Theo hãng tin AP, bộ trưởng Giao Thông Anh Heidi Alexander Chủ nhật, 11/01/2026, cho biết, Luân Đôn đang thảo luận với các đồng minh NATO về việc tăng cường an ninh tại Bắc Cực nhằm đối phó với Nga và Trung Quốc, giữa lúc có nhiều căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh về Greenland
(Ảnh tư liệu minh họa) – Quân đội Đan Mạch thao dợt với binh sĩ từ một số nước Âu châu thành viên NATO tại Nuuk, Greenland, ngày 15/09/2025. AP – Ebrahim Noroozi
Bà Heidi Alexander giải thích, các cuộc trao đổi này là hoạt động thường lệ, không phải phản ứng trực tiếp về những tuyên bố gần đây của tổng thống Mỹ Donald Trump về Greenland.
Ông Trump đã tuyên bố mong muốn đạt được thỏa thuận giành quyền kiểm soát Groenland, hòn đảo bán tự trị của Đan Mạch, một thành viên của NATO, nhằm ngăn chặn Nga hoặc Trung Quốc chiếm khu vực này. Tối Chủ nhật (11/01), nguyên thủ Mỹ khẳng định rằng một thỏa thuận như vậy sẽ “dễ dàng hơn” và nhấn mạnh sự cần thiết của việc Hoa Kỳ phải giành được Greenland. Trên chuyên cơ Air Force One trở về Hoa Thịnh Đốn ông nói với các phóng viên: “Bằng cách này hay cách khác, chúng tôi sẽ có Greenland” .
Luân Đôn cho biết họ chia sẻ quan điểm của ông Trump rằng Nga và Trung Quốc đang gia tăng cạnh tranh tại Bắc Cực, và nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì một thế răn đe hiệu quả trong khu vực. Theo hướng này, Anh muốn đưa quân lên tham gia bảo vệ Greenland trong khuôn khổ hợp tác Lực lượng Viễn chinh Phương Bắc cùng các nước NATO ở Âu châu, không phải để chống lại Mỹ mà để tước đi lập luận của Trump rằng Greenland “bị Nga và Trung Quốc đe dọa”. Thế nhưng kế hoạch này có hiệu quả đến đâu thì còn là một câu hỏi lớn, như thông tín viên Nguyễn Giang tường thuật từ Luân Đôn.
Cuối tuần qua thủ tướng Anh, Keir Starmer đã có cuộc điện đàm với tổng thống Mỹ Donald Trump về Greenland và ông đã “chia sẻ quan điểm của Tổng thống Trump rằng sự hung hăng ngày càng gia tăng của Nga ở Bắc Cực cần phải được ngăn chặn”.
Hôm 11/01, có tin một bộ trưởng Anh xác nhận Anh đang tăng cường hoạt động quân sự ở Bắc Cực vì coi “những mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc trong khu vực ‘rất nghiêm trọng”.
Các báo nói Anh muốn cùng các đồng minh NATO củng cố khả năng răn đe và phòng thủ ở Bắc Cực’ thực ra là để Hoa Kỳ không còn lý lẽ chiếm bằng được Greenland bằng quân sự. Đổi lại Âu châu phải gánh vác thêm trách nhiệm.
Anh và Pháp có thể làm được gì?
Theo các tài liệu của bộ Quốc Phòng, hiện Anh và Pháp đã có cơ chế phối hợp quân sự mang tên Joint Expeditionary Force (JEF-Lực lượng Viễn chinh Phối hợp).
Anh-Pháp tự cho mình là những quốc gia có cam kết quốc phòng ngày càng tăng ở Bắc Cực và vùng phía Bắc của lục địa Âu châu và Bắc Mỹ còn gọi là ‘Atlantic High North’.
Hiện Anh đang muốn tỏ ra cứng rắn hơn một chút với Mỹ và đặt ra lằn ranh về sự hợp tác của Anh. Tuần trước, Anh đã đồng ý và phối hợp với quân Mỹ chặn bắt tàu chở dầu Venezuela mang cờ Nga ở Bắc Đại Tây Dương.
Nhưng mới đây, bộ trưởng Quốc Phòng Anh, John Healey, nói tuần rằng nếu Mỹ dùng quân sự chiếm Greenland thì Anh sẽ không để Không quân và Hải quân Hoa Kỳ dùng các căn cứ ở Anh vào việc đó. Tức là Anh sẵn sàng giúp Mỹ chống đối thủ bên ngoài NATO như Venezuela, Nga, Trung Quốc, nhưng không để chống đồng minh NATO là Đan Mạch.
Hiện JEF ước tính có tới 10 ngán quân và Anh đã cung cấp phi đoàn 9 phi cơ cho chiến dịch tuần tra trên không ở khu vực Iceland-Greenland-Anh vào năm 2020, gọi là “Icelandic Air Policing”. Anh muốn tăng các hoạt động này, gồm cả điều động quân tới vùng Bắc Cực không khuôn khổ NATO.
Theo bình luận của giáo sư luật quốc tế Derrick Wyatt, Đức gần đây tỏ ra muốn gia tăng JEF, kết hợp với Đan Mạch và Greenland. Năm 2015, Gia Nã Đại đã từ chối tham gia nhưng Anh có thể mời Gia Nã Đại tham gia lực lượng đa quốc gia này, dự kiến có hội nghị vào tháng 5/2026.
Thế nhưng, vẫn đề quan trọng nhất là liệu cách “tự tăng cường phòng thủ vùng Bắc Cực” mà các nước NATO ở Âu châu muốn đảm trách có thuyết phục được tổng thống Donald Trump bỏ ý định chiếm Greenland bất chấp ý kiến của Đan Mạch hay không?
Hiện dư luận Anh có lo ngại rằng kinh tế đang yếu mà chính phủ bị cuốn vào các hoạt động quân sự ở nước ngoài. Sau khi thủ tướng Starmer cam kết đưa quân sang Ukraine, thì nay lại có kế hoạch đang hình thành là đưa quân lên vùng Bắc Cực. Điều này bị phe đối lập là đảng Bảo Thủ phản đối.
Theo họ, qua lời lãnh đạo đảng Kemi Badenoch thì Groenland là “vấn đề an ninh thứ yếu” với Anh, so với Iran hiện nay. Một số nhân vật trong đảng Lao Động như cựu bộ trưởng Peter Mandelson, cựu đại sứ Anh tại Mỹ, nói Anh và Âu châu “đừng có bi kịch hóa” (historionic) về Greenland vì ông tin rằng Hoa Kỳ “sẽ không chiếm Greenland bằng quân sự”.
Tuy thế, với cách hành xử rất nhanh và không hỏi ý kiến đồng minh của Mỹ hiện này, chuyện Greenland này sẽ vẫn cứ làm chánh trị-ngoại giao của Anh bị rung động, bất chấp các tính toán mang tính đối phó của chánh phủ ở Luân Đôn.
(Theo Rfi)
(Huy Le phụ đính)
