Ảnh: Michael Kauer – Pixabay
HOA KỲ, NGÀY 17 THÁNG 9 NĂM 2023
Bài học từ Động lực chính sự tiến bộ của con người của Henry Grady Weaver
Tác giả: Gary M. Galles
Huy Lê biên dịch, Nguồn: Lessons from The Mainspring of Human Progress by Henry Grady Weaver
Phản ánh về một tác phẩm kinh điển vượt thời gian.
Bạn đã bao giờ suy nghĩ nghiêm túc về việc những người – muốn nói cho ra để cho người khác biết, họ sẵn sàng cỡ nào – khi nói đến năng lượng chưa? Câu hỏi này rất cần thiết, bởi vì tất cả các hình thức hoạt động có giá trị là những phần bổ trợ cho năng lượng. Những kẻ độc tài, mới nổi lên, luôn tuyên bố về những cuộc khủng hoảng nhằm biện minh cho việc mở rộng hơn nữa quyền lực của chính phủ để kiểm soát năng lượng. Những kẻ độc tài này muốn cấm một số dạng năng lượng, hoặc, không cho những dạng năng lượng này tồn tại. Những kẻ độc tài hạn chế khả năng khám phá, phát triển, sản xuất và những cách thức vận chuyển năng lượng mà chúng không thích. Những kẻ độc tài này muốn sử dụng các dạng năng lượng khác, hoặc trợ cấp mạnh mẽ cho những dạng năng lượng này, cả trực tiếp và gián tiếp thông qua sắc thuế. Những kẻ độc tài này muốn buộc phải loại bỏ dần một số dạng năng lượng, và, chuyển sang giai đoạn sử dụng các dạng năng lượng khác trong tương lai bất cứ khi nào họ có thể tập hợp được đa số hiện tại, dù chỉ là trong một thoáng chốt, để thông qua luật, hoặc, mỗi ngày thêm một ít, bất cứ khi nào Tổng thống (Hòa Kỳ) muốn ban hành Sắc lệnh Hành pháp (Executive Order) hoặc một cơ quan hành pháp ra quyết định áp đặt những hạn chế nặng nề hơn.
Nhưng bất chấp những nỗ lực sâu rộng của các chánh trị gia và của những người ủng hộ tư lợi của họ trong lĩnh vực đó, thậm chí những nỗ lực mạnh mẽ hơn của họ nhằm ra lệnh cho một thứ mà mọi dạng năng lượng như vậy đều bổ trợ cho – năng lượng con người (human energy), vốn là động lực đằng sau mọi hành động của chúng ta. Tuy nhiên, thật không may cho nhiệm vụ của họ, việc thay thế các nỗ lực của mỗi cá nhân khỏi những gì mỗi con người tự lựa chọn cho chính họ, và rồi thay thế chúng bằng sự ra lệnh của chánh phủ sẽ làm giảm những gì chúng ta có thể đạt được.
Sự công nhận này gợi nhớ đến một cuốn sách bị nhiều người ngày nay xếp vào loại “đống rác của lịch sử” không đáng có — cuốn sách năm 1947 của Henry Grady Weaver, tựa là “The Mainspring of Human Progress”. Trang mạng (website) của tổ chức phi lợi nhuận Ludwig von Mises Institute gọi cuốn sách này là “câu chuyện có thật về sự tiến bộ của loài người với sự hiểu biết sâu sắc về nguyên nhân cơ bản: bản thân sự tự do (freedom itself)”, và nhắc lại rằng, “nhiều thế hệ coi cuốn sách này chính là cuốn sách đã bắt đầu một cuộc cách mạng trí năng (intellectual revolution). ”
Cuốn sách của Weaver lấy cảm hứng từ cuốn sách The Discovery of Freedom: Mans’s Struggle Against Authority của Rose Wilder Lane năm 1943. Discovery đã trở thành một cuốn sách có ảnh hưởng lớn, xếp thứ 67 trong cuộc bình chọn của độc giả Modern Library năm 1999 về những cuốn sách phi hư cấu hay nhất. Nhưng Lane không hài lòng với nó, nên dù vẫn tiếp tục quan tâm, nhưng, bà vẫn từ chối cho phép tái bản dù chỉ in được 1000 bản. Sự quan tâm đó đã khiến Weaver yêu cầu Lane được sử dụng ý tưởng của bà ta, nhưng kể lại câu chuyện theo cách riêng của ông ấy, đưa vào thêm tài liệu từ kinh nghiệm của ông ấy và các nguồn khác mà Lane đã đồng ý. Trớ trêu thay, mặc dù Mainspring được John Hood gọi là “bản thánh ca về tự do và sự khéo léo của cá nhân dành cho giới nghiệp dư”, nhưng nó vẫn xếp thứ 48 trong cùng một cuộc bình chọn.
Nhận xét của độc giả về Mainspring bao gồm: “Không có gì tôi nói có thể mô tả đầy đủ mức độ tuyệt vời của cuốn sách này”, và, “Nếu tôi đưa ra danh sách những cuốn sách mà mọi người cần đọc trước khi chết, thì cuốn sách này sẽ nằm trong số ba cuốn sách đứng hàng đầu”. Sức mạnh của nó đã thuyết phục Leonard Read phân phối hàng trăm ngàn bản của nó trong nhiều thập niên, thông qua Quỹ Giáo dục Kinh tế của ông. Và trọng tâm của những hiểu biết sâu sắc của cuốn sách là nhu cầu mỗi cá nhân kiểm soát năng lượng con người của mình để xử dụng nó một cách hiệu quả nhất, điều này chỉ được phát hiện rất chậm trong lịch sử vì xu hướng cho rằng người khác phải kiểm soát nó. Đó là một nhận thức sâu sắc đáng được xem xét cẩn thận vào thời điểm mà hầu hết các cân nhắc chánh trị đều nhằm mục đích gạt bỏ nó.
Đây chỉ là một số đoạn nổi bật từ tác phẩm tuyệt vời này.
Xử dụng năng lượng của chúng ta để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của chúng ta
Sự phòng thủ mỏng manh của nền văn minh có xu hướng che khuất những thực tế rõ ràng; nhưng đàn ông và phụ nữ tồn tại trên trái đất này chỉ nhờ năng lượng của họ liên tục chuyển hóa các dạng năng lượng khác để thỏa mãn nhu cầu của con người.
Không thể có sự tiến bộ nào ngoại trừ việc xử dụng hiệu quả hơn năng lượng cá nhân, sáng kiến cá nhân và khả năng tưởng tượng của chúng ta.
Tất cả đều quay lại việc sử dụng năng lượng hiệu quả của con người; và năng lượng của con người… chỉ hoạt động dưới sự kiểm soát tự nhiên của chính nó.
Không có gì ngoài những cách sử dụng năng lượng mới và tốt hơn của con người có thể nâng cao quy mô cuộc sống… [và] nó phải đến từ nỗ lực của mỗi cá nhân để tạo ra thứ mà bây giờ không tồn tại.
Nguồn gốc của chủ nghĩa ngoại lệ của Mỹ
Mục đích của con người trong xã hội là gì? …làm lợi cho bản thân bằng cách nhận được thứ gì đó bạn mong muốn từ một người khác, người này đồng thời cũng mang lại lợi ích cho bản thân bằng cách nhận được thứ mà anh ta mong muốn từ bạn…trao đổi lợi ích một cách hòa bình, hỗ trợ lẫn nhau, hợp tác – vì lợi ích của mỗi người. Tổng hợp vô cùng lớn của tất cả những sự tương tác này chính là xã hội loài người.
Chúng ta không được ban tặng nguồn năng lượng vượt trội nào – tinh thần hay thể chất – nhưng thực tế là chúng ta, ở Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, đã sử dụng hiệu quả năng lượng con người của mình hơn bất kỳ dân tộc nào khác trên toàn cầu – ở bất kỳ đâu. hoặc bất cứ lúc nào.
Ở Mỹ, ở một mức độ lớn hơn bất kỳ quốc gia nào khác, có cơ hội thể hiện bản thân, phát triển bản thân và thăng tiến dựa trên thành tích.
Tự do, kiểm soát ,và trách nhiệm
Năng lượng của con người hoạt động rất khác với bất kỳ loại năng lượng nào khác.
Năng lượng của con người đơn giản là không hoạt động theo cách của đàn ong, và bất kỳ nỗ lực nào nhằm chi phối hành động của nhiều người luôn dẫn đến việc quyền lực áp bức được đặt vào tay một số ít người.
Một người đàn ông…có sức mạnh của lý trí, sức mạnh của trí tưởng tượng, khả năng tận dụng những kinh nghiệm trong quá khứ và hiện tại để giải quyết những vấn đề trong tương lai. Anh ấy có khả năng…tiến bộ và tiếp tục tiến bộ.
Sự tự do tự nhiên của bạn – khả năng kiểm soát năng lượng sống của chính bạn… là một phần của cuộc sống. Không ai có thể đưa nó cho bạn và bạn cũng không thể đưa nó cho người khác. Bạn cũng không thể buộc bất kỳ người nào khác phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Đơn giản là không thể tách rời sự kiểm soát khỏi trách nhiệm; kiểm soát là trách nhiệm.
Tự do và việc tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn
Tự do cá nhân là di sản tự nhiên của mỗi người đang sống.
Loại thế giới mà đàn ông và phụ nữ muốn sống một cách tự nhiên… là loại thế giới mà họ bắt đầu tạo ra khi họ được tự do sử dụng năng lượng cá nhân của mình và tự do hợp tác với nhau một cách tự nguyện.
Quyền tự do hành động của bạn có thể bị cấm, hạn chế hoặc ngăn cản bằng vũ lực…Nhưng sự thật vẫn là không có vũ lực nào có thể khiến bạn hành động trừ khi bạn đồng ý – có lẽ với sự do dự và hối tiếc – làm như vậy.
Quyết định hành động và bản thân hành động đó luôn nằm trong sự kiểm soát của chính bạn.
Tâm trí tự do là tâm trí sáng tạo.
Khi những người lao động sáng tạo thấy mình vướng vào những hạn chế giả tạo và tệ quan liêu– bên cạnh những khó khăn tự nhiên, bình thường và không thể tránh khỏi xung quanh công việc của họ – phần lớn tài năng tiềm năng sẽ bị thất bại ngay ở giai đoạn đầu.
Năng lượng của con người không thể hoạt động hiệu quả trừ khi con người được tự do hành động và chịu trách nhiệm về hành động của mình. Nhưng tự do không có nghĩa là giấy phép; vì không ai có quyền xâm phạm quyền của người khác
Hiểu năng lượng của con người có nghĩa là hiểu được sự tự do của con người
Tự do…là sự tự chủ vốn có và không thể tách rời của mỗi cá nhân…Con người được Tạo hóa ban tặng tự do, cũng như con người được ban cho sự sống và sức mạnh của lý trí.
Chỉ có một cuộc cách mạng thực sự duy nhất… đó là cuộc cách mạng vì tự do của con người.
Tất cả đều quay trở lại vấn đề tự do cá nhân.
Sự phát triển duy nhất của con người là sự tự phát triển của cá nhân.
Bạn không thể ra lệnh cho một người phải có cảm hứng. Những ý tưởng sáng tạo nảy sinh từ bên trong; họ không thể bị ép buộc từ bên ngoài.
Ở Mỹ…Những người tự do có cơ hội sống cuộc sống của mình, lên kế hoạch cho công việc của riêng mình và làm việc với nhau – không phải dưới sự áp bức của quyền lực cưỡng chế, mà, dưới kỷ luật của lợi ích cá nhân và trách nhiệm đạo đức được giác ngộ.
Người Mỹ không có kế hoạch tổng thể. Họ có thứ gì đó quan trọng hơn. Họ có quyền tự do cá nhân để lên kế hoạch cho công việc của riêng mình; và dòng năng lượng dồi dào của con người xuất phát từ sự tự do đó đã quét từ Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương, từ Ngũ Đại Hồ (Great Lakes) đến Rio Grande.
Tự do của con người là vấn đề cá nhân…Không có gì trên trái đất có giá trị hơn người biết rằng tất cả mọi người đều tự do và người chấp nhận những trách nhiệm đi kèm với tự do.
Năng lượng của con người, tự do của con người, và chánh phủ.
Đất nước (Hoa Kỳ) này [trong quá khứ] từng bị bao phủ bởi…một đám đông hỗn loạn những người tự do…sống dưới chính phủ yếu kém nhất trên thế giới. Những người bị bỏ mặc tự xoay xở – những người đã học được bài học của chủ nghĩa hiện thực (realism)…lúc đó đang tạo ra một thế giới mới.
Cuộc sống, quyền tự do và các quyền tài sản của cá nhân phải được bảo đảm an toàn trước những hành vi bất công, không chỉ từ phía các cá nhân khác mà còn từ chính chánh phủ.
Sự kiểm soát tập trung hoặc quyền lực vượt trội để quản lý tất cả năng lượng của con người như một đơn vị…có sức hấp dẫn mạnh mẽ bởi vì ẩn bên dưới nó là giả định đầy lôi cuốn rằng loại quyền lực phù hợp sẽ chỉ đạo công việc của toàn nhân loại trong sự hài hòa với quan điểm riêng tư của từng cá nhân – nhờ đó giải thoát họ khỏi những rắc rối và trách nhiệm trong việc hiện thực hóa ý tưởng của chính mình… vẫn bám víu vào mê tín cổ xưa rằng họ không tự chủ được và không chịu trách nhiệm được cho những hành động của mình.
Thật là kiêu ngạo khi bất kỳ người phàm nào lại cho rằng mình được trời phú cho khả năng phi thường đến mức có thể quán xuyến công việc của tất cả đồng loại tốt hơn chính họ, với tư cách là những cá nhân, tự quán xuyến công việc cá nhân của mình.
Những kẻ thống trị luôn xây dựng những kế hoạch đầy tham vọng…luôn luôn bằng cái giá phải trả là sự sáng kiến của cá nhân; chúng luôn dẫn đến sự áp bức.
Sự cai trị của đa số không bị kiềm chế luôn phá hủy tự do, đặt thiểu số vào quyền sinh sát (thế bất lợi) của (trước) đám đông, và đi ngược lại với việc sử dụng hiệu quả năng lượng con người và sáng kiến cá nhân.
Tác phẩm The Mainspring of Human Progress of Human Progress của Henry Grady Weaver đã trình bày tại sao nghèo đói gần như là số phận của mọi người trong suốt lịch sử thế giới cho đến khi sự tiến triển/cách mạng về tôn trọng quyền cá nhân đặt chúng ta chịu trách nhiệm về những lựa chọn và năng lượng của chính mình, tạo nên chủ nghĩa tư bản và do đó là nền văn minh thực sự, khả thi. Đó là một bài học rất đáng ghi nhớ, đặc biệt trong thời kỳ sa sút nghiêm trọng khỏi những nguyên tắc đã tạo nên nước Mỹ và làm cho nước Mỹ trở nên vĩ đại, bởi vì, như Weaver đã nói: “Một trong những cách tốt nhất để bảo đảm sự tiến bộ trong tương lai là ghi nhớ rõ ràng những điều những điều đã gây ra sự tiến bộ trong quá khứ của chúng ta, cũng như những điều có thể đã khiến nước Mỹ không thể vĩ đại như lẽ ra nó có thể đạt được.”
Cuốn sách “Động lực chính của sự tiến bộ con người” được cung cấp miễn phí trên trang web của FEE.
Gary M. GallesGary M. Galles là Giáo sư Kinh tế tại Đại học Pepperdine và là thành viên của mạng lưới giảng viên thuộc Tổ chức Giáo dục Kinh tế. Nghiên cứu của ông tập trung vào tài chánh công, lựa chọn công, giáo dục kinh tế, tổ chức doanh nghiệp, luật chống độc quyền, kinh tế đô thị, hiểu biết về tự do và các vấn đề làm suy yếu chính sách công. Ngoài cuốn sách mới nhất của ông, Pathways to Policy Failures (2020), các tác phẩm khác của ông gồm có Lines of Liberty (2016), Faulty Premises, Faulty Policies (2014) và Apostle of Peace (2013).
