Việc Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt chánh thức rời khỏi nhóm các quốc gia xuất cảng dầu hỏa OPEC và OPEC+ kể từ ngày 01/05/2026 không chỉ là một « sự rung chuyển » trên thị trường dầu hỏa thế giới, mà còn báo trước một cuộc khủng hoảng địa chánh trị và ngoại giao tại Trung Đông. Đây là một lời tuyên chiến của Abu Dhabi với cường quốc khu vực Ả Rập Saudi. Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt xích gần thêm Hoa Kỳ và Do Thái.

Ảnh minh diễn : Tàu chở hàng di chuyển trên Vịnh Ba Tư hướng tới cảng Dubai, nhìn từ Ajman, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt, ngày 14/04/2026. AP

« Hồng Hải dậy sóng ». « Chiến tranh lạnh trong vạc dầu đang sôi sục ở Trung Đông ». « Abu Dhabi tuyên chiến với Riyad ». Giới phân tách đánh giá như trên sau quyết định của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt ra khỏi tổ chức các nước xuất cảng dầu hỏa mà nước này là thành viên quan trọng thứ ba, sau Ả Rập Saudi và Y Lạp Khắc (Iraq).

Không thể phủ nhận sự ra đi này làm suy yếu OPEC, một tổ chức mà vai trò quan trọng nhất thuộc về Ryad. Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt chỉ chiếm 12% sản lượng dầu của toàn nhóm. Nhưng vào thời điểm mà Hồng Hải bị tê liệt vì chiến tranh Trung Đông, dầu hỏa của các nước trong vùng Vịnh bị tồn đọng, không vượt qua được cửa ải eo biển Hormuz đang bị cả Mỹ và Ba Tư phong tỏa, quyết định của Abu Dhabi là một sự đối đầu giữa hai vương quốc dầu hỏa khu vực.

Về mặt chiến lược và ngoại giao, Ả Rập Saudi và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt bất đồng sâu rộng trên nhiều hồ sơ. Đầu tiên là về Dã Môn (Yemen) : Hai quốc gia này mỗi bên yểm trợ cho một phe. Vì những lợi ích kinh tế và chiến lược, Ả Rập Saudi chủ trương tiêu diệt phe nổi dậy Houthi do Ba Tư yểm trợ tại Dã Môn (Yemen). Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt trên nguyên tắc chia sẻ quan điểm này, nhưng thực tế thì lại đứng về phía lực lượng Houthi. Lý do ở đây hơi khó hiểu, bởi vì Abu Dhabi không yểm trợ một lực lượng được coi là cánh tay nối dài của Ba Tư, mà chỉ muốn triệt hạ các nhóm Hồi Giáo cực đoan, như Huynh Đệ Hồi Giáo, bị cho là đã « trà trộn vào hàng ngũ quân chính quy của Dã Môn [Yemen] ». Đối với vương quốc vùng Vịnh này, các nhóm Hồi Giáo cực đoan mới là mối đe dọa nguy hiểm nhất. Cũng chính vì bị mục tiêu bài trừ tận gốc rễ các phong trào Hồi giáo cực đoan ám ảnh mà Abu Dhabi can thiệp cả tại Phi châu từ Lợi Bỉ Á (Libya) đến Tắc Mã Lý (Somalia), Mã Lý (Mali).

Rạn nứt vốn đã âm ỉ với Riyad lộ rõ thêm với chiến tranh Ba Tư kéo dài từ hai tháng nay : Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt là quốc gia trong vùng hứng chịu nhiều thiệt hại do các cuộc tấn công của Tề Lan (Tehran), cho nên khó chấp nhận lập trường của Ả Rập Saudi kêu gọi Ba Tư kiềm chế. Chính quyền Abu Dhabi trong tay Mohamed bin Zayed Al Nahyan muốn giải quyết dứt điểm hiểm họa nguyên tử của Ba Tư bằng giải pháp quân sự, tán đồng cuộc chiến mà Do Thái và Mỹ đã khai mào. Đây là quốc gia Hồi giáo duy nhứt trong khu vực tán đồng cuộc chiến này.

Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt từng ký kết hiệp ước Abraham bình thường quan hệ với Do Thái. Ả Rập Saudi thì không. Sự thân thiết giữa chính quyền Mohamed bin Zayed Al Nahyan với Do Thái sâu đậm đến nỗi Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã huy động các hệ thống phòng không của Do Thái để giúp đỡ quốc gia dầu hỏa này, đồng thời điều động binh lính và chuyên gia Do Thái sang để cố vấn và hỗ trợ các chuyên viên tại Abu Dhabi, theo tiết lộ của Axios, một tờ báo mạng Mỹ chuyên về quân sự.

Ả Rập Saudi, trong nỗ lực làm « tiến triển các mối quan hệ quốc tế », từng tính đến việc bình thường quan hệ với Nhà Nước Do Thái, nhưng mọi hy vọng đã tiêu tan vì chánh sách của Do Thái tại Gaza sau loạt khủng bố tháng 10/2023.

Chiến tranh Ba Tư lần này một lần nữa cho thấy các vương quốc dầu hỏa trong vùng Vịnh không là một nhóm « đồng nhứt ». Mỗi bên đều theo đuổi một sách lược riêng, theo nghi nhận của chuyên viên nghiên cứu thuộc trung tâm Belfer, đại học Harvard, được báo Le Monde trích dẫn. Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt đang « xem xét lại » các mối quan hệ liên minh.

Một cựu quan chức cao cấp tại Abu Dhabi từng xác nhận cuộc chiến này làm lộ rõ « ai là bạn, ai là thù », cho nên chính quyền Mohamed bin Zayed Al Nahyan đang cân nhắc lại sự hiện diện của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhứt trong các tổ chức đa quốc gia, từ OPEC đến Hội Đồng Hợp Tác Vùng Vịnh (trụ sở đặt tại thủ đô Riyad) và Liên Đoàn Ả Rập.

Giới phân tách kết luận « ra khỏi OPEC là một quyết định logic từ cuộc đối đầu giữa Abu Dhabi và Riyad » và báo hiệu « một cuộc chiến tranh lạnh đang bùng lên trong chảo lửa Trung Đông ». Đây cũng là điều hiển nhiên nhất cho thấy một trật tự mới với những mối liên minh phức tạp, cả về kinh tế, địa chánh trị và có thể là cả quân sự, đang hình thành tại khu vực này.

(Theo RFI)