Prapat Aowsakorn/Shutterstock

Kế hoạch nhiên liệu dài ba trang mà chánh phủ Úc công bố tuần trước rất thiếu chi tiết. Bài phát biểu của Thủ tướng Anthony Albanese trước toàn quốc cũng vậy. Tuần này, Tổng trưởng Năng lượng, là ông Chris Bowen, đã trấn an người Úc rằng nguồn cung nhiên liệu của họ vẫn an toàn “cho đến tận tháng Năm”.

Có thể hiểu được rằng chánh phủ đang tập trung vào vấn đề trước mắt. Úc nhập cảng gần như toàn bộ nhiên liệu lỏng thông qua các chuỗi cung ứng rất dài, khiến Úc rất dễ bị gián đoạn. Nhưng khi cuộc chiến Ba Tư kéo dài, những việc giải quyết hiện tại sẽ không đủ.

Như các chuyên viên phân tách đã chỉ ra, điều chúng ta cần là một kế hoạch dài hạn hơn, không phải tập trung vào nhiên liệu, mà là an ninh năng lượng.

Nếu các cơ quan hoạch định chánh sách kết luận rằng giải pháp cho tình trạng thiếu nhiên liệu chỉ đơn giản là xây dựng kho dự trữ nhiên liệu lỏng lớn hơn nhiều, họ sẽ đẩy Úc vào tình trạng phụ thuộc tồi tệ hơn vào nguồn cung cấp xăng, dầu diesel và các nhiên liệu lỏng khác kém tin cậy hơn. Khi căng thẳng địa chánh trị gia tăng, sự phụ thuộc này là vô cùng ngu ngốc.

Điều Úc cần không phải là những bể chứa nhiên liệu lớn hơn. Mục tiêu là xây dựng sự sự độc lập về năng lượng. Một quốc gia có thể vận hành ngành giao thông vận tải bằng nguồn lực của chính mình sẽ có năng lực chống chọi tốt hơn với những bất ổn toàn cầu. Cách nhanh nhất và hiệu quả nhất về chi phí để làm điều đó là đẩy nhanh tiến trình điện khí hóa giao thông vận tải, cung cấp năng lượng cho các xe cộ chạy bằng điện từ nguồn năng lượng tái tạo và hệ thống lưu trữ.

Hiện tại, hệ thống giao thông vận tải của Úc cần hàng chục tàu chở dầu cập bến mỗi tháng. (Ảnh: Ryan Fletcher/Shutterstock)

Từ kho dự trữ dầu mỏ đến năng lực tự cường nguồn cung dầu hỏa bằng điện khí hóa

Mục tiêu cung cấp nhiên liệu lâu dài do Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đặt ra là các quốc gia cần dự trữ lượng dầu đủ dùng trong 90 ngày. Nước Úc từ lâu đã không đạt được mục tiêu này.

Nhiều phân tách đã tập trung vào khoảng cách này.

Điều này bỏ qua điểm then chốt. Tiêu chuẩn dự trữ 90 ngày được thiết kế cho một thời đại khác. Nó ra đời sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, sự kiện dẫn đến sự ra đời của cơ quan IEA, khi dầu mỏ là xương sống không thể phủ nhận của giao thông vận tải và quy hoạch sách lược.

Trong những năm gần đây, sự mở rộng nhanh chóng của năng lượng mặt trời (quang năng), năng lượng từ gió và hệ thống pin lưu trữ điện ở Úc đã cho thấy khí đốt có thể được chuyển từ vai trò chủ đạo sang vai trò hỗ trợ.

Khi kết hợp với xe điện, các công nghệ tương tự có thể làm được điều tương tự đối với dầu mỏ trong nhiều – nhưng chưa phải tất cả – các hình thức vận tải. Một lý do khiến Trung Hoa nhanh chóng chuyển sang xe điện chính là để giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ nước ngoài.

Điều này có nghĩa là xe điện, năng lượng tái tạo và hệ thống lưu trữ không chỉ là lợi ích cho hành động chống biến đổi khí hậu. Chúng là những tài sản sách lược giúp tăng cường an ninh năng lượng. Được nạp điện từ năng lượng mặt trời và năng lượng gió ở Úc, xe điện giúp giảm nhập cảng dầu mỏ và cắt giảm chi phí nhiên liệu hộ gia đình.

Phân tách của chúng tôi cho thấy Úc có thể đã có số lượng xe điện lưu thông gấp ba lần nếu các cuộc vận động tuyên truyền gây hoang mang không làm trì hoãn việc ban hành chánh sách hợp lý.

Đó là một cơ hội bị bỏ lỡ để giảm sự phụ thuộc vào dầu mỏ. Mỗi khi một chiếc xe xử dụng xăng/dầu được mua mới, quốc gia đó lại càng phụ thuộc hơn vào thị trường dầu mỏ đầy biến động và chuỗi cung ứng không ổn định.

Tỷ lệ xử dụng xe điện ở Úc có thể đã tăng nhanh hơn nhiều nếu các chánh sách khuyến khích được đưa ra sớm hơn. Biểu đồ này cho thấy việc mua xe mới theo loại hệ dẫn động, bao gồm cả dữ liệu mới nhứt từ ​​tháng Ba năm 2026, cho thấy sự gia tăng đáng kể của xe điện. Ray Wills, CC BY-NC-ND

Điện khí hóa có thể làm được nhiều hơn nữa

Từ lâu, các loại xe cộ vận tải hạng nặng đã được coi là khó điện khí hóa, từ tàu thuyền, xe tải đến phi cơ. Nhưng điều này đang thay đổi.

Những tiến bộ nhanh chóng trong công nghệ pin đồng nghĩa với việc tàu thuyền chạy bằng điện và phà chạy bằng điện hiện nay đã khả dụng. Phi cơ điện cũng đang chứng minh tính khả dụng trên các tuyến bay ngắn hơn, trong khi xe tải điện có ý nghĩa đối với các chuyến đi ngắn cho đến khi có đủ tính năng sạc điện đường dài.

Đối với các lĩnh vực khó điện khí hóa nhất, chẳng hạn như vận tải hàng không đường dài, nhiên liệu sinh học làm từ dầu thực vật có thể sẽ đóng vai trò quan trọng. Nếu được sản xuất bền vững, các loại nhiên liệu lỏng này có thể bắt đầu khử carbon trong ngành hàng không trong khi công nghệ pin và công nghệ chế tạo phi cơ điện tiếp tục phát triển. Các thử nghiệm hiện đang tiến diễn.

Các giải pháp thay thế nhiên liệu hóa thạch như chuyển đổi than thành nhiên liệu lỏng chỉ làm tăng thêm sự phụ thuộc của chúng ta vào các loại nhiên liệu có hàm lượng carbon cao.

6 điều mà một kế hoạch nhiên liệu đáng tin cậy nên tính tới.

Một sách lược an ninh nhiên liệu đáng tin cậy cho nước Úc phải bảo đảm cung cấp nguồn dự trữ nhiên liệu lỏng ngắn hạn, đặc biệt là cho các dịch vụ thiết yếu như vận tải hàng hóa và nông nghiệp cũng như các cộng đồng vùng xa xôi hẻo lánh, và quốc phòng. Nhưng nó phải tiến xa hơn thế nhiều. Một sách lược như thế cần bao gồm:

Một khung thời gian rõ ràng để điện khí hóa hầu hết các loại xe cộ mới giao thông đường bộ, được hỗ trợ bởi các tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu và khí thải nghiêm ngặt để các phương tiện của Úc không còn tụt hậu so với thế giới.

Một chương trình thúc đẩy việc sử dụng xe tải điện, theo gương của Trung Hoa. Cần có các trạm sạc công suất megawatt hoặc các điểm đổi pin, và việc yêu cầu các trạm dịch vụ phải có bộ sạc xe tải có thể là việc hữu ích.

Đẩy nhanh việc khai triển năng lượng tái tạo và lưu trữ để năng lượng sạch trong nước thay thế phần lớn dầu khí nhập cảng.

Sử dụng xe điện và pin lưu trữ cố định để tăng cường khả năng tự cường năng lượng theo một cách có điều phối. Pin dung lượng lớn của xe điện có thể hoạt động như bộ lưu trữ di động, có tính năng cung cấp điện cho cộng đồng và hạ tầng cơ sở quan trọng trong trường hợp nguồn cung cấp điện bị gián đoạn, hoặc mất điện, do thời tiết khắc nghiệt. Pin dung lượng lớn có thể được vận chuyển bằng xe lửa.

Đẩy nhanh việc sử dụng nhiên liệu sinh học sản xuất tại Úc như dầu hạt cải để thay thế nhiên liệu phi cơ phản lực và nhiên liệu hàng hải được xử dụng bởi các tàu lớn. Xây dựng hạ tầng cơ sở hỗ trợ tại các bến cảng và phi trường.

Lập kế hoạch cho việc giảm dần việc xử dụng và có trật tự của dầu mỏ. Hãy bảo đảm rằng bất kỳ nguồn dự trữ nhiên liệu bổ túc nào cũng phải được nhắm mục tiêu, ở mức vừa phải và tập trung vào các mục đích xử dụng thực sự vì lợi ích quốc gia, thay vì kéo dài tình trạng xử dụng xăng, dầu diesel, nhiên liệu phi cơ và nhiên liệu tàu biển như hiện nay.

Tình hình kinh doanh bất thường

Trước sự bất ổn toàn cầu, chính phủ Albanese đã hứa hẹn sẽ quay trở lại trạng thái bình thường, tập trung vào khả năng phục hồi nền kinh tế, tập trung vào năng suất và giải quyết áp lực chi phí sinh hoạt.

Điều đó rất rủi ro, vì chúng ta không biết khi nào – hoặc liệu – trạng thái bình thường có bao giờ trở lại.

Sẽ hợp lý hơn nhiều nếu nhìn nhận một cách khách quan về việc nhập cảng dầu mỏ khiến Úc dễ bị tổn thương như thế nào.

Tiến trình chuyển đổi năng lượng sạch đang diễn ra tốt đẹp trên khắp các lưới điện ở Úc. Nhưng chánh phủ vẫn chưa công bố một kế hoạch liên kết điều này với an ninh năng lượng của hệ thống giao thông vận tải.

Nếu nước Úc muốn được an toàn trong bối cảnh bất ổn, các viên chức lãnh đạo không thể tiếp tục dựa vào các chuỗi cung ứng dễ bị tổn thương, vốn đã đẩy chúng ta vào tình thế này. An ninh nhiên liệu thực sự có nghĩa là chuyển đổi khỏi nhiên liệu từ nước ngoài càng nhanh càng tốt.

Chúng ta nên đánh giá sự tiến bộ không chỉ dựa trên số ngày xử dụng nhiên liệu, mà còn dựa trên số lượng xe hơi, xe tải, xe lửa chạy bằng xăng và dầu diesel, thậm chí cả máy kéo và máy gặt đã được thay thế bằng loại động cơ điện. Theo thời gian, chúng ta có thể đánh giá sự tiến bộ đối với phi cơ và tàu thủy chạy bằng nhiên liệu sinh học, và điện.

Bước đầu tiên là thay đổi tư duy của chúng ta. Thay vì tập trung vào việc quản lý sự phụ thuộc vào dầu mỏ, chúng ta cần nghĩ đến cách chấm dứt nó.

(Huy Lê, Theo theoconversation.com)