không đúng với tất cả các loại vitamin.
Các vitamin tan trong chất béo như vitamin (sinh tố) A, D, E và K có thể tích tụ trong cơ thể, đặc biệt ở gan và mô mỡ. Việc xử dụng liều cao kéo dài có thể gây ngộ độc, ảnh hưởng đến gan, thận, xương và hệ thần kinh.
Thực tế, truyền thông Úc từng biết đến các trường hợp ngộ độc vitamin B6 (sinh tố B6) liều cao gây tổn thương thần kinh.
Những loại vitamin dễ bị lạm dụng
Một số loại vitamin và thực phẩm bổ sung dễ bị lạm dụng gồm vitamin B6, vitamin D, vitamin C, vitamin E và các loại multivitamin tổng hợp.
Việc xử dụng liều cao, kéo dài có thể dẫn đến các vấn đề như tổn thương thần kinh, rối loạn tiêu hóa, sỏi thận, tăng nguy cơ xuất huyết hoặc ảnh hưởng đến gan, thận.
Khi nào bác sĩ khuyến nghị uống thêm vitamin?
Bác sĩ gia đình thường đưa ra khuyến nghị uống thêm vitamin dựa trên tình trạng sức khỏe cụ thể, bao gồm tiền sử bệnh, thuốc đang xử dụng, kết quả xét nghiệm máu, chế độ ăn, lối sống, độ tuổi và nhu cầu sinh lý.
Ví dụ, phụ nữ mang thai thường được khuyên uống thêm axit folic, vitamin D, sắt hoặc canxi. Người cao tuổi có thể cần vitamin D, B12 hoặc canxi. Những người ăn chay, ít tiếp xúc ánh nắng, hoặc mắc các bệnh ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng cũng có thể cần uống thêm theo chỉ định y khoa.
Lời khuyên để xử dụng vitamin an toàn
Theo bác sĩ Phan Đình Hiệp, vitamin có thể mang lại lợi ích khi được xử dụng đúng đối tượng, đúng liều và đúng thời điểm. Người dân không nên tự ý uống vitamin liều cao, kéo dài chỉ vì nghĩ rằng đó là “thuốc bổ”.
