Gần một năm sau khi rút Hoa Kỳ khỏi nhiều tổ chức thuộc Liên Hiệp Quốc, ngày 07/01/2026, tổng thống Donald Trump ký một sắc lệnh khác rút Mỹ khỏi « các tổ chức, công ước và hiệp ước quốc tế trái với lợi ích của Hoa Kỳ », trong đó có GIEC – Ủy ban chuyên gia về khí hậu của Liên Hiệp Quốc.
Tổng thống Donald Trump phát biểu trước các dân biểu đảng Cộng Hòa ở Hạ viện trong cuộc họp kín thường niên về chính sách, Hoa Thịnh Đốn, Hoa Kỳ ngày 06/01/2026. AP – Evan Vucci
Theo trang mạng của Tòa Bạch Ốc Tổng, cộng Hoa Kỳ rút ra khỏi 66 tổ chức, được chia thành hai nhóm trong sắc lệnh của tổng thống Trump. Nhóm thứ nhất liên quan đến 35 « tổ chức không thuộc Liên Hiệp Quốc » chủ yếu hoạt động về môi trường, bảo tồn thiên nhiên, khai thác khoáng sản, năng lượng tái tạo… Nhóm thứ hai gồm 31 « tổ chức Liên Hiệp Quốc », tập trung chủ yếu vào các ủy ban về kinh tế, hệ quả trong xung đột võ trang (trẻ em, bạo lực tình dục), đặc biệt phải kể đến Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), hiệp ước nền tảng của tất cả các thỏa thuận quốc tế khác về khí hậu, được ký vào năm 1992 tại Hội nghị Thượng đỉnh Trái đất Rio.
Tổng thống Trump « ra chỉ thị tất cả các bộ và cơ quan hành pháp thực hiện các bước ngay lập tức » rút Hoa Kỳ khỏi các tổ chức trên « càng sớm càng tốt. Đối với các tổ chức của Liên Hiệp Quốc, việc rút lui có nghĩa là ngừng tham gia hoặc tài trợ cho các thực thể đó trong phạm vi được pháp luật cho phép ».
Theo sắc lệnh của tổng thống Trump, Mỹ sẽ còn rút khỏi nhiều tổ chức khác vì « việc xem xét của ngoại trưởng vẫn đang được tiến hành ». Ngoại trưởng Marco Rubio, phối hợp với đại diện ngoại giao Mỹ tại Liên Hiệp Quốc, được giao nhiệm vụ thi hành sắc lệnh được tổng thống Trump ký ngày 04/02/2025 về việc « rút Hoa Kỳ và chấm dứt tài trợ cho một số tổ chức của Liên Hiệp Quốc và xem xét lại sự hỗ trợ của Hoa Kỳ cho tất cả các tổ chức quốc tế » bị xem là đi ngược lại với lợi ích quốc gia, an ninh và thịnh vượng kinh tế hoặc chủ quyền của Mỹ.
Trả lời AFP, chuyên viên phân tách Li Shuo, thuộc Học Viện Chánh sách Hiệp hội Á Châu, cho rằng việc Mỹ rút khỏi GIEC « là một đòn giáng mạnh vào hành động toàn cầu về khí hậu, làm rạn nứt sự đồng thuận mà khó khăn lắm mới đạt được và đặt ra thách thức lớn nhất đối với các nỗ lực về khí hậu kể từ khi thỏa thuận Paris được thông qua ».
(Theo Rfi)
