Khói bốc lên sau một cuộc không kích của Do Thái tại làng Bent Jbeil, miền nam Lebanon (Lê Ba Nộn) (AAP) Source: EPA / AAP
TRUNG ĐÔNG – Do Thái và Lê Ba Nộn (Lebanon) đã đồng ý chính thức khởi động các cuộc đàm phán trực tiếp sau các cuộc tiếp xúc mang tính lịch sử tại Hoa Thịnh Đốn, do Mỹ làm trung gian. Đây là cuộc đối thoại trực tiếp đầu tiên giữa hai nước trong hơn ba thập niên, được xem là một cột mốc ngoại giao quan trọng. Tuy nhiên, các cuộc đàm phán bị phủ bóng bởi những chương trình nghị sự khác biệt và tình trạng giao tranh vẫn tiếp diễn.
Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Do Thái và Lê Ba Nộn (Lebanon) đã kết thúc tại Washington, sau hơn một tháng leo thang xung đột giữa Do Thái và lực lượng vũ trang Hezbollah do Iran hậu thuẫn.
Cuộc gặp diễn ra vào thời điểm then chốt của cuộc khủng hoảng Trung Đông, khi một lệnh ngừng bắn mong manh giữa Mỹ, Do Thái và Ba Tư mới được thiết lập khoảng một tuần.
Đây là lần đầu tiên sau hơn 30 năm Do Thái và Lê Ba Nộn (Lebanon) tiến hành đối thoại ngoại giao, và cả hai bên đều mô tả các cuộc thảo luận là tích cực.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, người làm trung gian, đã ca ngợi đây là cơ hội lịch sử để xây dựng một nền hòa bình lâu dài sau nhiều thập niên căng thẳng.
“Chúng tôi hiểu rằng chúng tôi đang giải quyết một lịch sử kéo dài hàng thập niên với nhiều phức tạp, dẫn đến thời điểm đặc biệt này. Đây không chỉ là câu chuyện về lệnh ngừng bắn, mà còn là cơ hội để chấm dứt vĩnh viễn ảnh hưởng 20 hoặc 30 năm của Hezbollah trong khu vực này”. Đại sứ Lê Ba Nộn tại Mỹ, bà Nada Moawad, người dẫn đầu phái đoàn Lê Ba Nộn, cho biết cuộc họp mang tính xây dựng.
Đại sứ Do Thái tại Mỹ, ông Yechiel Leiter, gọi đây là một cuộc nói chuyện tuyệt vời, cho rằng hai nước có cùng quan điểm trong cách ứng phó đối với Hezbollah.
“Chúng tôi cùng thống nhất trong việc giải phóng Lê Ba Nộn khỏi một thế lực chiếm đóng do Iran chi phối mang tên Hezbollah. Lê Ba Nộn đang chịu sự chi phối đó và chúng tôi đang hứng chịu các cuộc tấn công bằng hỏa tiễn và khủng bố liên tục.”
Dù được xem là một bước tiến ngoại giao quan trọng, các cuộc thảo luận vẫn bị lu mờ bởi tình trạng hiện tại.
Hezbollah không tham gia các cuộc đàm phán, và ngay khi cuộc gặp bắt đầu, lực lượng này đã tuyên bố tiếp tục phóng rocket vào miền bắc Do Thái.
Trong những ngày trước đó, quân đội Do Thái cũng gia tăng các cuộc tấn công ở miền nam Lê Ba Nộn.
Các cuộc đàm phán tại Washington cũng cho thấy những yêu cầu và kỳ vọng trái ngược về một thỏa thuận hòa bình.
Bà Moawad cho biết Lê Ba Nộn kêu gọi một lệnh ngừng bắn, sự trở về của người dân phải di dời, và các biện pháp cụ thể nhằm giảm nhẹ cuộc khủng hoảng nhân đạo.
Trong một tuyên bố, bà nhấn mạnh:
“Tôi đã tái khẳng định nhu cầu cấp bách phải thực thi đầy đủ thỏa thuận chấm dứt xung đột tháng Mười một năm 2024. Tôi nhấn mạnh sự toàn vẹn lãnh thổ và chủ quyền hoàn toàn của nhà nước đối với toàn bộ lãnh thổ Lê Ba Nộn”. Trong khi đó, Do Thái loại trừ cơ hội thảo luận về ngừng bắn, ông Leiter nhấn mạnh mục tiêu chính là giải giáp Hezbollah và phi quân sự hóa miền nam Lê Ba Nộn.
“Điều quan trọng là phải tách hoàn toàn Lê Ba Nộn khỏi Iran. Iran là ảnh hưởng tiêu cực trong khu vực và trên toàn thế giới, và Hezbollah là lực lượng ủy nhiệm của họ ngay sát Do Thái”. Sau các cuộc đàm phán, các bên đã đồng ý chính thức khởi động đối thoại trực tiếp vào thời gian và địa điểm sẽ được hai bên thống nhất.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng việc Hezbollah vắng mặt, trong khi đây là lực lượng có ảnh hưởng lớn về chính trị và quân sự tại Lê Ba Nộn, đặt ra nghi ngờ lớn về cơ hội đạt được thỏa thuận.
Bà Dorothee Schmid, Trưởng bộ phận Trung Đông và Thổ Nhĩ Kỳ tại Viện Quan hệ Quốc tế Pháp Quốc, cho biết:
“Các cuộc đàm phán này diễn ra giữa nhà nước Do Thái và nhà nước Lê Ba Nộn, nhưng chính phủ Lê Ba Nộn hiện tại dường như không thể kiểm soát hay hạn chế ảnh hưởng của Hezbollah”. Bà nhận định dù mang ý nghĩa biểu tượng lớn, các cuộc đàm phán khó có thể mang lại kết quả tích cực ngay lập tức.
“Rõ ràng Do Thái không muốn ngừng bắn. Họ cho rằng cần tiếp tục chiến đấu với Hezbollah vì biết rằng chính quyền Lê Ba Nộn không thể giải giáp lực lượng này”. Bộ Y tế Lê Ba Nộn cho biết hơn 2.000 người đã thiệt mạng kể từ khi xung đột leo thang vào đầu tháng Ba.
Phía Do Thái ghi nhận khoảng một chục binh sĩ và hai dân thường thiệt mạng trong cùng thời gian.
Trong khi giao tranh vẫn tiếp diễn, Liên Hợp Quốc cảnh báo cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Lê Ba Nộn đang trở nên nghiêm trọng hơn, với hơn một triệu người phải di dời.
(Theo SBS News)
