Tác giả, Ben Quilty
Huy Le, BBT Dân Việt Newspaper biên dịch.
MỸ THUẬT NƯỚC ÚC (AUSTRALIA ART), Chúng ta cần một xã hội coi trọng những người có tầm nhìn cho nước Úc, những người đi ngược lại với số đông để tạo ra những ước mơ mới, hé lộ những cách sống khác.
Ben Quilty viết: “Những nghệ sĩ tương lai của chúng ta là chìa khóa để xây dựng nền tảng xã hội bền vững cho một nước Úc khỏe mạnh, kiên cường và thành công”. Ảnh: Sean Gladwell/Getty Images.
Lần đầu tiên tôi bày tỏ mong muốn theo học trường nghệ thuật là năm 16 tuổi. Cố vấn hướng nghiệp của trường học hỏi tôi muốn làm gì, chứ không hỏi tôi phải nên làm gì, không hỏi tôi cha mẹ và cộng đồng mong đợi gì. Vì vậy, tôi nói với ông ấy, có lẽ là trường nghệ thuật. Phản ứng của ông ấy là sự lo lắng. Ông ấy đẩy kính đọc sách trên sống mũi thẳng của mình, ghi chú vào sổ sách của ông ấy, và sau khi tôi rời khỏi cuộc gặp gỡ đó, ông ấy đã liên lạc với cha mẹ tôi để thúc giục họ ghi danh lại cho tôi học môn kinh tế học chuyên sâu (kinh tế học 3 cấp độ).
Cách duy nhất để phát triển nền tảng xã hội lành mạnh và vững chắc là thông qua việc xây dựng một nền văn hóa độc lập và tự tin. Và cách duy nhất để xây dựng một nền văn hóa tự tin là khuyến khích nghệ thuật, dưới mọi hình thức của chúng, bằng cách tạo ra những điều kiện để kể những câu chuyện của chính chúng ta.
Chân dung tự họa, sau chuyến đi Afghanistan (A Phú Hãn) năm 2012 của Ben Quilty. Ảnh: Mim Stirling/AGSA
Ở Úc, thể thao là nguyên nhân phổ biến nhất khiến chúng ta tự hào. Trên sân thể thao, chúng ta nhanh chóng và dễ dàng định nghĩa bản sắc dân tộc đương đại trên trường quốc tế. Nếu chúng ta thắng, sự tồn tại của chúng ta sẽ được khắc sâu vào tâm trí đối thủ. Chúng ta cảm thấy tự hào. Không có gì ngạc nhiên khi hầu hết các thủ tướng Úc mà tôi nhớ đều bày tỏ sự ủng hộ hoặc thể hiện lòng trung thành của họ với đội này hay đội khác.
Một nhóm lớn các cầu thủ banh bầu dục đánh bại đối thủ quốc tế trên đất nước xa lạ là liều thuốc bổ cho các vấn đề xã hội và là công thức cho niềm tự hào dân tộc. Nhưng nó chỉ kéo dài khoảng một giờ và là một cú hích nhanh chóng tan biến qua sợi dây xã hội mỏng manh mà chúng ta đã gom góp được trong hơn 200 năm.
Nếu thể thao là đường ngọt, thì nghệ thuật là chất xơ. Chánh phủ Liên bang Đảng cấp tiến Liberal nhiệm kỳ gần đây nhất đã tăng gấp đôi học phí cho các môn học về nhân văn. Nếu chi phí học tập ngành nghệ thuật chưa đủ là gánh nặng về mặt khái niện, hãy nghĩ đến khoản đầu tư chúng ta bỏ ra cho các sân vận động, sân thể thao và các đội tuyển Olympic. Chúng ta hỗ trợ các vận động viên tại Học Viện Thể thao Úc (Australian Institute of Sport – AIS) qua các cơ sở vật chất và học bổng. Một phần thuế tôi đóng từ giải thưởng Archibald năm 2012 đã được dùng để đào tạo vận động viên tại AIS. Trong khi theo đuổi nghệ thuật, tôi đã trả hết học phí đại học và đóng thuế thu nhập với tư cách là một người lao động xây dựng. Lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực thể thao ở Úc không chỉ được tôn trọng mà còn được khuyến khích về mặt tài chánh.
Tác phẩm Ali Jaffari, 2017, sáng tác bởi Ben Quilty. Ảnh: Brenton McGeachie/AGSA
Từ giữa những năm 1960, một làn sóng cải cách đã làm rung chuyển nước Úc. Gough Whitlam đã khởi xướng các chánh sách tiến bộ đã định hình nên đất nước mà chúng ta đang sống ngày nay. Cuối cùng, chúng ta đã bắt đầu định hình một nền văn hóa độc đáo, với tất cả những khuyết điểm. Đó là một thời kỳ chánh trị và xã hội đầy dũng cảm. Nhưng lòng dũng cảm chỉ là một phần trong những gì cần thiết để tạo ra nghệ thuật, để xây dựng nên sợi dây liên kết văn hóa. Theo đuổi ngành nhân văn ở bất kỳ trường đại học nào của Úc đều là một quyết định ngu ngốc về mặt tài chánh, và chánh phủ liên bang hiện tại không làm gì để giảm bớt điều đó. Một số ngôn luận truyền thông của chúng ta quyết tâm dập tắt những bộ óc sáng tạo đang cố gắng giải quyết vấn đề và đề xướng các biện pháp khắc phục. Chính những ngôn luận truyền thông đó sẽ là người bạn đồng hành thường trực và đầy đe dọa của bạn khi bạn bắt đầu khơi lại vết thương.
Chúng ta đang sống trong thế kỷ thứ 21, một trong những xã hội giàu có nhất trong lịch sử loài người, nhưng lại suy yếu và lạc lối: một quốc gia của những kẻ giàu có hèn nhát, thậm chí không có can đảm để thừa nhận nguồn gốc của mình và càng ít tiềm năng có một tương lai tốt đẹp hơn so với cơn ác mộng đang ngày càng lớn dần xung quanh chúng ta. Trở thành một nghệ sĩ trong một xã hội coi thường chính ý tưởng về nghệ thuật là một hành động dũng cảm. Năm 1990, tôi không hề ngạc nhiên khi cố vấn hướng nghiệp của mình lại hèn nhát đến vậy. Những kỳ vọng rụt rè của tôi phù hợp với sự thiếu tham vọng chung của nước Úc, cả lúc đó và ở hiện tại. Cố vấn hướng nghiệp của tôi hiểu rất ít về tầm quan trọng của việc khuyến khích những người trẻ tuổi làm nghệ thuật, xây dựng nền tảng văn hóa và dũng cảm hình dung ra một tương lai tươi sáng hơn.
Chúng ta cần một xã hội, một lần nữa, trân trọng những người mơ mộng và có tầm nhìn, những người dám đi ngược lại với những gì và con người chúng ta đang có, khám phá những nỗi sợ hãi của chính mình để chúng ta có thể hiểu rõ hơn về bản thân và tạo ra những giấc mơ mới mà nó hé lộ những cách sống khác. Không chỉ thiếu kinh phí và bị đánh giá thấp, mà còn thiếu sự hỗ trợ và bị coi thường, các nghệ sĩ tương lai của chúng ta là chìa khóa để xây dựng nền tảng xã hội bền vững cho một nước Úc khỏe mạnh, kiên cường và thành công. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi chúng ta thẳng thắn thừa nhận quá khứ và các chánh quyền sẵn sàng đầu tư cho tương lai văn hóa của nước Úc chúng ta.
Đây là đoạn trích được chuyển thể từ bài luận “Tham vọng tập thể” (Collective Ambition) của Ben Quilty, trong cuốn “Thời khắc của lòng dũng cảm” (A Time for Bravery), xuất bản bởi Nhà in Australia Institute Press.
Ben Quilty là nghệ sĩ người Úc đã giành được một loạt giải thưởng hội họa: Giải thưởng Prudential Eye năm 2014, Giải thưởng Archibald năm 2011 và Giải thưởng Doug Moran National Portrait Prize (Chân dung Quốc gia Doug Moran) năm 2009. Ông là biên tập viên của cuốn sách Home – Drawings by Syrian Children (“Quê hương – Những bức vẽ của trẻ em Syria”).
