Tàu thuyền trên eo biển Hormuz nhìn từ Khasab, tỉnh Musandam, Oman, ngày 24 tháng Sáu năm 2025. Quốc hội Iran đã thông qua biện pháp đóng cửa eo biển Hormuz sau các cuộc tấn công của Mỹ vào ba địa điểm nguyên tử trọng yếu của Iran vào ngày 22 tháng Sáu năm 2025. Israel và Iran đã liên tục đấu súng kể từ khi Israel phát động các cuộc tấn công trên khắp Iran vào ngày 13 tháng Sáu năm 2025. EPA/ALI HAIDER Nguồn: EPA / ALI HAIDER/EPA

Giá dầu toàn cầu đã tăng vọt rồi giảm mạnh khi cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran làm tắc nghẽn các chuỗi cung ứng chính dầu khí. Với sự bất ổn sâu sắc và những thông điệp trái chiều về thời gian kết thúc cuộc chiến của Mỹ, các nhà lãnh đạo thế giới đang gấp rút chuẩn bị cho những áp lực liên tục.

Làm đảo lộn sản xuất và vận chuyển dầu ở Trung Đông, sự bất ổn của cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran đã gây ra những chấn động mạnh mẽ cho nền kinh tế toàn cầu.

Tăng vọt lên gần 120 đô-la một thùng vào thứ Hai, giá dầu lại nhanh chóng giảm xuống vào sáng thứ Ba [10/03] khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump gợi ý rằng cuộc chiến có thể sớm kết thúc.

“Nhờ sự giúp đỡ và nỗ lực của các bạn, chúng ta đang làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, và chúng ta đang làm điều đó nhanh hơn nhiều so với dự kiến. Và nó tốt hơn, mạnh mẽ hơn. Và đất nước chúng ta đang thực sự phát triển tốt. Ý tôi là, ở một mức độ mà không ai nghĩ tới. Chúng ta đã thực hiện một cuộc tấn công nhỏ vì cảm thấy cần phải làm vậy để loại bỏ một số điều xấu xa. Và tôi nghĩ các bạn sẽ thấy đây sẽ là một cuộc tấn công ngắn hạn.”

Bước sang tuần thứ hai, cuộc chiến đã chứng kiến Israel, Hoa Kỳ và Iran đều tấn công các cơ sở dầu khí trong khu vực.

Những lo ngại về các cuộc tấn công đã gần như làm tê liệt giao thông ở eo biển Hormuz, nơi vận chuyển một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới mỗi ngày.

Trưởng bộ phận Nghiên cứu Năng lượng tại MST Marquee, Saul Kavonic, cho biết tình hình hiện tại có thể dẫn đến những hậu quả kéo dài.

“Điều này báo hiệu một trong những sự gián đoạn lớn nhứt đối với thị trường dầu khí, có khả năng còn lớn hơn cả cuộc chiến Ukraine năm 2022, khi Nga cắt nguồn cung cấp khí đốt cho Âu châu. Và chúng ta chưa từng chứng kiến sự tăng vọt nào ở mức độ này cho đến tận những năm 1970. Ngay cả khi đó, nếu nhìn vào phạm vi và tầm quan trọng của việc đi qua eo biển Hormuz, thì sự gián đoạn liên tục đối với dòng chảy ở đây sẽ gây ra tác động gấp ba lần đối với thị trường dầu khí so với những cú sốc dầu mỏ mà chúng ta đã thấy trong những năm 1970.”

Để đối phó với giá cả tăng vọt, một số quốc gia đã phải áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng để cắt giảm việc sử dụng năng lượng.

Tại Pakistan, chánh phủ đã thông báo rằng các trường học sẽ đóng cửa trong hai tuần và khoảng một nửa số nhân viên văn phòng trong các dịch vụ không thiết yếu sẽ làm việc tại nhà.

Tại Bangladesh, quốc gia nhập cảng 95% nhu cầu dầu khí, chánh phủ đã triển khai các biện pháp phân phối nhiên liệu theo định mức.

Al Magruf bin Ataur là sinh viên Đại học Dhaka, trường đại học đã đóng cửa như một phần trong nỗ lực của chánh phủ.

“Do khủng hoảng nhiên liệu, xe buýt của trường đại học cũng sẽ ngừng hoạt động từ hôm nay. Hôm nay sẽ là ngày chót xe buýt hoạt động cho các trường đại học. Sau hôm nay, tôi không nghĩ rằng xe buýt sẽ hoạt động nữa do cuộc khủng hoảng nhiên liệu đang diễn ra trong nước. Vì vậy, tôi nghĩ rằng tất cả những yếu tố này đang góp phần vào việc các trường đại học của chúng ta phải đóng cửa từ hôm nay.”

Trong khi đó, các quan chức ở Phi Luật Tân đang cảnh báo về tình trạng tích trữ nhiên liệu khi các hàng dài người xếp hàng trước các trạm xăng ngày càng tăng.

Ông Ric Perez, 65 tuổi, lái một trong những chiếc xe phổ biến nhứt ở Phi Luật Tân, xe Jeepney chạy bằng dầu diesel.

Với dự báo giá dầu diesel sẽ tăng mạnh trong những ngày tới, ông nói rằng người dân đang rất muốn tích trữ nhiên liệu.

“Hiện tại chúng tôi đang gặp khó khăn trong việc đổ xăng vì giá cả đang tăng cao và có rất nhiều người đang đổ xăng. Chúng tôi nghe nói giá sẽ tăng vào ngày mai nên chúng tôi đang gặp khó khăn. Tôi thậm chí còn mang theo cả thùng chứa riêng để có thể chen vào và đổ thêm xăng, vì hàng người xếp dài và tôi không thể lái xe Jeep của mình đến đó.”

Với nhu cầu dầu mỏ giá rẻ tăng cao khi nguồn cung từ Trung Đông thắt chặt, các lệnh trừng phạt của Âu châu đối với dầu mỏ của Nga lại một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý.

Sau khi Hoa Kỳ tuyên bố miễn trừ tạm thời cho phép dầu mỏ của Nga bị mắc kẹt được đưa vào thị trường tuần trước, Donald Trump cho biết một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ cũng sẽ được dỡ bỏ.

“Chúng tôi cũng đang miễn giảm một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ để giảm giá. Vì vậy, chúng tôi có các lệnh trừng phạt đối với một số quốc gia, chúng tôi sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đó cho đến khi tình hình ổn định. Sau đó, ai biết được, có lẽ chúng tôi sẽ không cần phải áp đặt chúng nữa, sẽ có nhiều hòa bình hơn.”

Áp lực năng lượng gia tăng xuất hiện khi Liên minh Âu châu đang cố gắng thông qua một kế hoạch trừng phạt mới siết chặt các giới hạn đối với hạm đội ngầm của Nga, nhưng đề nghị này đã bị đình trệ sau khi Hungary phủ quyết kế hoạch.

Với giá dầu tăng vọt lên mức chưa từng thấy kể từ cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 của Nga, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng các nhà lãnh đạo Âu châu được hoan nghênh đàm phán.

“Nga, tôi nhắc lại, là một nước cung cấp năng lượng đáng tin cậy. Điều đó luôn luôn đúng. Tất nhiên, chúng tôi sẽ tiếp tục cung cấp dầu và khí đốt cho những quốc gia là đối tác đáng tin cậy. Ý tôi không chỉ là các đối tác của chúng tôi trong khu vực Á châu Thái Bình Dương, mà còn là các quốc gia khác.”

Ông Putin cho biết ngoài ra còn có các quốc gia ở Đông Âu như Slovakia và Hungary, Moscow đang tăng nguồn cung cho các đối tác đáng tin cậy của mình.

Thủ tướng Viktor Orbán, được coi là một trong những đồng minh thân cận nhứt của Nga ở Âu châu, đã kêu gọi Liên minh Âu châu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với nhiên liệu hóa thạch của Nga.

Tuy nhiên, Ủy viên Kinh tế Âu châu Valdis Dombrovskis cho biết EU hiện chưa phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung.

“Điều quan trọng là chúng ta không nên nới lỏng áp lực lên Nga lúc này và không giúp Nga tích trữ nhiên liệu cho chiến tranh bằng cách lợi dụng tình hình giá dầu và khí đốt đang tăng cao hiện nay. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải kiên định với các biện pháp trừng phạt của mình, thực hiện việc áp đặt mức giá cao nhứt của Nhóm G7 và tiến tới lệnh cấm dịch vụ hàng hải.”

Các đại diện từ Nhóm G7 cũng đã gặp nhau để thảo luận về những lo ngại về giá dầu, cho biết họ sẵn sàng thực hiện bất kỳ biện pháp nào cần thiết.

Mặc dù cuộc họp kết thúc mà không đạt được thỏa thuận về việc xuất kho sản lượng dự trữ dầu thô chiến lược, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure cho biết vấn đề này đã được xem xét.

Tại Úc, Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen đã nhắc lại lời kêu gọi người dân Úc không nên mua nhiên liệu một cách hoảng loạn và cho biết Úc có lượng xăng dự trữ đủ dùng trong 32 ngày.

Các công ty dầu mỏ đã bị cáo buộc đẩy giá nhiên liệu lên cao khi giá xăng không chì trung bình tăng vọt lên hơn 2 đô- la một lít tại Sydney, Melbourne và Brisbane vào thứ Hai.

Ông Chris Bowen cho biết trong khi các trạm xăng đang chứng kiến nhu cầu tăng cao, nguồn cung lại không giảm.

 “Chúng tôi đang chứng kiến sự gia tăng lớn mức cầu, đặc biệt là đối với dầu diesel, và tôi hiểu tại sao người Úc lại lo ngại. Nhưng thông điệp chính của tôi là tất cả các lô hàng dầu diesel dự kiến đến trong những ngày gần đây và dự kiến trong những ngày và tuần tới đều đã đến đúng lịch trình như dự kiến.”

(Theo SBS News)