Những lời khuyên theo kiểu cũ về bất động sản không còn hiệu quả với người mua nhà lần đầu. Dưới đây là những gì vẫn còn hiệu quả.

Lucinda Hartley , chuyên gia thiết kế đô thị (Urban Designer)

Thứ Năm, ngày 16 tháng Tư, 2026

(Huy Lê biên dịch)

Lucinda Hartley tin rằng thế hệ trẻ cần định nghĩa lại giấc mơ Úc. (Nguồn ảnh: Instagram).

Giống như hầu hết người Úc, tôi lớn lên với Giấc mơ Úc Vĩ đại được khắc sâu trong tâm trí. Nơi mà việc sở hữu một ngôi nhà riêng, có sân vườn, thậm chí có thể là một giàn Hills Hoist phơi quần áo, không chỉ là một mục tiêu, mà còn là lời hứa về sự ổn định, an toàn tài chánh và bằng chứng cho thấy bạn đã trở thành một người trưởng thành thực thụ.

Tôi đã theo đuổi cốt truyện kiểu thế hệ Millennial (thế hệ Thiên nhiên Kỷ) gần như hoàn toàn. Tôi kết hôn, mua một căn nhà trong tòa chúng cư trong nội thành, sinh hai đứa con, rồi bán nó và chuyển ra xa hơn một chút đến một căn nhà cũ kỹ cần sửa chữa kiểu California ở vùng ngoại ô phía bắc Melbourne. Sau đó, vào năm 2022, tôi bất ngờ ly hôn, trở thành một người mẹ đơn thân gần bốn mươi tuổi, lại một lần nữa rơi vào đáy thị trường khi giá nhà tăng gấp đôi trong khi thu nhập gia đình tôi giảm đi một nửa.

Mặc dù đã có hai thập niên làm việc ở vị trí tiên phong trong lĩnh vực cách tân nhà ở, tôi vẫn không biết mình muốn sống ở đâu, hoặc thậm chí liệu mình có đủ khả năng chi trả hay không. Tôi nhận ra rõ sự trớ trêu đó.

Trong một thị trường mà nước Úc hiện có một trong những mức giá nhà ở phải chăng nhất thế giới, lời hứa về Giấc mơ Úc Vĩ đại đang dần tan vỡ. Điều đó không có nghĩa là từ bỏ việc mua nhà – nhưng nó có nghĩa là những lời khuyên kiểu cũ không còn áp dụng cho thời đại ngày nay nữa.

Thị trường nhà ở đã thay đổi tận gốc rể, mà hầu như mọi thứ về cách sống của chúng ta cũng vậy. Nhiều người trong chúng ta sống một mình, với bạn cùng phòng, hoặc trong những ngôi nhà nhiều thế hệ. Chúng ta kết hôn muộn hơn, hoặc thậm chí không kết hôn. Chúng ta sinh con muộn hơn, hoặc thậm chí không sinh con. Chúng ta làm nhiều công việc cùng lúc, làm thêm việc bán thời gian, làm việc từ xa. Tuy nhiên, chúng ta vẫn đánh giá sự thành công dựa trên mô hình gia cư cũ kỹ đó.

Đã đến lúc bắt đầu một câu chuyện mới.

Thời nay không còn là “làm việc chăm chỉ, tiết kiệm hết mức” nữa.

Đã có một thỏa ước xã hội bất thành văn trong hai thế hệ: học hành chăm chỉ, làm việc chăm chỉ, tiết kiệm hết mức, để mua được một ngôi nhà tề chỉnh. Bất cứ ai đi tìm nhà để mua trong thời buổi nay đều biết rằng thực tế đó không còn tồn tại. Chúng ta làm việc chăm chỉ hơn và tiết kiệm lâu hơn nhưng mục tiêu vẫn ngày càng xa vời.

Tiết kiệm để có tiền đặt cọc vẫn là rào cản lớn nhất đối với việc sở hữu nhà ở tại Úc. Những thống kê cho rằng cần 10-12 năm để có được khoản tiền đặt cọc? Thực tế còn tệ hơn thế. Những thống kê đó giả định bạn tiết kiệm 20% thu nhập sau thuế mỗi năm. Tỷ lệ tiết kiệm thực tế của hộ gia đình chỉ là 4,2% , bởi vì tiền thuê nhà và chi phí sinh hoạt chiếm phần lớn thu nhập của bạn. Hầu hết mọi người đơn giản là không thể tiết kiệm nhanh hơn tốc độ tăng trưởng của thị trường. Đó là một sự thật khó chấp nhận. Thay vào đó, bạn có thể làm như sau:

• Bạn không phải lúc nào cũng cần tiền đặt cọc. Hiện nay đã có các sản phẩm cho vay không cần đặt cọc dành cho người mua có thu nhập cao và lịch sử tín dụng tốt.
• Đầu tư cho thuê. Mua một căn nhà giá cả phải chăng để cho thuê, và thuê lại ở khu phố bạn thích sống. Bạn sẽ tích lũy được vốn chủ sở hữu mà không phải hy sinh lối sống của mình.
• Mua chung với người khác. Mua chung sẽ làm tăng đáng kể khả năng vay vốn của bạn – anh chị em ruột, cha mẹ, bạn thân. Bạn không nhất thiết phải mua chung với người bạn đời.

Đã đến lúc chúng ta cần suy nghĩ lại về những gì mình mong muốn từ việc mua nhà ở. Ảnh: Getty

Một cuộc sống có đủ chi tiêu, chứ không phải là căn nhà giá phải chăng.

Nhà ở luôn là một chuỗi các sự đánh đổi – chỉ có điều hiện nay chúng trở nên khắc nghiệt hơn, với tác động lớn hơn. Điều quan trọng là đưa ra những lựa chọn đúng đắn cho bản thân, nghĩa là phải nghĩ về cuộc sống đủ tiền sinh hoạt, tổng chi phí cho cuộc sống của bạn, chứ không chỉ là căn nhà giá cả phải chăng, chi phí cho mái nhà che thân. Hầu hết mọi người bắt đầu với các câu hỏi tài chánh: khả năng vay vốn, lãi suất, đại lý môi giới tốt nhất. Điều đó rất quan trọng.

Nếu chỉ tập trung vào việc bạn có thể mua được ngôi nhà lớn đến mức nào, với số tiền hiện có, sẽ bỏ qua bức tranh toàn cảnh. Quyết định về nhà ở của bạn đi kèm với những sự đánh đổi trong mọi lĩnh vực khác của cuộc sống – thời gian đi lại, sự linh hoạt trong công việc, gia đình, cộng đồng và sức khỏe. Một ngôi nhà lớn hơn có thể đồng nghĩa với việc bạn phải đi làm 90 phút và cần thêm một chiếc xe thứ hai (và chi phí nhiên liệu). Một khoản vay thế chấp lớn hơn có thể khiến bạn bị ràng buộc vào một con đường sự nghiệp ít linh hoạt hơn. Không có câu trả lời đúng hay sai – điều quan trọng là phải xác định rõ những sự đánh đổi mà bạn sẵn sàng chấp nhận.

Nhà ở như một chuỗi các bước đi trong cuộc đời, chứ không phải một bước duy nhất mãi mãi

Trong thị trường bất động sản hiện nay, phần lớn sự chú trọng vẫn là việc mua nhà, bán  nhà cũ đổi nhà mới, và theo đuổi ngôi nhà lớn nhất mà bạn có khả năng chi trả. Một cách nhìn nhận tốt hơn trong thị trường hiện nay là xem nhà ở như một chuỗi các bước đi trong cuộc đời. Điều gì sẽ xảy ra nếu ngôi nhà của bạn chỉ đơn giản là phù hợp với mục đích sống hiện tại của bạn – một người trẻ đang đi làm, một bậc cha mẹ mới, hay một người đã về hưu?

Lớn hơn không có nghĩa là tốt hơn. Phù hợp với mục đích xử dụng thì tốt hơn. Một căn nhà nhỏ hơn trong chúng cư trong khu phố có giao thông thuận tiện. Một nơi bạn mua chung với người khác trong vài năm. Một nơi bạn cho thuê trong khi đi thuê một nơi khác phù hợp với lối sống thực tế của mình. Đây không phải là những lựa chọn thứ hai – mà là những suy tính thông minh giúp bạn bắt đầu và xây dựng cuộc sống từ đó.

Việc mua nhà hiện nay rất khó khăn, bởi vì thực tế là như vậy. Nhưng cơ hội nằm ở chỗ bạn có thể tự định nghĩa ý nghĩa của ngôi nhà theo cách riêng của mình – mở rộng tầm nhìn, định nghĩa về những điều bạn có thể làm được và đưa ra những lựa chọn hỗ trợ cuộc sống mà bạn muốn xây dựng, chứ không phải cuộc sống mà bạn nghĩ rằng mình nên muốn có.

Lucinda Hartley, tác giả cuốn sách “Tìm kiếm ngôi nhà: Hướng dẫn thực tế lựa chọn bất động sản phù hợp với cuộc sống bạn mong muốn” (“Finding Home: a practical guide to choosing a property that fits the life you want to live”) (Major Street, giá 32,99 đô-la), là chuyên gia thiết kế đô thị từng đoạt giải thưởng và diễn giả chính. Bà đã dành hai thập niên để định hình các thành phố trên khắp thế giới, bao gồm các dự án với Liên Hợp Quốc và Google, và mang đến một góc nhìn độc đáo về cuộc khủng hoảng nhà ở của Úc. Hãy thăm qua trang mạng:  www.lucindahartley.com