Tác giả: Phuong Nguyen, Francesco Guarascio
Ngày 16 tháng Ba năm 2026
Một phi cơ của VietJet Airline đang lăn bánh trước phi cơ của hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines tại phi trường quốc tế Nội Bài, Hà Nội, Việt Nam, ngày 28 tháng Năm, năm 2025. REUTERS/Chalinee Thirasupa/File Photo.
HANOI, ngày 16 tháng Ba (Reuters) – Chính quyền Việt Nam đã cảnh báo ngành hàng không nước nhà chuẩn bị cho tình huống giảm số chuyến bay từ tháng Tư sau khi Trung Hoa và Thái Lan ngừng xuất cảng nhiên liệu phi cơ do chiến tranh Ba Tư làm tăng rủi ro thiếu hụt.
Việt Nam nhập cảng hơn hai phần ba nhu cầu nhiên liệu phi cơ, trong đó 60% đến từ Trung Hoa và Thái Lan, theo các tài liệu từ cơ quan quản lý hàng không và các công ty nhập cảng mà Reuters đã đọc được.
Cục Hàng không Dân dụng XHCN Việt Nam cho biết trong một văn bản đề ngày 9 tháng Ba gửi cho Bộ Giao thông vận tải có đoạn: “Có nguy cơ thiếu nhiên liệu phi cơ cho các hãng hàng không Việt Nam từ đầu tháng Tư và những tháng tiếp theo”.
Văn bản này cho biết các hãng hàng không nên xem xét lại kế hoạch của mình, đặc biệt là các tuyến nội địa, và chỉ thị các cơ quan điều hành phi trường chuẩn bị thêm chỗ đậu cho phi cơ của các hãng hàng không Việt Nam.
Văn bản này cũng cho thấy nguồn cung từ Tân Gia Ba đã sụt giảm.
Trong các văn bản riêng biệt mà Reuters xem được, các công ty lớn nhập cảng là Petrolimex và Skypec cho biết họ chỉ có thể bảo đảm nguồn cung nhiên liệu phi cơ cho tháng Ba. Công ty Skypec kêu gọi cơ quan quản lý giới hạn lại việc vận tải bẳng đường hàng không chỉ dành trên các tuyến nội địa thiết yếu nếu xung đột kéo dài.
Tất cả các văn bản này được ban hành sau khi Trung Hoa kêu gọi các nhà máy lọc dầu của mình không đồng ý bán những lô hàng mới vào đầu tháng này, mà trước lệnh cấm xuất cảng nhiên liệu tinh chế nghiêm ngặt từ ngày 11 tháng Ba. Thái Lan đã cấm xuất cảng các sản phẩm dầu mỏ tinh chế, bao gồm nhiên liệu phi cơ, vào ngày 6 tháng Ba cho tất cả các quốc gia trừ Miến Điện và Lào.
Cơ quan quản lý, Bộ Giao thông vận tải Việt Nam và hai công ty nhập cảng không trả lời yêu cầu bình luận của Reuters. Hai hãng hàng không hàng đầu của Việt Nam là Vietnam Airlines và VietJet từ chối đưa ra ý kiến.
NHỮNG NỖ LỰC NGOẠI GIAO
Theo số liệu của văn phòng quan thuế Trung Hoa, CHXHCN Việt Nam là nước mua nhiên liệu phi cơ lớn thứ ba từ Trung Hoa hồi năm ngoái sau Úc và Nhựt Bổn.
Năm 2025, các nước nhập cảng nhiên liệu phi cơ hàng đầu từ Trung Hoa là Úc, Nhựt Bổn và Việt Nam.
Việt Nam đã nêu vấn đề này với Trung Hoa, nước cung cấp chính của mình, và Thái Lan.
Hôm Chủ Nhật (giữa tháng Ba), Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã đề nghị người đồng cấp Trung Hoa, Vương Nghị, phối hợp chặt chẽ “để bảo đảm an ninh năng lượng” trong một cuộc gặp tại Hà Nội đã được lên kế hoạch từ lâu, theo trang mạng của chính phủ CHXHCN Việt Nam.
Một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Hoa cho các phóng viên biết vào hôm thứ Hai ngày 16/03 rằng, Bắc Kinh sẵn sàng tăng cường hợp tác với Việt Nam và các nước khác để cùng giải quyết vấn đề an ninh năng lượng.
Truyền thông nhà nước XHCN Việt Nam đưa tin vào hôm thứ Sáu ngày 13/03 rằng, Thủ tướng Phạm Minh Chinh đã đề nghị Thái Lan giúp giải quyết tình trạng thiếu hụt trong cuộc gặp với Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam.
Bộ Ngoại giao Việt Nam và Thái Lan chưa đưa ra ý kiến phản hồi vào thời điểm bài viết này được đăng.
Cơ quan hàng không Việt Nam khuyến nghị Hà Nội nên tìm cách nhập cảng từ các nguồn khác, dẫn chứng Nam Hàn, Nhựt Bổn, Văn Lai (Brunei) và Ấn Độ là những nguồn tiềm năng, nhưng cũng cho biết “trong bối cảnh hiện nay rất khó tìm được công ty cung cấp mới”.
Báo cáo cũng cho biết thêm rằng hai nhà máy lọc dầu của Việt Nam đang chịu áp lực phải mở rộng sản xuất các sản phẩm dầu mỏ khác, khiến việc tăng sản lượng nhiên liệu phi cơ trở nên khó khăn.
Ngay cả khi nguồn cung ổn định, giá nhiên liệu tăng vọt đang gây gián đoạn cho ngành công nghiệp, báo cáo cũng cảnh báo, nhắc nhở rằng nhiều tuyến bay sẽ trở nên không có lợi nhuận.
Các tài liệu cho thấy, công ty xăng dầu Petrolimex và công ty Skypec của Việt Nam, cũng cho biết việc giá nhiên liệu phi cơ tăng vọt đã khiến họ nhanh chóng đạt đến giới hạn tín dụng và kêu gọi các ngân hàng cung cấp tài chính linh hoạt hơn cho đến khi điều kiện thị trường được bình thường.
Dữ liệu định giá của LSEG cho thấy, giá hoán đổi nhiên liệu phi cơ kỳ hạn tháng trước tại Tân Gia Ba trên cơ sở chi phí và cước phí đang được giao dịch ở mức khoảng 157 đô- la một thùng, cao hơn gấp rưỡi so với mức trước xung đột.
Đưa tin bởi Phuong Nguyen và Francesco Guarascio tại Hà Nội; Có thêm thông tin của Khanh Vu tại Hà Nội, Orathai Sriring tại Bangkok, Liz Lee và Colleen Howe tại Bắc Kinh và Trixie Yap tại Tân Gia Ba; Biên tập bởi Edwina Gibbs
Francesco Guarascio, Thomson Reuters
Francesco dẫn đầu một nhóm phóng viên tại Việt Nam chuyên đưa tin về các sự kiện tài chánh và chánh trị hàng đầu tại Việt Nam, tập trung vào chuỗi cung ứng và đầu tư sản xuất trong một số lĩnh vực, bao gồm điện tử, bán dẫn, xe hơi và năng lượng tái tạo. Trước khi đến Hà Nội, Francesco làm việc tại Brussels về các vấn đề EU. Anh cũng là thành viên của nhóm toàn cầu then chốt của Reuters đưa tin về đại dịch COVID-19 và tham gia vào các cuộc điều tra về rửa tiền và tham nhũng ở Âu châu. Anh là người đam mê du lịch, luôn sẵn sàng lên đường khám phá những vùng đất mới.
(Huy Le biên dịch)
