Trung Hoa đang âm thầm, bí mật đẩy nhanh quá trình hiện đại hóa kho võ khí nguyên tử, với hơn 80 bệ phóng mới đang xuất hiện giữa sa mạc. Theo một cuộc điều tra của Reuters, dựa trên phân tách các hình ảnh vệ tinh mới nhất, Bắc Kinh dường như đã khởi động một chương trình xây dựng quân sự quy mô lớn, với cấu trúc khác thường, tại các vùng sa mạc, gần những cơ sở phóng hỏa tiễn quan trọng nhất của Trung Hoa.
Một hình ảnh vệ tinh cho thấy hoạt động quân sự đang diễn ra tại cơ sở hình bát giác ở khu tự trị Tân Cương, ngày 30/04/2026. Vantor cung cấp qua REUTERS. via REUTERS – VANTOR
Trọng tâm của công trình là một mạng lưới phức tạp gồm các bệ phóng, boong-ke kiên cố và các trung tâm liên lạc được bảo vệ nghiêm ngặt. Theo các chuyên gia được Reuters phỏng vấn, Trung Hoa dường như muốn bảo vệ lực lượng nguyên tử của mình trước nguy cơ bị tấn công phủ đầu, đồng thời bảo đảm năng lực phản công nguyên tử đáng tin cậy trong trường hợp xảy ra xung đột.
Thông tin được Reuters loan tải hôm 29/05/2026, một hôm sau khi Học Viện Nghiên Cứu Sách Lược Quốc Tế – IISS (International Institute for Strategic Studies) công bố báo cáo, cho thấy một cuộc xung đột giữa Mỹ và Trung Hoa liên quan đến Đài Loan có thể dẫn đến « leo thang nguyên tử » : có nhiều khả năng quân đội hai nước sẽ tiến hành nhiều chiến dịch quy mô lớn nhắm vào các trung tâm chỉ huy và liên lạc của đối phương.
Quy mô xây dựng của dự án mới được phát hiện này lớn đến thế nào ? Các phân tách cho thấy cụ thể điều gì ?
Những hình ảnh vệ tinh được các chuyên gia phân tách quốc tế nghiên cứu, cho thấy hơn 80 nền bê tông mới đang được xây dựng. Các cơ sở này có thể được sử dụng để đặt các bệ phóng cơ động dành cho hỏa tiễn đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), hoặc lắp đặt các hệ thống phòng không nhằm bảo vệ những cơ sở chiến lược này.
Đồng thời, các hạ tầng cơ sở phục vụ tác chiến điện tử, thông tin liên lạc vệ tinh và chỉ huy quân sự cũng đã được phát hiện.
Một trong những công trình được cho là quan trọng nhất nằm tại Khu tự trị Tân Cương, miền tây Trung Hoa. Hai cấu trúc quy mô khổng lồ, hình bát giác, đã được xây dựng tại đây trong khoảng sáu năm qua, cách cơ sở hạt nhân trọng yếu ở Ha Mật (Hami) lần lượt khoảng 140 cây số và 230 cây số.
Giới chuyên gia đặc biệt lưu tâm đến kiến trúc khác thường của các công trình này. Họ nhận định đây là những cơ sở được thiết kế để chống chịu các cuộc tấn công cường độ cao và được bảo vệ vô cùng nghiêm ngặt.
Một cơ sở thứ ba, cũng được xây dựng theo hình bát giác, nằm ở phía nam khu thử nghiệm nguyên tử La Bố Bạc (Lop Nur) được cho là kém phát triển hơn hai cơ sở nói trên, và dường như được dùng làm khu thử nghiệm : hình ảnh cho thấy mặt đất bị rỗ, các tòa nhà bị hư hại. Theo các chuyên gia phân tách của Vantor, một công ty cung cấp ảnh vệ tinh thương mại, ở đó có các mô hình mô phỏng tiêm kích cơ của Tây phương.
Tuy nhiên, những chi tiết quan trọng nhất của dự án vẫn còn là ẩn số, ví dụ chức năng cụ thể của một số công trình, các loại võ khí mà Trung Quốc có thể khai triển trên các bệ phóng này …
Đâu là điểm khác biệt trong cách bố trí của Trung Hoa ?
Mức độ rộng lớn của mạng lưới phòng thủ gần các hầm chứa tên lửa của Trung Hoa có thể tạo nên nét khác biệt cho Trung Hoa so với các cường quốc nguyên tử khác. Mỹ và Nga, vốn sở hữu kho đầu đạn nguyên tử và số lượng võ khí nguyên tử được triển khai vượt xa Trung Hoa, chủ yếu dựa vào số lượng lớn các hầm phóng, mức độ biệt lập tương đối của các cơ sở này và kết cấu kiên cố để răn đe một đòn tấn công phủ đầu, thay vì xây dựng hệ thống phòng thủ hỏa tiễn quy mô lớn, theo Hans Kristensen, giám đốc dự án thông tin nguyên tử của Liên đoàn Các khoa học Gia Hoa Kỳ.
Đây dường như là sự tiếp nối của quá trình Trung Hoa mở rộng kho võ khí nguyên tử khổng lồ ?
Theo Reuters, đây là dự án quy mô lớn chưa từng được tiết lộ trước đây, phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của hệ thống hạ tầng quân sự kiên cố nhằm bảo vệ lực lượng nguyên tử trên bộ của Trung Hoa.
Quy mô của những gì đang hình thành ở sa mạc phía tây bắc Trung Hoa đã khiến ngay cả các chuyên gia phân tách dày dạn kinh nghiệm cũng bất ngờ. Kristensen đã thốt lên với Reuters : « Tôi chưa từng thấy điều gì tương tự. Đây là một nỗ lực phi thường » của Bắc Kinh.
Trong khi đó, Alexander Neill, chuyên gia nghiên cứu hợp tác với tổ chức nghiên cứu Pacific Forum tại Hạ Uy Di (Hawaii), phát biểu : « Chúng tôi có thể thấy rằng hạ tầng cơ sở này đang được xây dựng với quy mô rất lớn, trải rộng trên hàng nghìn cây số vuông sa mạc bên ngoài các khu vực hầm chứa hỏa tiễn (…) Tùy thuộc vào năng lực thực tế của hệ thống này, chúng ta có thể đang chứng kiến một sự tăng cường và đa dạng hóa rất mạnh về năng lực răn đe nguyên tử chiến lược của Trung Hoa ».
Xét về tổng thể, mạng lưới này phản ánh một bước nâng cấp quan trọng trong nỗ lực của Bắc Kinh nhằm bảo đảm năng lực phản công nguyên tử sau khi bị tấn công (khả năng đáp trả đòn tấn công nguyên tử đầu tiên).
Nhìn lại dòng thời gian, tạp chí Pháp L’Express nhắc lại răng ngay từ đầu thập niên này, ở thành phố Ngọc Môn (Yumen), tỉnh Cam Túc, miền tây bắc Trung Hoa, Bắc Kinh đã cho xây dựng một khu gồm hơn 120 hầm phóng (silo), có thể khai triển các hỏa tiễn đạn đạo liên lục địa mang đầu đạn nguyên tử DF-41. Với tầm bắn vượt quá 12.000 cây số, các hỏa tiễn này có thể phóng tới tận Lộc An Gia Lệ (Los Angeles) và Hoa Thịnh Đốn của Hoa Kỳ.
Nhưng đó không phải là những hầm phóng duy nhất được đào trong những năm gần đây. Một khu thứ hai, gần thành phố Ha Mật (Hami) thuộc Tân Cương, có 110 hầm ; và một khu khác gần Du Lâm (Yulin), ở Nội Mông, có 90 hầm. Tổng cộng, chỉ tính đến tháng 09/2024, theo L’Express, Trung Hoa đã có tới hơn 320 hầm phóng, nhiều hơn cả Nga, và so với chỉ khoảng 20 hầm phóng của Trung Hoa hồi năm 2020.
Nhờ các hình ảnh vệ tinh, các chuyên gia độc lập thuộc Liên đoàn Các Nhà khoa học Mỹ (FAS) tuần này qua tuần khác đã theo dõi tiến độ xây dựng các công trình này. Chúng được che phủ bởi những mái vòm bơm hơi, tương tự như các mái che sân quần vợt (tennis) để tránh gió, nhiệt độ khắc nghiệt, và dĩ nhiên là tránh cả những cái nhìn tò mò, hiếu kỳ. Các chuyên gia nhận thấy các hầm phóng này được lắp đặt theo một « mạng lưới gần như hoàn hảo », cách nhau khoảng 3 cây số. Khoảng cách này đủ xa để tránh nguy cơ hai cơ sở của Trung Hoa bị phá hủy đồng thời chỉ bởi một đòn tấn công nguyên tử của đối phương.
Trung Hoa đang mở rộng kho võ khí nguyên tử với tốc độ nhanh chưa từng có ?
Theo ước tính của Liên đoàn Các Khoa học Gia Hoa Kỳ (Federation of American Scientists), Nga hiện có khoảng 4.400 đầu đạn nguyên tử đang hoạt động, Mỹ có 3.700, trong khi con số này của Trung Hoa là khoảng 620 đầu đạn. Nhưng hồi tháng 12/2025, một báo cáo của bộ Quốc Phòng Mỹ ghi nhận Trung Hoa đang hướng tới mục tiêu sở hữu 1.000 đầu đạn nguyên tử trể nhứt là vào năm 2030, một bước nhảy vọt đáng kể so với năng lực hiện tại.
Song song với đó, Reuters nhấn mạnh là Bắc Kinh cũng đang tăng cường các hệ thống cảnh báo sớm. Nhờ nhóm vệ tinh Hỏa Nhãn 1 (Huoyan-1), Trung Hoa hiện được cho là có thể phát hiện một vụ phóng hỏa tiễn của đối phương chỉ sau khoảng 90 giây tính từ khi hỏa tiễn đó rời bệ phóng, rồi sau đó chỉ một vài phút là đủ để thông tin được truyền tới các trung tâm chỉ huy. Về mặt lý thuyết, đây sẽ là khoảng thời gian quý giá cho phép Bắc Kinh phát động đòn phản công trước cả khi hỏa tiễn của đối phương kịp đánh trúng mục tiêu của Trung Hoa.
Cùng với sự phát triển của kho võ khí nguyên tử, học thuyết nguyên tử của Trung Hoa có thay đổi gì không ?
Về mặt chính thức, Bắc Kinh khẳng định học thuyết nguyên tử của Trung Hoa vẫn không thay đổi trong 60 năm qua : đó là chính sách « không sử dụng võ khí nguyên tử trước » (no first use), với một lực lượng răn đe thuần túy mang tính phòng thủ.
Tuy nhiên, theo một số chuyên gia, quan điểm răn đe tối thiểu đó có thể không còn phù hợp nữa. Theo nhận định của Hans Kristensen, giám đốc dự án thông tin nguyên tử của FAS, Liên đoàn Các khoa học Gia Hoa Kỳ, được L’Express trích dẫn, « việc mở rộng mà chúng ta đang chứng kiến báo hiệu một sự thay đổi về quan điểm sách lược ». Tuy nhiên, rất khó để biết sự thay đổi đó là gì, bởi vì chương trình phát triển nguyên tử của Trung Hoa, cả về số lượng lẫn phẩm chất, được tiến hành trong sự bí mật gần như tuyệt đối.
Lần này, bộ Quốc Phòng Trung Hoa đã không trả lời các câu hỏi liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này cũng như các diễn biến được tiết lộ qua các hình ảnh vệ tinh. Về phía Mỹ, Ngũ Giác Đài tuyên bố sẽ không đưa ra bất kỳ bình luận nào về các vấn đề liên quan đến tình báo.
(Theo RFI)
