Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula Von Der Leyen. Nguồn: EPA

Ấn Độ và Liên minh Âu châu cho biết họ đã đạt được “thỏa thuận lớn nhất từ trước đến nay” với hiệp định thương mại đã được đàm phán gần 20 năm. Bị áp đặt quan thuế cao và đối mặt với nguy cơ tăng thuế hơn nữa, hai nền kinh tế lớn đang nỗ lực đa dạng hóa các đối tác thương mại của mình.

Một thỏa thuận thương mại mới đã được ký kết giữa Liên minh Âu châu và Ấn Độ, và Chủ tịch Ủy ban Âu châu Ursula von der Leyen cho biết đây là hiệp ước lớn hơn bao giờ hết.

“Thưa Thủ tướng (Modi), người bạn đáng kính, chúng ta đã làm được. Chúng ta đã đạt được thỏa thuận lớn nhất từ trước đến nay. Chúng ta đang tạo ra một thị trường 2 tỷ người. Và đây là câu chuyện về hai gã khổng lồ, hai nền kinh tế lớn thứ hai và thứ tư thế giới, hai gã khổng lồ lựa chọn hợp tác theo cách đôi bên cùng có lợi.”

Ảnh hưởng đến hơn hai tỷ người và chiếm khoảng một phần ba thương mại thế giới, thỏa thuận này đạt được sau gần hai thập niên đàm phán thương mại giữa hai nền kinh tế lớn.

Thỏa thuận này sẽ mở cửa thị trường rộng lớn và được bảo vệ nghiêm ngặt của Ấn Độ, với Thủ tướng Narendra Modi gọi đó là bản kế hoạch cho sự thịnh vượng chung.

“Thỏa thuận thương mại tự do này sẽ thúc đẩy đầu tư giữa Ấn Độ và Liên minh Âu châu. Nó sẽ giúp hình thành các quan hệ đối tác đổi mới mới và sẽ củng cố chuỗi cung ứng ở cấp độ toàn cầu, điều đó có nghĩa là đây không chỉ là một thỏa thuận thương mại, mà là một bản kế hoạch mới cho sự thịnh vượng chung.”

Liên minh Âu châu hiện đã là đối tác thương mại lớn nhất của Ấn Độ, với kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 205,85 tỷ đô la Úc vào năm 2024, trong khi Ấn Độ là đối tác thương mại lớn thứ chín của Liên minh Âu châu.

Sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa hai nền kinh tế lớn bị bỏ dở vào năm 2013 do tranh chấp về ô tô, nông nghiệp và sữa, chúng đã được nối lại vào năm 2022.

Được kỳ vọng sẽ làm sâu sắc thêm cả mối quan hệ kinh tế và sách lược, thỏa thuận này có thể mất nhiều tháng để phê chuẩn, với việc có thể phát sinh các vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ, nông nghiệp và khí thải carbon.

Chủ tịch Hội đồng Âu châu Antonio Costa cho biết điều này diễn ra trong bối cảnh toàn bộ trật tự toàn cầu đang đối mặt với những thay đổi lớn.

“Trong thời điểm trật tự toàn cầu đang được định hình lại một cách cơ bản, Liên minh Âu châu và Ấn Độ sát cánh bên nhau với tư cách là những đối tác chiến lược và đáng tin cậy. Hôm nay, chúng ta đang đưa quan hệ đối tác của mình lên một tầm cao mới. Là hai nền dân chủ lớn nhất thế giới, chúng ta đang cùng nhau nỗ lực mang lại lợi ích cụ thể cho công dân của mình và định hình một trật tự toàn cầu vững mạnh, làm nền tảng cho hòa bình và ổn định, tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững.”

Năm 2025, Hoa Kỳ đã áp thuế 50% đối với Ấn Độ vì nước này từ chối ngừng mua dầu của Nga.

Gần đây hơn, Donald Trump đã đe dọa áp thêm quan thuế đối với các nước Âu châu vì tham vọng sáp nhập Greenland, khiến các nhà lãnh đạo Âu châu lo ngại về độ tin cậy của Hoa Kỳ trong tương lai.

Trong khi Âu châu và Ấn Độ đang phòng ngừa rủi ro trước Hoa Kỳ, Bộ trưởng Tài chánh Hoa Kỳ Scott Bessent lại cho rằng Âu châu đang tài trợ cho cuộc chiến của Nga.

“Dầu mỏ Nga được đưa vào Ấn Độ, các sản phẩm tinh chế được xuất cảng ra, và người Âu châu mua các sản phẩm tinh chế đó. Họ đang tài trợ cho cuộc chiến chống lại chính mình. Vì vậy, với sự lãnh đạo của Tổng thống Trump, cuối cùng chúng ta sẽ chấm dứt cuộc chiến Ukraine-Nga này.”

Ngoại trưởng Ấn Độ Vikram Misri cho biết những lo ngại đó đã được các nhà lãnh đạo liên quan thảo luận.

“Đây là hai vấn đề (mối quan hệ của Ấn Độ với Nga và EU) tồn tại độc lập và tự tiến triển. Và đối với Ukraine, vâng, nó đã được các nhà lãnh đạo thảo luận hôm nay. Các nhà lãnh đạo Âu châu đã chia sẻ quan điểm, mối lo ngại của họ liên quan đến cuộc xung đột đang diễn ra và Thủ tướng (Narendra Modi) đã cho biết ông đã liên lạc rất chặt chẽ với các nhà lãnh đạo từ cả hai nước, từ Nga cũng như từ Ukraine.”

Thỏa thuận này sẽ xóa bỏ hoặc giảm quan thuế đối với 96,6% hàng hóa xuất cảng của EU, với việc EU sẽ đáp trả đối với gần 99% các lô hàng của Ấn Độ.

Cùng với thỏa thuận thương mại tự do, nó còn bao gồm một khuôn khổ hợp tác quốc phòng và an ninh sâu rộng hơn.

Họ cũng đã ký một hiệp định riêng nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc di chuyển của lao động lành nghề và sinh viên, một động thái có thể tạo ra một số lượng lớn việc làm ở cả hai nền kinh tế.

Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế Halle ở Đức, Reint Gropp, cho biết đây là một bước tiến quan trọng đối với Âu châu.

“Tôi nghĩ đây là một bước quan trọng đúng hướng. Chúng ta cần giải quyết những vấn đề trong thương mại mà chúng ta đang gặp phải với Mỹ. Ấn Độ là một thị trường quan trọng, với 1,4 tỷ dân. Đây có thể là một nguồn cung cấp thú vị và quan trọng cho đất hiếm và các nguyên liệu thô khác. Vì vậy, tôi nghĩ đây là một bước rất quan trọng đúng hướng, rất đáng hoan nghênh, đặc biệt là trong bối cảnh những vấn đề chúng ta đang gặp phải ở các khu vực khác trên thế giới.”

Ngoài ý nghĩa kinh tế rõ ràng, thỏa thuận này còn mang hàm ý địa chánh trị.

Thỏa thuận này gửi một thông điệp tới Hoa Kỳ rằng các nhà lãnh đạo toàn cầu đang tìm cách tự bảo vệ mình khỏi các chánh sách thương mại của Donald Trump.

Vì cả Ấn Độ lẫn EU đều không được lợi gì từ việc đối đầu với Tổng thống Mỹ, những nỗ lực leo thang của họ trong việc đa dạng hóa thương mại cho thấy rõ sự e ngại của họ.

Garima Mohan, chuyên gia cao cấp về Ấn Độ tại Quỹ German Marshall, cho biết chánh sách đối ngoại của EU đang ngày càng xa rời sự liên kết lịch sử với Mỹ.

“Trong một thời gian dài, chánh sách Á châu của Âu châu chỉ đơn thuần là đi theo sự dẫn dắt của Hoa Kỳ. Cho dù đó là chiến lược xoay trục sang Á châu của Tổng thống Obama, hay chiến lược xây dựng mạng lưới đồng minh và đối tác của Tổng thống Biden, chúng ta đều thấy Âu châu hầu như đều làm theo và áp dụng cùng một cách hành xử. Chỉ đến bây giờ, dưới thời Tổng thống Trump, phần chánh sách đối ngoại đó mới trở nên độc lập hơn.”

Nhằm mục đích lấp đầy những lỗ hổng kinh tế do quan thuế của Mỹ áp đặt lên Âu châu gây ra, thỏa thuận này cũng được xem là một cách tiềm năng để Âu châu giảm sự phụ thuộc vào thương mại từ Trung Quốc.

Thêm một dấu hiệu nữa cho thấy cơ hội chuyển hướng khỏi sự phụ thuộc vào thương mại của Mỹ, Thủ tướng Gia Nã Đại, Mark Carney, cũng dự kiến sẽ sớm thăm Ấn Độ, với vấn đề thương mại là một trong những ưu tiên hàng đầu.

“Đối với Ấn Độ, hiệp định EU chỉ đánh dấu thỏa thuận thương mại mới nhất trong một loạt các thỏa thuận đạt được trong những năm gần đây, bao gồm cả với Anh, Oman (A Man), Úc và Tân Tây Lan, cũng như một hiệp định lớn với Hiệp hội Thương mại Tự do Âu Châu có hiệu lực vào năm ngoái.”

Garima Mohan cho biết tình hình địa chánh trị hiện nay đồng nghĩa với việc các cường quốc tầm trung đang tìm kiếm sự ổn định từ nhau.

“Âu Châu và Ấn Độ cần nhau hơn bao giờ hết. Mặc dù chúng ta đã chứng kiến những nỗ lực này và các cuộc đàm phán về hiệp định thương mại tự do này đã diễn ra hơn một thập niên, nhưng nó chỉ được thông qua vào thời điểm địa chánh trị đặc biệt này và điều đó nói lên điều gì đó về thế giới mà chúng ta đang sống.”

(Theo SBS News)