Nguyễn Gia Việt is with Nguyen Gia Viet.
Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh sanh ngày 12 tháng 6 năm 1942 tại làng Phú Trinh, Phan Thiết, Bình Thuận.
Cái chất biển của Phan Thiết đã là sự hãnh diện mà Trần Thiện Thanh luôn khoe công khai, tự hào trong những bài nhạc của ông.
Biển mặn là một tuyệt phẩm tuyệt đỉnh.
Với tôi, chỉ đoạn nhạc sau đủ để đúc tượng Trần Thiện Thanh đặt giữa Phan Thiết rồi:
“Tôi thức từng đêm
Thơ ấu mà nghe muối pha trong lòng
Mẹ là mẹ trùng dương
Gào than từ bãi trước ghềnh sau
Tuổi trời qua mau
Gió biển mặn nuôi lớn khôn tôi.”
Ba đoạn cuối thì làm người nghe muốn rớt nước mắt:
“Miệt mài đời trai
Vượt truông dài che khuất biển xanh
Đẹp tựa trong tranh
Gót bùn lầy cho lúa thêm xanh.”
Mỗi lần nghe lại “Biển mặn ” thì lại nghe ca sĩ Phương Dung đọc đoạn phi lộ thích gì đâu:
“Tôi là một người lính bộ binh 24 tuổi ,ba tháng quân trường bốn năm chiến đấu chưa lập gia đình nhưng chỉ mới có người yêu.Tôi muốn trả lời chung cho những người hay hỏi :” Tại sao tôi yêu cuộc đời chinh chiến như… yêu chính bản thân tôi?”
Đó là lời giới thiệu của chính tác giả tác giả Trần Thiện Thanh in trên trang bìa của bản nhạc “Biển mặn” xuất bản vào năm 1966 có hình vẽ khuôn mặt của anh lính trẻ.
Bài nhạc có những câu vô cùng xúc động về tình yêu quê nhà của người lính trẻ măng ở vùng duyên hải:
“Cao ngất Trường Sơn
Ôm ấp tình thương nước ra sông nguồn.”
Kết bài nhạc Trần Thiện Thanh cũng ngoáy quài trở về Phan Thiết bằng câu “Mồ hôi thành biển mặn trên môi”.
Tuyệt vời làm sao!
Phan Thiết là xứ vạn chài, xứ nước mắm, bước vô tới chưn thành Phan Thiết là nghe dậy mùi hăng hắc cái mùi rất đặc biệt của xứ nhiều mắm cá.
Sử nhà Nguyễn gọi đất Ninh Thuận tới Bình Thuận là “đất tam Phan”, từ Phan Rang, Phan Rí tới Phan Thiết.
Phan Rang có lẽ từ Panduranga, tên một vương quốc cũ của người Chàm ở vùng này, người Việt đọc qua âm Việt thành Phan Rang.
Phan Rí là tên con sông chảy qua thị trấn Phan Rí, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận, còn gọi là sông Luỹ hay sông Man Rí. Phan Rí cửa là tên một cửa biển. Phan Rí có chữ Phan là lấy chữ đầu của Phan Rang, còn Rí là mượn tiếng sau của Man Rí.
Phan Thiết do từ Hamu Lithit mà ra. Hamu là ruộng, Lithit là gần biển. Vậy Hamu Lithit là ruộng ở ven biển. Phan cũng mượn từ Phan Rang, đọc trại Hamu Lithit thành Phan Thiết.
Xứ tam Phan này là toàn bộ đất đai của vương quốc Chàm Panduranga -vương quốc cuối cùng của dân tộc Chàm. Xứ này rất nóng.
Phan Thiết là xứ vạn nổi tiếng. Ngay gần cửa sông Cà Ty Phan Thiết có vạn Thủy Tú, chợ Phan Thiết là cái nôi xuất xứ của thành phố này. Cửa sông Cà Ty còn gọi là cửa Cồn Chà.
Cà Ty là một con sông chảy ngang thành phố Phan Thiết Bình Thuận. Cà Ty là một tên xuất xứ từ Chàm, không như một số ngươi giải thích là từ chữ Kỳ Ta mà ra.
Phan Thiết xưa chỉ là một vạn chài nhỏ ven biển mà ở đây gọi là vạn chài, khúc trung tâm xoay quanh đường Ngư Ông, vạn Thủy Tú và chợ Phan Thiết ngày nay.
Nhắc tới biển Phan Thiết ai cũng nhớ mấy câu nhạc của Nhật Trường Trần Thiện Thanh nghe rùng mình về mức độ cảm xúc từ biển quê của ông:
“Tôi thức từng đêm thơ ấu, mà nghe muối pha trong lòng
Mẹ là mẹ trùng dương, gào than từ bãi trước ghềnh sau
Tuổi trời qua mau, gió biển mặn nuôi lớn khôn tôi.”
Với “Biển mặn” thì nhạc sĩ Trần Thiện Thanh xứng đáng được người Phan Thiết vinh danh và dựng tượng.
Nắng gió biển mặn Phan Thiết đã sanh ra Trần Thiện Thanh.
Cám ơn đất Phan Thiết, xứ Vạn Thuỷ Tú muối mặn gió nồng mùi nước mắm đã sanh ra một Trần Thiện Thanh!
