Reuters,
Những bộ phận của một chiếc máy bay mà Ba Tư tuyên bố đã bị phá hủy trong sứ mệnh giải cứu của Mỹ.
Gabriela Pomeroy – BBC News
Quân đội Mỹ đã giải cứu một phi công bị mất tích trong một chiến dịch đầy ngoạn mục, sau khi chiếc tiêm kích cơ của anh ta bị bắn rơi tại một khu vực hẻo lánh ở Ba Tư.
Các tình tiết cụ thể vẫn chưa rõ ràng, nhưng chiến dịch đưa người này ra khỏi lãnh thổ đối phương được đánh giá là vô cùng phức tạp.
Theo truyền thông Mỹ, hàng chục lính đặc nhiệm, cùng với phi cơ chiến đấu và trực thăng, đã tham gia kế hoạch, bên cạnh sự phối hợp của CIA.
Hôm Chủ nhật 5/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội: “Chúng tôi đã giải cứu thành công viên sĩ quan bị thương nặng nhưng vô cùng dũng cảm, từ sâu trong vùng núi Ba Tư.”
Tuy nhiên, hành trình sinh tồn của người này bắt đầu từ thứ Sáu ngày 3/4, khi xuất hiện thông tin một tiêm kích F-15 – chở theo một sĩ quan hệ thống võ khí và một phi công – bị bắn rơi tại miền nam Ba Tư.
Đây là lần đầu tiên trong hơn 20 năm một tiêm kích Mỹ bị hỏa lực đối phương bắn hạ.
Hai quân nhân Mỹ trên chiếc F-15E Strike Eagle đã kịp phóng ghế thoát hiểm. Viên phi công chính được giải cứu ngay trong ngày, nhưng thành viên còn lại vẫn mất tích.
Quân đội Mỹ sau đó bước vào cuộc chạy đua với thời gian để tìm kiếm người này.
Ba Tư tuyên bố muốn bắt sống và treo thưởng 50.000 bảng Anh.
Theo các viên chức Mỹ, khi ở dưới mặt đất, viên sĩ quan chỉ có một khẩu súng ngắn để tự vệ.
Người này đã được huấn luyện cho tình huống như vậy, bao gồm việc bật tín hiệu định vị, di chuyển lên vị trí cao, ẩn nấp và thiết lập liên lạc.
Theo truyền thông Mỹ, anh đã ẩn mình trong một khe núi và giới hạn việc xử dụng tín hiệu định vị, do lo ngại tín hiệu có thể bị phía Ba Tư phát hiện.
Sau đó, anh chờ lực lượng giải cứu tiếp cận.
Các đoạn phim ngắn cho thấy phi cơ và trực thăng Mỹ hoạt động trên bầu trời miền nam Ba Tư hôm 3/4.
Theo một viên chức cấp cao trong chánh quyền Trump, CIA đóng vai trò then chốt trong chiến dịch giải cứu.
Cơ quan tình báo này đã xác định chính xác vị trí của viên sĩ quan trong khe núi và chuyển thông tin cho Ngũ Giác Đài.
Tổng thống Trump cho biết vị trí của anh được theo dõi “24 giờ mỗi ngày” trong quá trình lên kế hoạch giải cứu.
Anh ấy “đang bị kẻ thù truy lùng, và chúng tiến lại gần hơn mỗi giờ,” ông nói thêm.
Theo các nguồn tin, CIA cũng khai triển chiến dịch đánh lừa, tung tin trong nội bộ Ba Tư rằng lực lượng Mỹ đã tìm thấy thành viên thứ hai của phi hành đoàn.
Trong bài đăng trên Truth Social, ông Trump cho biết quân đội Mỹ đã “điều hàng chục phi cơ, trang bị những võ khí sát thương mạnh nhất thế giới, để đưa anh ấy về”.
Theo các báo cáo, khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ tiến về phía phi công gặp nạn, bom và hỏa lực được xử dụng để ngăn quân Ba Tư tiếp cận khu vực.
Truyền thông Mỹ cũng cho biết hai phi cơ vận tải dự kiến dùng để đưa lực lượng cứu hộ rời đi đã không thể cất cánh từ một căn cứ hẻo lánh trong lãnh thổ Ba Tư, và sau đó bị phá hủy để tránh rơi vào tay đối phương.
Lực lượng đặc nhiệm sau đó sử dụng thêm ba phi cơ khác để sơ tán.
Hình ảnh và video được BBC Verify xác nhận cho thấy xác chiếc phi cơ đang bốc khói tại một khu vực đồi núi ở miền trung Ba Tư, cách thành phố Isfahan khoảng 50 cây số về phía đông nam.
Quân đội Ba Tư cho biết hai máy bay vận tải C-130 và hai trực thăng Black Hawk của Mỹ đã bị phá hủy trong chiến dịch, đồng thời khẳng định “chiến dịch đánh lừa và rút lui tại một phi trường bỏ hoang ở miền nam Isfahan… đã hoàn toàn thất bại”.
Truyền thông nhà nước Ba Tư cũng đưa tin lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã bắn hạ một phi cơ không người lái Mỹ tại Isfahan khi phi cơ không người lái này đang tìm kiếm quân nhân mất tích.
BBC chưa thể xác minh các thông tin này.
Trước nửa đêm theo giờ Mỹ, chiến dịch giải cứu đã hoàn tất, và quân nhân này được đưa tới Khoa Uy Đặc (Kuwait) để điều trị y tế. Ông Trump cho biết người này “bị thương nặng” nhưng “sẽ ổn”.
Giới chức Mỹ chưa công bố vị trí chính xác nơi giải cứu hay danh tính của quân nhân này.
Cựu viên chức quân đội Mỹ William Fallon – một đô đốc Hải quân đã nghỉ hưu – nhận định với BBC rằng “thời điểm đó trong ngày” có thể đã giúp ích cho chiến dịch.
“Bóng tối có lợi cho chúng tôi, vì lực lượng của chúng tôi quen hoạt động ban đêm.”
Ông Fallon cũng cho biết khi bay trên lãnh thổ đối phương, “bạn luôn phải sẵn sàng cho tình huống mình là người bị bắn hạ”.
Ngay trước 00:00 giờ miền Đông Mỹ hôm 5/4, truyền thông Mỹ đưa tin thành viên thứ hai của phi hành đoàn đã được tìm thấy.
Ông Trump viết trên mạng xã hội rằng Mỹ sẽ “KHÔNG BAO GIỜ BỎ LẠI MỘT CHIẾN BINH MỸ NÀO!”
Trong khi đó, Ba Tư khẳng định chiến dịch đã thất bại. Phát ngôn nhân của Bộ Tổng tham mưu quân đội Ba Tư, Ebrahim Zolfaghari, cho biết trong một video rằng một số máy bay quân sự Mỹ đã buộc phải hạ cánh khẩn cấp.
Ông nói, “Tổng thống thiếu hiểu biết, sa lầy trong cuộc chiến và hành động gây hấn mà chính ông ta khởi xướng… đã hoàn toàn nhận ra rằng bất kỳ hành động xâm nhập, tác chiến trên bộ nào cũng sẽ phải đối mặt với thất bại quyết định và nhục nhã.”
Thông điệp về một “chiến dịch thất bại” cũng được các quan chức Ba Tư và truyền hình nhà nước lặp lại, đặc biệt sau khi ông Trump tuyên bố đã giải cứu thành công viên phi công.
Một số chuyên viên phân tách Mỹ cho rằng việc mất một chiếc F-15E sâu trong lãnh thổ Ba Tư, cùng với việc phải phá hủy một số phi cơ cứu hộ, cho thấy những giới hạn của sức mạnh không quân Mỹ.
Tướng Frank McKenzie, cựu Tư lệnh Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, nói với CBS – đối tác tin tức tại Mỹ của BBC – rằng “chúng ta thực sự đã mất một vài chiếc phi cơ trong chiến dịch này”, nhưng cho rằng đó là cái giá “có thể chấp nhận trong tình huống như vậy”.
Ông nói trong chương trình Face The Nation rằng, “Phải mất một năm để chế tạo một chiếc máy bay, nhưng phải mất 200 năm để xây dựng một truyền thống quân sự không bỏ lại ai phía sau”.
Có thêm phần tường thuật của Ghoncheh Habibiazad từ BBC News Tiếng Ba Tư.
