Đầu năm đọc Thơ Đường về mùa Xuân
Mùa xuân là mùa đầy hy vọng và sức sống. Đó là một mùa đẹp đến nao lòng, và truyền cảm hứng cho nhiều nhà thơ trên khắp thế giới từ khi thơ ca ra đời. Trong nền văn hóa thơ ca thịnh vượng của Thời đại Hoàng kim Trung Quốc, triều đại nhà Đường, có vô số bài thơ về mùa xuân, mỗi bài đều thấm đẫm cảm xúc và sự thanh tao của nhà thơ; mỗi bài đều để lại dấu ấn vẻ đẹp vĩnh cửu trên trang sử.
Chọn cho hết những lời châu ngọc về một mùa đẹp nhất trong năm là điều không thể. Trong viên mãn của đất trời năm mới, mời bạn đọc lại một số bài thơ xuân của những tác giả nổi tiếng nhất qua bản dịch của Quỳnh Chi, Thạc sĩ văn chương, hiện làm việc tại đài NHK (Nhật Bản).
Mai hoa
Ngâm hoài trường hận phụ phương thì
Vi kiến mai hoa triếp nhập thi
Tuyết hậu viên lâm tài bán thụ
Thủy biên li lạc hốt hoành chi
Nhân liên hồng diễm đa ứng tục
Thiên dữ thanh hương tự hữu tư
Kham tiếu Hồ sồ diệc phong vị
Giải tương thanh điều giác trung xuy
Lâm Bô
Hoa mai
Tìm thơ vội tả hoa mai
Giận thơ mãi vụng để hoài vẻ xinh
Trên cành khi ngậm tuyết trinh
Khi kề bên giậu nước in bóng lồng
Người ưa phàm tục sắc hồng
Trời ban thanh khiết mùi hương đậm đà
Rợ Hồ cũng biết yêu hoa
Soạn cho trẻ khúc tù và ” Lạc mai “
(21-12-2006)
Xuân dạ hỉ vũ
Hảo vũ tri thì tiết
Đương xuân mãi phát sinh
Tùy phong tiềm nhập dạ
Nhuận vật tế vô thanh
Dã kính vân câu hắc
Giang thuyền hỏa độc minh
Hiểu khan hồng thấp xứ
Hoa trọng Cẩm quan thành
Đỗ Phủ
Mưa lành đêm xuân
Mưa lành báo hiệu mùa sang
Đây mùa xuân tới rộn ràng trời xuân
Mưa theo làn gió âm thầm
Trong đêm thánh thót tưới nhuần cỏ cây
Đường thôn mây xám đầy trời
Trên sông ánh lửa thuyền ai lập lòe
Sáng ra rực rỡ đồng quê
Với ngàn hoa thắm đã về cùng xuân
Xuân Hiểu
Xuân miên bất giác hiểu
Xử xử văn đề điểu
Dạ lai phong vũ thanh
Hoa lạc tri đa thiểu
Mạnh Hạo Nhiên
Buổi sáng mùa xuân
Xuân còn say ngủ mơ màng
Tiếng chim buổi sáng rộn ràng khắp nơi
Đêm qua gió tạt mưa rơi
Trong vườn hoa rụng nào hay ít nhiều
Vào một ngày xuân dễ chịu, người kể chuyện tỉnh giấc bởi tiếng chim hót và lặng lẽ suy ngẫm về vòng đời của hoa nở hoa tàn, giống như những thăng trầm của cuộc sống. Bài thơ “Xuân Hiểu” được sáng tác bởi nhà thơ Đường Mạnh Hạo Nhiên trong thời gian ông ẩn cư tại núi Lư. Cảm xúc yên bình và tách rời của nhà thơ thấm đượm vẻ đẹp của cảnh xuân.
Xuân dạ
Xuân tiêu nhất khắc trị thiên kim
Hoa hữu thanh hương nguyệt hữu âm
Ca quản lâu đài thanh tế tế
Thu thiên viện lạc dạ trầm trầm
Tô Đông Pha
Đêm xuân
Đêm xuân một khắc ngàn vàng
Hương hoa thanh khiết mơ màng ánh trăng
Lầu cao vẳng tiếng ca ngâm
Vườn khuya vắng bóng giai nhân lặng buồn
Thương xuân khúc
Thâm thiển thiềm hoa thiên vạn chi
Bích sa song ngoại chuyển hoàng ly
Tàn trang hòa lệ há liêm tọa
Tận nhật thương xuân xuân bất tri
Bạch Cư Dị
Bài hát thương tiếc xuân
Bên thềm muôn cánh hoa tươi
Chim oanh ríu rít chuyền ngoài màn hoa
Buông rèm lặng ngắm xuân qua
Xuân nào hay kẻ lệ nhòa tiếc xuân
Xuân dạ Lạc thành văn địch
Thùy gia ngọc địch ám phi thanh
Tán nhập xuân phong mãn Lạc thành
Thử dạ khúc trung văn chiết liễu
Hà nhân bất khởi cố viên tình
Lý Bạch
Tiếng sáo đêm xuân
Vẳng nghe tiếng sáo bổng trầm
Lẫn trong tiếng gió đêm xuân vọng về
Khúc đâu viễn xứ biệt ly
Chạnh lòng ai chẳng nhớ quê bồi hồi
Quỳnh Hải nguyên tiêu
Nguyên dạ không đình nguyệt mãn thiên
Y y bất cải cựu thuyền quyên
Nhất thiên xuân hứng, thùy gia lạc
Vạn lý Quỳnh Châu thử dạ viên.
Hồng Lĩnh vô gia huynh đệ tản
Bạch đầu đa hận tuế thời thiên
Cụng đồ liên nhứ dao tương kiến
Hải giác thiên nhai tam thập niên
Nguyễn Du
Nguyêu tiêu ở Quỳnh Hải
Vườn hoang ngập ánh trăng thanh
Nguyên tiêu trăng vẫn lung linh thuở nào
Một trời xuân đẹp xiết bao
Mà người lữ thứ dạ nào vui xuân
Không nhà huynh đệ ly tan
Giận đời điên đảo năm năm bạc đầu
Tạ lòng trăng đến tìm nhau
Ba mươi tuổi vẫn lao đao góc trời
Xuân hứng
Dương liễu âm âm tế vũ tình
Tàn hoa lạc hậu kiến lưu oanh
Xuân phong nhất dạ xuy hương mộng
Hựu trục xuân phong đáo Lạc thành
Võ Nguyên Hành
Xuân hứng
Mưa phùn vừa ngớt, liễu xanh
Hoa tàn, thấy bóng chim oanh chuyền cành
Gió xuân đưa tới mộng lành
Trong mơ theo gió về thăm quê nhà
Tạp thi
Quân tự cố hương lai
Ưng tri cố hương sự
Lai nhật ỷ song tiền
Hàn mai trứ hoa vị
Vương Duy
Tạp thi
Anh từ quê mới ra đây
Chuyện trong quê chắc chẳng ai biết bằng
Cành mai gầy tựa bên song
Ngày đi đã nở được bông hoa nào ?
Tuyệt cú
Trì nhật giang san lệ
Xuân phong hoa thảo hương
Nê dung phi yến tử
Sa noãn thụy uyên ương
Đỗ Phủ
Tuyệt cú
Xuân về non nước đẹp tươi
Gió đưa hương ngát muôn loài cỏ hoa
Đất mềm, én lượn gần xa
Uyên ương cát ấm trên bờ ngủ say
Tặng Ông Quan Thủy Lợi Trương Thập Bát Vào Đầu Xuân
Phố Thiên đầm ướt mưa phấn,
Chẳng cỏ nào, từ xa xa nhìn trông.
Mùa xuân đẹp nhất đã đến,
Vượt xa thủ đô mờ mịt hàng liễu.
Đây là một bài thơ của nhà thơ Đường Hàn Dũ khi ông gần sáu mươi tuổi, sau khi mời bạn mình là Trương Kỷ cùng thưởng xuân—một lời mời mà Trương Kỷ đã từ chối. Thật đáng khâm phục khi một người lớn tuổi, đã trải qua nhiều khó khăn trong cuộc sống, vẫn có thể duy trì sự nhiệt huyết sôi động như vậy. Ông nói với bạn mình: Mùa xuân có cảnh đẹp nhất trong năm, và đầu xuân là phần đẹp nhất; cỏ non vừa nhú, chưa thực sự là cỏ, nhưng lại là một trong những cảnh sắc tuyệt vời của đầu xuân. Hàn Dũ viết khi ông xa kinh đô, vì vậy việc nhắc đến vẻ đẹp của cỏ chỉ từ xa và không gần gũi ngụ ý rằng, dù họ cách xa kinh đô, nhưng cũng rất đẹp.
Đại Lâm tự đào hoa
Nhân gian tứ nguyệt phương phi tận,
Sơn tự đào hoa thuỷ thịnh khai.
Trường hận xuân quy vô mịch xứ,
Bất tri chuyển nhập thử trung lai.
Bạch Cư Dị
Dịch nghĩa
Tháng tư ở dưới nhân gian, cỏ hoa thơm đã tàn tạ hết,
Nhưng ở ngôi chùa trên núi cao, hoa đào mới nở rực rỡ.
Lòng giận mãi không biết xuân về từ xứ nào,
Mà còn lẩn khuất vào trong chốn núi non này.
Đây là một bài thơ du hành của nhà thơ Đường Bạch Cư Dị khi ông đang làm quan tại Giang Châu. Nó có thể được coi là một kho báu trong thể thơ tứ tuyệt. Thế giới ấm dần lên vào tháng Tư đã mất đi dấu vết của muôn hoa, nhưng may mắn là người ta có thể thấy hoa đào nở rộ tại chùa núi xa xôi. Những thăng trầm của cuộc đời, những cơ hội bất ngờ, chẳng phải giống như cuộc gặp gỡ kỳ diệu của hoa đào ở Chùa Đại Lâm hay sao?
