Source: Facebook

AUSTRALIA – Năm 2025 khởi đầu bằng những tranh cãi về an ninh quốc gia và kết thúc bằng một loạt biến động trong chánh trường Canberra, từ thay đổi lãnh đạo đến những cuộc cải tổ lớn lao, trong nước lẫn đối ngoại. Điển hình là cuộc bầu cử tháng Năm, khi Lao động giành chiến thắng vang dội và hai lãnh đạo đối lập Peter Dutton và Adam Bandt đều mất ghế, đặt nền móng cho một năm nhiều biến động.

An ninh quốc gia trở lại tâm điểm

Chánh trị Liên bang bước vào năm mới với một vụ nổ chánh trị: việc công bố hơn 240 tài liệu nội các từ năm 2004 liên quan cáo buộc các cơ quan tình báo Úc nghe lén phòng họp của Chánh phủ Timor-Leste trong quá trình đàm phán Hiệp ước Biển Timor.

Đến tháng Tám, căng thẳng tiếp tục leo thang khi ASIO xác định Iran đứng sau ít nhất hai vụ tấn công bài Do Thái tại Úc. Thủ tướng Anthony Albanese phản ứng mạnh mẽ:

“Chúng tôi đã thông báo cho Đại sứ Iran tại Úc rằng ông ấy sẽ bị trục xuất… và tôi cũng xin thông báo Chánh phủ sẽ lập pháp để đưa Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran IRGC vào danh sách tổ chức khủng bố.”

Song song đó, báo cáo của Đặc phái viên chống nạn bài Hồi giáo Aftab Malik cho thấy số vụ việc chống người Hồi giáo tăng 30% kể từ ngày 7/10.

Sharara Attai, đồng giám đốc tổ chức ghi nhận vấn nạn bài Hồi giáo, nói “Nỗi đau và khó khăn của chúng tôi không được quan tâm tương xứng như các cộng đồng khác”.

Thủ tướng bác bỏ: “Chúng tôi đã ra luất chống phát ngôn thù hận… Điều này áp dụng với tất cả mọi người. Chúng tôi nhất quán.”

Bầu cử Liên bang: Một cuộc lật đổ ngoạn mục

Tháng Năm, cử tri Úc quay lại phòng phiếu.

Kết quả cuối cùng: Lao động không chỉ giữ quyền lãnh đạo mà còn có thêm số ghế kỷ lục.

Trong khi Thủ tướng ăn mừng tại Marrickville, lãnh đạo phe đối lập Peter Dutton mất ghế tại Queensland. Adam Bandt của Greens cũng thất bại tại Melbourne:

Ngay sau bầu cử, Thủ tướng tuyên bố:

“Trong ba năm tới, Chánh phủ chúng tôi sẽ nỗ lực để tạo ra thay đổi tích cực.”

Thủ tướng Úc Anthony Albanese và Lãnh đạo phe đối lập Úc Peter Dutton bắt tay trong cuộc tranh luận giữa các lãnh đạo do 7NEWS tổ chức vào ngày thứ 30 của chiến dịch bầu cử liên bang năm 2025, tại Sydney, Chủ nhật, ngày 27 tháng 4 năm 2025. (Ảnh AAP/Lukas Coch) KHÔNG LƯU TRỮ Nguồn: AAP / LUKAS COCH/AAPIMAGE

Cắt giảm nợ sinh viên HECS nhưng dư âm tranh cãi chưa dứt

Bộ trưởng Giáo dục Jason Clare thực hiện lời hứa giảm 20% nợ HECS: “Nợ HECS trung bình hiện nay khoảng 27 ngàn đô. Chánh sách này sẽ cắt giảm khoảng 5,5 ngàn đô.”

Nhưng vấn đề chỉ số hóa và tác động bất lợi lên phụ nữ vẫn gây tranh cãi.

Sinh viên nói với SBS: “Đây là điều tích cực nhưng còn những việc khác đang được làm?”

“Khá trịch thượng, đặc biệt từ thế hệ chánh trị gia từng học miễn phí.”

Bạo lực giới tính tại đại học và cải cách được chờ đợi

Năm 2025 chứng kiến bước tiến lập pháp quan trọng, khi Hạ viện thông qua dự luật đặt ra bộ quy tắc quốc gia về bạo lực giới tính trong giáo dục đại học.

Nghị sĩ Carol Berry phát biểu: “Dự luật này cung cấp con đường đi tới công lý cho nạn nhân… Các lãnh đạo tổ chức sẽ phải đối mặt trực diện với vấn đề này.”

Chăm sóc người cao tuổi: Áp lực từ danh sách chờ và thay đổi quy định

Aged Care tiếp tục là lĩnh vực nóng. Chánh phủ sửa đổi quy định buộc người sắp vào hệ thống chăm sóc phải đồng chi trả nhiều hơn.

Bộ trưởng Sam Rae nói: “Chương trình cho phép người lớn tuổi ở lại nhà càng lâu càng tốt.”

Tuy nhiên, Tổng Thanh tra Natalie Siegel-Brown cảnh báo:

“Người có ít khả năng tài chánh nhất có thể phải từ bỏ dịch vụ… điều đó có thể đẩy họ vào viện dưỡng lão sớm hơn.”

Khủng hoảng nhà ở và tranh luận chánh sách kéo dài

Giá nhà và khả năng chi trả trở thành áp lực lớn. Bộ trưởng Gia cư, Clare O’Neil, cho biết Chánh phủ khuyến khích tăng nguồn cung và đưa ra chương trình đặt cọc 5%:

“Sẽ tạo tác động ý nghĩa rất lớn cho người xử dụng nó.”

Nhưng Thượng nghị sĩ Jane Hume chỉ trích: “Điều đó sẽ khiến giá nhà tăng lên. Nó hoàn toàn không giúp gì cho nguồn cung.”

Úc trên trường quốc tế: Đối diện Trump, Trung Đông và AUKUS

Năm 2025, thế giới nhiều biến động và Úc phải điều chỉnh chiến lược ngoại giao.

Thượng nghị sĩ David Shoebridge cảnh báo về chánh quyền Trump: “Chúng ta cần phản ứng bằng sự trưởng thành và độc lập.”

Trung Đông căng thẳng và lập trường của Úc

Phản ứng trong nước mạnh mẽ khi Chánh phủ công nhận Nhà nước Palestine. Thủ tướng Albanese phát biểu tại Liên Hợp Quốc: “Chánh phủ Úc công nhận Nhà nước Palestine… Chúng tôi ủng hộ giải pháp hai nhà nước”.

Ngoại trưởng Penny Wong tiếp tục nhấn mạnh trọng tâm ngoại giao là Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương: “Đây là nơi tương lai thế giới được định hình rõ nhất… và nơi Úc có thể tạo ra tác động lớn nhất.”

Cuộc đua COP-31 và kết quả gây tranh cãi

Úc kỳ vọng trở thành đồng chủ nhà COP-31 với các quốc đảo Thái Bình Dương. Bộ trưởng Murray Watt tự tin:

“Không quốc gia nào khác ủng hộ hồ sơ của Thổ Nhĩ Kỳ.”

Nhưng Thổ Nhĩ Kỳ tuyên bố phủ quyết, buộc Úc chấp nhận thỏa thuận: COP tổ chức tại Antalya, Úc giữ vai trò chủ trì đàm phán.

Kết quả bị gọi là “thảm họa ngoại giao”, nhưng Thủ tướng Albanese khẳng định: “Chúng tôi đạt được kết quả xuất sắc.”

Phát thải bằng 0: Tâm điểm gây chia rẽ trong phe đối lập

Bộ trưởng Chris Bowen khẳng định mục tiêu mới: “Cắt giảm 62–70% khí thải… Đây là mục tiêu táo bạo nhưng khả thi.”

Trong khi đó, Nationals tuyên bố tách khỏi liên minh với Đảng Tự do vì bất đồng về net zero.

David Littleproud nói: “Chúng tôi sẽ không tái gia nhập thỏa thuận liên minh.”

Nhưng vài tuần sau, Sussan Ley thông báo “tái hợp” và ra mắt Nội các mới của Phe Đối lập.

Liên đảng sau đó bỏ mục tiêu net zero và đề xuất tăng khai thác nhiên liệu hóa thạch:

“Khi mở rộng nguồn cung, chúng ta tạo áp lực giảm giá.”

Bộ trưởng Bowen phản bác: “Họ tiếp tục phủ nhận khoa học… Năng lượng tái tạo là nguồn rẻ nhất.”

Hình ảnh ghép đôi được tạo vào thứ Năm, ngày 22 tháng 5 năm 2025, cho thấy Lãnh đạo Đảng Quốc gia David Littleproud đang phát biểu trước giới truyền thông trong một cuộc họp báo tại Tòa nhà Nghị viện ở Canberra, thứ Ba, ngày 20 tháng Năm năm 2025. Nguồn: AAP / LUKAS COCH/AAPIMAGE

Cuối năm 2025: Lệnh cấm mạng xã hội gây tranh cãi

Năm khép lại với chánh sách được xem là tác động rộng nhất đến đời sống hàng ngày: lệnh cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi.

Lệnh cấm này ngay lập tức tạo ra tranh luận sôi nổi trong xã hội, giới chuyên gia, phụ huynh và thanh thiếu niên, khép lại một năm mà chánh trị Úc chứng kiến những chuyển động sâu rộng trên mọi mặt trận.