Trà xanh matcha của Nhựt Bổn rất phổ biến ở nước ngoài, nhờ vậy doanh thu của ngành sản xuất trà đã tăng mạnh trong thời gian gần đây. Trong năm 2025, Xứ Hoa anh đào đã xuất cảng ra thế giới 13.000 tấn trà, tăng 32% so với năm trước. Riêng về matcha, giống trà xanh được trồng trong bóng râm rồi nghiền bằng cối đá thành bột xanh nhuyễn mịn, loại này chiếm tới 70% mặt hàng xuất cảng.
Ảnh minh diễn: Matcha của Nhựt Bổn. © AP
Theo báo Asahi Shimbun, mặc dù gặt hái được nhiều thành quả, nhưng ngành sản xuất matcha của Nhựt Bổn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn. Đầu tiên là sự cạnh tranh gay gắt từ phía Trung Hoa. Kế đến, cơn sốt ở người tiêu dùng làm tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung matcha ở Nhựt Bổn. Kế tiếp, dân số xứ Phù Tang ngày càng lão hóa. Số nông trại không có người trông coi, kế thừa, lại tăng lên. Điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng nhân công trong ngành sản xuất matcha.
Trên lãnh vực xuất cảng, một số công ty Trung Hoa đã « mượn tên » của một địa danh sản xuất trà xanh nổi tiếng ở Nhựt Bổn (chẳng hạn như Uji, một thành phố gần Kyoto) để bán hàng dễ hơn trên thị trường quốc tế, mặc dù trên thực tế, các loại trà xanh dành cho xuất cảng hoàn toàn được trồng và thu hoạch ở Trung Hoa. Để bảo vệ sản phẩm của mình trước tình trạng mạo danh: hàng Trung Hoa mà lại ghi địa danh Nhựt Bổn, Hiệp hội các công ty Sản xuất Trà Nhựt Bổn (GJTA), đang tìm cách đăng ký nhãn hiệu cho tất cả các loại trà xanh của Nhựt Bổn theo một hệ thống cầu chứng, có ghi rõ địa danh và bảo đảm xuất xứ.
Trả lời tờ báo kinh tế Nihon Keizai Shimbun nhân một cuộc họp báo được tổ chức hồi trung tuần tháng 05/2026, chủ tịch hiệp hội GJTA, ông Sadami Suzuki, cho biết các công ty sản xuất trà xanh Nhựt Bổn sẽ dán nhãn ghi rõ nguồn gốc sản xuất trên mọi sản phẩm, bảo đảm hàng xuất cảng « chính hiệu ».
Sáng kiến ghi rõ địa danh sản xuất, nguồn gốc thực thụ của sản phẩm cho thấy phần nào mối lo ngại của ngành chế biến trà xanh Nhựt Bổn trước sự cạnh tranh ngày càng lớn từ phía Trung Hoa. Theo tờ báo Asahi Shimbun, sản lượng matcha của Trung Hoa đã vượt mức 5.000 tấn trong năm 2025, trong đó có hai tỉnh Quý Châu và Chiết Giang, hai vùng xuất cảng trà xanh hàng đầu ở Hoa Lục.
Nhựt Bổn: Diện tích trồng trà xanh đang thu hẹp dần
Ngành sản xuất trà xanh Trung Hoa đang phát triển nhanh chóng ở các vùng này, nhờ có khí hậu và thổ nhưỡng thích hợp. Bên cạnh đó, còn có một chính sách đầu tư dài hạn, hầu cải thiện phẩm chất sản phẩm và nâng cấp cơ sở hạ tầng. Ngành trà xanh ở Chiết Giang xuất cảng matcha sang Âu châu lần đầu tiên vào năm 2019, đánh dấu bước khởi đầu nhằm chinh phục thị trường toàn cầu. Đến cuối năm 2025, mức xuất cảng matcha của Chiết Giang đã đạt gần 1.200 tấn, vươn tới hơn 50 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Trong chuỗi cung ứng toàn cầu. ngành sản xuất matcha của Trung Hoa đang chuyển từ vai trò cung cấp nguyên liệu thô sang việc gầy dựng uy tín và thương hiệu. Để được các đối tác quốc tế công nhận trên thị trường, ngành trà xanh Trung Hoa hơn bao giờ đặt trọng tâm vào việc nâng cao phẩm chất. Theo các chuyên gia trong ngành, sản lượng matcha của Trung Hoa hiện đã ngang bằng với Nhựt Bổn. Thậm chí, trong tương lai gần, Trung Hoa sẽ vượt qua Nhựt Bổn. Theo tờ báo Asahi Shimbun, trước sự cạnh tranh này, ngành sản xuất matcha Nhựt Bổn đang tìm cách tăng sản lượng, bảo đảm nguồn cung.
Tuy nhiên, ngành sản xuất trà thường bị cho là tốn nhiều công sức, nhưng lại không đem về nhiều lợi nhuận. Nhiều gia đình nông dân phải bỏ hoang trang trại, đồn điền trồng trà do thiếu người kế thừa. Diện tích trồng trà xanh đang dần thu hẹp : từ 45.000 héc-ta cách đây một thập niên, nay đã giảm một phần tư, giờ chỉ còn 33.400 héc-ta vào năm 2025.
Liệu Nhựt Bổn có thể chống lại sự cạnh tranh từ Trung Hoa ? Câu trả lời dường như là không và các chuyên gia kinh tế không mấy lạc quan về vấn đề này. Đặc biệt là khi trà xanh matcha của Trung Hoa ngày càng trở nên phổ biến, nhờ phẩm chất được cải thiện. Theo hiệp hội GJTA, về mặt giá cả, Nhựt Bổn khó thể cạnh tranh với Trung Hoa. Để tạo nên sự khác biệt, Nhựt Bổn càng nên tập trung vào việc lựa chọn các giống trà thượng hạng, khai thác kỹ nghệ sản xuất để nâng phẩm chất sản phẩm lên một mức cao hơn.
(Theo RFI)
