Hôm ngày 01/05/2026, là đúng 60 ngày kể từ khi Hoa Kỳ cùng với Do Thái phát động chiến dịch oanh kích vào Ba Tư. Về mặt lý thuyết, đây là thời hạn cuối cùng mà tổng thống Donald Trump phải xin phép Quốc Hội để có thể tiếp tục cuộc chiến. Nhưng chánh quyền của ông đã tỏ cho thấy là họ sẽ không tuân thủ điều đó, với lý do chiến sự nay đang tạm ngưng do có lệnh hưu chiến.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời báo chí tại Tòa Bạch Ốc, Thủ đô Hoa Thịnh Đốn, Hoa Kỳ, ngày 30/04/2026. AP – Alex Brandon

Từ Thủ đô Hoa Thịnh Đốn, thông tín viên Vincent Souriau tường trình:

Lập luận của Ngũ Giác Đài là với thỏa thuận ngừng bắn, chiến sự đã tạm ngưng, mà chiến sự tạm ngưng có nghĩa thời gian Hoa Kỳ tham chiến tính đến nay không phải là 60 ngày và như vậy không cần phải có một cuộc bỏ phiếu tại Quốc Hội. 

Lập luận nghe có vẻ đơn giản, nhưng không hề thô thiển, theo nhận định của chuyên viên nghiên cứu về Hiến Pháp Michael Ramsey, bởi vì đã có tiền lệ. Đó là dưới thời Barack Obama năm 2011 với chiến dịch oanh tạc chống Mouammar Kadhafi ở Lợi Bỉ Á (Libya). Ông nói: “Chiến dịch đã kéo dài hơn 60 ngày, nhưng vào thời điểm đó, tổng thống Obama đã không ngừng sự tham gia của Hoa Kỳ. Chánh quyền Obama đánh giá rằng họ không tham gia vào xung đột vì chỉ đóng một vai trò nhỏ trong các vụ oanh tạc và đó là một cuộc xung đột cường độ thấp, chứ không phải là một cuộc chiến tranh quy mô lớn.”  

Nói cách khác, chánh quyền Trump chỉ cần đưa ra lập luận tương tự trước Quốc Hội. Sau đó, chính Quốc Hội sẽ tổ chức một cuộc bỏ phiếu về việc tiếp tục chiến tranh. Đã không có cuộc bỏ phiếu nào về Lợi Bỉ Á (Libya)vào năm 2011. Bởi vì, chuyên viên nghiên cứu Michael Ramsey nhắc lại, đó là một quyết định mang tính chánh trị rất rõ: 

“Chính phe đa số ở Quốc Hội là bên quyết định. Đối với Lợi Bỉ Á (Libya), mọi chuyện đã diễn ra đúng như thế. Hoặc là hành pháp thuyết phục được Quốc Hội, hoặc là không. Nhưng lợi thế của Tổng thống Trump là đã có tiền lệ Lợi Bỉ Á (Libya). Những người thân cận với Tổng thống sẽ sử dụng tiền lệ đó để nói rằng ví dụ Lợi Bỉ Á (Libya) cũng có giá trị đối với tình hình hiện tại.”  

Kể từ đầu năm nay, đảng Dân Chủ đã sáu lần tìm cách giới hạn quyền hạn về chiến tranh của Tổng thống, nhưng chưa bao giờ thuyết phục được phe Cộng Hòa. 

Tuy chiến sự với Ba Tư tạm ngưng, Hoa Thịnh Đốn vẫn tiếp tục phong tỏa các hải cảng của Ba Tư để trả đũa việc Tề Lan (Tehran) đóng eo biển Hormuz. Một viên chức cấp cao của Mỹ cho biết việc phong tỏa Ba Tư có thể kéo dài “nhiều tháng”.  Hôm 30/04/2026, tổng thống Massoud Pezeshkian xem việc Mỹ phong tỏa các cảng của Ba Tư là “tiếp tục các hoạt động quân sự“, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn giữa Ba Tư và Hoa Kỳ. 

Trong khi đó, một quan chức bộ Ngoại Giao Mỹ hôm 30/04/2026 nói với hãng tin AFP rằng chÁnh quyền Trump đã yêu cầu các đại sứ quán của mình cố gắng thuyết phục các đồng minh tham gia một liên minh quốc tế đặc trách bảo đảm an ninh cho eo biển Hormuz.

(Theo RFI)