Hình ảnh các tua-bin gió phát điện tại một khu điện gió ở tỉnh Bạc Liêu, Việt Nam, ngày 8 tháng Bảy năm 2017. REUTERS/Kham
HANOI, ngày 12 tháng 3/2026 (Reuters) – Các nhà đầu tư nước ngoài có thể khởi kiện nếu Việt Nam không trả tiền đầy đủ biểu giá điện đã thỏa thuận với nhiều dự án điện gió và điện mặt trời, theo một tài liệu được ký bởi năm phòng thương mại mà Reuters đã xem được.
Tranh chấp bắt đầu từ năm ngoái khi Việt Nam cắt giảm giá điện trợ cấp đã được thỏa thuận trước đó đối với một số trang trại điện mặt trời và điện gió, với lý do có những bất thường. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh ngành năng lượng Việt Nam đang phải vật lộn với giá cả tăng cao và nguy cơ thiếu hụt do cuộc xung đột ở Iran.
Các cuộc đàm phán kéo dài với các nhà đầu tư bị ảnh hưởng, những công ty điều hành các dự án với tổng công suất 12 gigawatt, đã không đạt được thỏa hiệp, khiến các phòng thương mại tại Việt Nam từ Liên minh Âu châu, Anh Quốc, Nhựt Bổn, Nam Hàn và Thái Lan gửi thư chung cho chính quyền Việt Nam vào thứ Năm ngày 12/03/2026.
Văn bản đề ngày 12 tháng 3/2026 có đoạn cho biết, nếu nghĩa vụ trả nợ không được thực hiện, các công ty sản xuất điện “có thể tìm cách áp dụng các biện pháp khắc phục, bao gồm cả việc theo đuổi giải quyết tranh chấp trong nước Việt Nam hoặc ở các khu vực pháp lý (các quốc gia) khác”.
Bức thư kêu gọi các cơ quan chức trách (của Việt Nam) tìm ra giải pháp hòa giải cho tranh chấp mà các phòng thương mại cho rằng có thể dẫn đến vỡ nợ và tổn thất đáng kể đối với các khoản tiền đầu tư hàng tỷ đô-la đã đổ vào lãnh vực năng lượng tái tạo ở Việt Nam.
Bộ Công Thương Việt Nam, đơn vị nhận được bức thư, chưa đưa ra trả lời ngay lập tức khi được hỏi về sự việc này.
Trong những năm gần đây, Việt Nam, là một nước ở vùng Đông Nam Á, đã chứng kiến sự bùng nổ đầu tư vào năng lượng tái tạo vì đưa ra các chính sách tài trợ giá điện ưu đãi, theo đó nhà nước cam kết mua điện trong 20 năm với giá cao hơn giá thị trường.
Tuy nhiên, mức giá cao đã làm tăng tổn thất cho công ty điện lực nhà nước Việt Nam, là công ty điện lực quốc doanh EVN, là bên mua điện duy nhất, và nâng giá (đẩy giá) điện lên cao khi bán điện lại cho các hộ gia đình và nhà máy sản xuất.
Việc thay đổi biểu giá có hiệu lực hồi tố từ tháng 1 năm 2025 được thực hiện sau các cuộc điều tra về cáo buộc lạm dụng trong việc có được mức giá ưu đãi.
Doanh nghiệp quốc doanh EVN chưa đưa ra bình luận nào ngay vào lúc này.
Bức thư được gửi sau một loạt các hành động phối hợp nhằm thuyết phục Việt Nam thay đổi hướng đi. Những hành động này bao gồm một văn bản đã được ký kết hồi tháng Năm bởi 16 công ty bị ảnh hưởng, trong đó có quỹ đầu tư tư nhân Dragon Capital, công ty con tại Việt Nam của tập đoàn năng lượng ACEN của Phi Luật Tân, và các nhà đầu tư từ Thái Lan, Bồ Đào Nha, Hòa Lan, Nam Hàn, Tân Gia Ba và Trung Quốc.
Tường thuật của Khanh Vu. Có thêm thông tin tin từ Phuong Nguyen. Biên soạn bởi Francesco Guarascio. Chỉnh sửa bởi Mark Potter – DanViet news biên dịch.
(Nguồn: Reuters)
