Michael Read, và, Jessica Sier

Canberra/Tokyo (Khảm Bồi Lạp/Đông Kinh) – Úc chuẩn bị ký hợp đồng trị giá 10 tỷ Mỹ kim để mua ba khinh hạm do Nhựt Bổn chế tạo, một cột mốc quan trọng trong quan hệ quốc phòng Úc-Nhựt Bản khi cả hai quốc gia tăng cường hợp tác quân sự nhằm đối phó với sự trỗi dậy của Trung Hoa.

Bộ trưởng Quốc phòng Úc Đại Lợi, là ông Richard Marles, và người đồng cấp Nhựt Bổn, Shinjiro Koizumi, sẽ gặp nhau tại Melbourne vào thứ Bảy này để công bố rằng hợp đồng với Mitsubishi Heavy Industries về việc đóng các chiến hạm đã được ký kết.

Việc lựa chọn chiến hạm Mogami của Nhựt Bổn một phần xuất phát từ nỗ lực tăng cường hợp tác quốc phòng với Tokyo (Đông Kinh).

Năm 2025, ông Marles đã chọn thiết kế Mogami của Nhựt Bổn cho chương trình khu trục hạm đa năng của hải quân sau khi một cuộc đánh giá độc lập về hạm đội tàu nổi đề nghị nhanh chóng mua 11 khinh hạm khoảng 5000 tấn để mở rộng hạm đội Úc và tăng cường năng lực hỏa tiễn.

Quyết định lựa chọn thiết kế của Nhựt Bổn một phần xuất phát từ mong muốn tăng cường hợp tác quốc phòng với Đông Kinh, khi Úc mở rộng mạng lưới quan hệ đối tác quân sự với các cường quốc tầm trung cùng chí hướng, bên ngoài liên minh cốt lõi với Hoa Kỳ.

Nhựt Bổn đang trải qua sự chuyển đổi quan trọng nhứt về lập trường quốc phòng kể từ Thế chiến II, khi Đông Kinh tìm cách thoát khỏi những ràng buộc của hiến pháp hòa bình thời hậu chiến và xây dựng lại năng lực quân sự cứng rắn để đối phó với sự trỗi dậy quân sự của Trung Hoa và sự bảo đảm an ninh không chắc chắn từ phía Mỹ.

Các chiến hạm mới sẽ thay thế các chiến hạm lớp Anzac đã lỗi thời – hai trong số đó đã ngừng hoạt động – trong bối cảnh cuộc chạy đua võ trang, trong khu vực, nhằm đáp trả sự quân sự hóa mạnh mẽ của Trung Hoa.

Ba chiến hạm này sẽ được đóng tại Nhựt Bổn bởi Mitsubishi Heavy Industries; chiếc đầu tiên dự kiến ​​được bàn giao vào năm 2029 và hai chiếc tiếp theo vào năm 2034.

Các chiến hạm này sẽ có tầm hoạt động lên đến 10.000 hải lý và được trang bị hệ thống phóng thẳng đứng 32 ống phóng, hỏa tiễn đất đối không và hỏa tiễn chống hạm.

Tám tàu ​​còn lại được yêu cầu trong đợt duyệt binh hạm đội sẽ được đóng tại khu phức hợp quốc phòng Henderson ở tiểu bang Tây Úc.

Tổng chi phí của chương trình khinh hạm đa năng vẫn chưa rõ ràng. Kế hoạch Đầu tư Tích hợp (Integrated Investment Plan) mới nhứt của Bộ Quốc phòng ước tính chương trình này sẽ tiêu tốn từ 15 tỷ đến 20 tỷ Mỹ kim trong thập niên tới, bao gồm khoảng 10 tỷ Mỹ kim cho ba khinh hạm đầu tiên do Nhựt Bổn đóng, và các chi phí ban đầu liên quan đến chương trình.

Việc mua sắm khinh hạm là một phần của sự chuyển đổi rộng lớn hơn trong Lực lượng Quốc phòng Úc, từ chiến tranh trên bộ truyền thống sang sức mạnh hải quân, bao gồm cả chương trình AUKUS.

Hôm thứ Năm vừa rồi, ông Marles tuyên bố chánh phủ sẽ tăng chi tiêu quân sự thêm 53 tỷ Mỹ kim trong thập niên tới, khi chánh phủ chịu áp lực từ chánh quyền Trump về việc trở nên tự chủ hơn trong quốc phòng.

Việc thúc đẩy đóng mới các khinh hạm phản ánh mối lo ngại ngày càng tăng rằng hỏa lực của hải quân đang bị thu hẹp trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang.

Jennifer Parker, một chuyên gia cộng tác tại Học viện An ninh Quốc gia (National Security College) thuộc Đại học Quốc gia Úc (ANU), cho biết Úc hiện sở hữu hạm đội chiến hạm mặt nước nhỏ nhất và cũ nhất trong nhiều thập niên, chỉ với 10 tàu, vào thời điểm sách lược nguy hiểm nhất kể từ Thế chiến II.

Bà cho rằng việc mua sắm các khinh hạm lớp Mogami là một bước đi đáng hoan nghênh.

Bà Parker nói, “Đây là sự mở rộng đáng kể nhất của hạm đội tàu nổi trong nhiều thập niên, và mang tính lịch sử vì đây vừa là lần đầu tiên chúng ta nhập cảng một năng lực phức tạp như vậy từ Nhựt Bổn, vừa là lần đầu tiên Nhựt Bổn xuất cảng một nền tảng tinh vi đến mức này,”

“Tuy nhiên, vẫn còn một khoảng cách đáng kể. Hạm đội gồm 10 chiếc sẽ giảm xuống còn 9 chiếc trong năm nay trước khi bắt đầu tăng trở lại từ khoảng năm 2030 khi chiến hạm Mogami đi vào hoạt động.”

“Với mức độ rủi ro chiến lược như hiện thời, chúng ta nên đặt câu hỏi liệu chiếc Mogami đầu tiên có thể được bàn giao sớm hơn năm 2029 hay không. Điều đó sẽ làm tăng rủi ro trong giai đoạn kết hợp các hệ thống lại với nhau, nhưng sẽ giảm bớt giai đoạn dễ bị tổn thương thực sự.”

Tuần này, Thủ tướng Nhựt Bổn, Sanae Takaichi, cho biết đã đến lúc sửa đổi hiến pháp theo chủ nghĩa hòa bình của Nhựt Bổn, báo hiệu một nỗ lực nhằm chánh thức công nhận Lực lượng Tự vệ và mở đường cho vai trò quân sự quyết đoán hơn.

Nếu được thực hiện, động thái này sẽ đánh dấu lần sửa đổi đầu tiên đối với hiến chương năm 1947 và là nền tảng cho việc mở rộng chi tiêu quốc phòng rộng hơn, vốn đã đang trên đà tăng gấp đôi lên khoảng 2% tổng sản phẩm quốc nội.

Andrew Koch, sáng lập viên của Nexus Pacific, một công ty tư vấn ngành công nghiệp quốc phòng có trụ sở tại Đông Kinh, cho biết: “Thẳng thắn mà nói, Nhựt Bổn đã bị cô lập phần nào do Thế chiến II,”

“Nhưng họ chắc chắn sẽ hướng tới vị trí trung tâm hơn trong chánh trị toàn cầu.”

Song song với nỗ lực tái quân sự hóa này, Nhựt Bổn cũng đang cố gắng hồi sinh nền tảng công nghiệp của mình, đặc biệt là trong các lãnh vực sách lược như đóng tàu, bán dẫn và ngành sản xuất tân tiến.

Nhiều thập niên suy trầm trong ngành công nghiệp nặng đã khiến năng lực sản xuất bị hao hụt nghiêm trọng, thúc đẩy các cơ quan hoạch định chánh sách xem việc mua sắm quốc phòng như một cách để xây dựng lại năng lực chủ quyền và bảo đảm chuỗi cung ứng.

Michael Read là phóng viên phụ trách đối ngoại và quốc phòng, đưa tin từ Tòa nhà Nghị viện, Thủ đô Canberra (Khảm Bồi Lạp). Trước đây ông là phóng viên kinh tế. Ông gia nhập Financial Review năm 2021 từ Ngân hàng Dự trữ Úc. Bạn có thể liên lạc với Michael một cách an toàn qua Signal @michaelread.14 . Hoặc gửi email cho Michael tại michael.read@afr.com

Jessica Sier là phóng viên khu vực Bắc Á của tờ The Australian Financial Review. Cô hiện đang sống và làm việc tại Đông Kinh, Nhựt Bổn. Trước đây, Jessica đã viết về công nghệ, thị trường vốn toàn cầu và kinh tế. Bạn có thể kết nối với Jessica trên Twitter hoặc gửi email cho Jessica theo địa chỉ jessica.sier@afr.com