Bóng của một chiếc phi cơ P3 Orion thuộc Không quân Hoàng gia New Zealand (RNZAF) đang tìm kiếm chuyến bay MH370 ở phía nam Ấn Độ Dương vào năm 2014. Nguồn: AAP / Rob Griffith/AP

Cuộc tìm kiếm chuyến bay MH370 của Malaysia Airlines dự kiến được nối lại vào hôm nay Thứ Ba, 30 tháng Mười hai, hơn một thập niên sau khi chiếc phi cơ biến mất khi đang bay từ Kuala Lumpur đến Bắc Kinh với 239 người trên khoang. Một cuộc tìm kiếm mới ở khu vực nam Ấn Độ Dương đang được tiến hành bởi công ty robot hàng hải tư nhân Ocean Infinity, xử dụng công nghệ tân tiến với hy vọng tìm ra lời giải cho một trong những bí ẩn hàng không lớn nhất thế giới. Nhưng gia đình các hành khách trên chuyến bay cho biết họ cần sự minh bạch về các điều khoản của cuộc tìm kiếm, và sự rõ ràng về triển vọng tìm thấy.

Ông K.S. Narendran, mà vợ là bà Chandrika Sharma – một trong số 239 người trên chuyến bay MH370 của hãng hàng không Malaysia Airlines khi nó mất tích – nói: “Việc tìm kiếm này rất quan trọng đối với cá nhân tôi, bởi vì tôi nghĩ nó có thể giúp hiểu rõ hơn một chút, nếu không phải toàn bộ câu trả lời, thì ít nhất cũng hiểu rõ hơn một chút về những gì có thể đã xảy ra. Đối với nhiều gia đình khác, nó mang ý nghĩa cá nhân sâu sắc vì nó là lời tạm biệt một cách dứt khoát. Đó là về phẩm giá của sự chia ly và sự ra đi, và nhiều điều khác vẫn còn lơ lửng theo một cách nào đó.”

Chiếc phi cơ khởi hành từ Kuala Lumpur vào ngày 8 tháng Ba năm 2014, hướng đến Bắc Kinh.

Trên phi cơ có 227 hành khách và 12 thành viên phi hành đoàn, hầu hết là công dân Trung Quốc, nhưng cũng có 50 người Mã  Lai Á và 7 công dân Úc.

Trong số những người khác có công dân của Pháp, Nam Dương (Indonesia), Ấn Độ, Hoa Kỳ, Ukraine (Ô Khắc Lan) và Gia Nã Đại (Canada).

“Có sự hoang mang, có sự bối rối. Ý tôi là, người ta vẫn cảm thấy khó tin khi nghĩ về nó. Vì vậy, tôi cho rằng việc day dứt, trăn trở về những câu hỏi chưa có lời giải là điều rất tự nhiên đối với con người. Và bạn sẽ không thể bình yên cho đến khi có được một câu trả lời đủ rõ ràng, đủ chấp nhận được, bởi vì điều đó đã tạo ra một tác động làm thay đổi cuộc đời.”

Ông ấy hồi tưởng lại ngày mọi thứ thay đổi.

“Tôi nhớ đó là một ngày rất dài, một ngày dài mà về căn bản tôi phải quản lý việc liên lạc với mẹ tôi, mẹ của Chandrika, con gái tôi lúc đó đang ở Delhi, và phải thật chắc chắn.”

Ông ấy nói rằng đến giờ ăn trưa, tin tức đã được phát trên truyền hình và ông ấy muốn bảo đảm rằng mọi người nghe được tin đó từ chính miệng ông ấy trước tiên.

“Việc đó thật sự khó khăn về mặt cảm xúc và cả thể chất nữa, nó khiến tinh thần tôi rối loạn. Hẳn nó đã làm suy giảm năng lực đối mặt với những thử thách hằng ngày của tôi trong một thời gian dài. Vì vậy, tôi buộc phải sắp xếp lại cuộc sống từ đầu, một lần nữa, để hiểu thế nào là sống mà không có người bạn đời gắn bó gần 25 năm.”

Ông ấy nói rằng ông phải suy nghĩ lại về tương lai, hoàn toàn khác so với những gì ông từng hình dung với vợ ông ấy.

Ông ấy nói rằng phải mất khoảng năm đến sáu năm, và giờ đây nỗi đau mất mát đã phần nào nguôi ngoai.

“Nước mắt đã khô, nhưng điều đó không có nghĩa là cơn giận không trỗi dậy, đôi lúc, chỉ riêng việc chuyện như thế này xảy ra và chúng tôi vẫn phải trăn trở để biết điều gì đã xảy ra cũng đủ khiến người ta day dứt. Vì vậy, giống như nhiều gia đình khác, chúng tôi đã cố gắng xây dựng lại cuộc sống, xác định lại điều gì là quan trọng và điều gì cần ưu tiên ngay trước mắt. Thế giới hôm nay đã khác. Cuộc sống hôm nay cũng khác. Tôi nghĩ điều đó đã ảnh hưởng sâu sắc đến cả những gì tôi từng cho là quan trọng trong đời, và những ai thực sự quan trọng trong đời.”

Radar quân sự vào thời điểm đó cho thấy phi cơ đã lệch khỏi lộ trình bay ban đầu, bay trở lại phía bắc Mã Lai Á, trước khi đi vào khu vực biển Andaman rồi chuyển hướng về phía nam.

Sau đó, mọi liên lạc đều bị mất và phi cơ chưa bao giờ được tìm thấy, ngoại trừ một số mảnh vỡ trôi dạt dọc bờ biển Phi châu và trên các hòn đảo ở phía tây nam Ấn Độ Dương.

Fuad Sharuji là cựu giám đốc ứng phó khủng hoảng vụ MH370 tại hãng hàng không Malaysia Airlines.

Ông cho biết ông bị đánh thức đột ngột, cách đây gần 12 năm.

“Vào khoảng 2 giờ sáng ngày 8 tháng Ba năm 2014, tôi nhận được cuộc gọi từ trung tâm điều khiển hoạt động báo cáo rằng MH370 đã biến mất khỏi radar. Tôi biết có điều gì đó không ổn. Vì vậy, tôi lập tức yêu cầu người quản lý trực ca của mình cố gắng xác định vị trí các phi cơ khác ở gần đó và cố gắng liên lạc với MH370.”

Ông ấy nói rằng vào thời điểm đó có bốn chuyến bay trên khu vực Nam Ấn Độ Dương.

“Thật không may, cả bốn thiết bị đều không hoạt động, không thể liên lạc được với chuyến bay 370. Vì vậy, sau đó, chúng tôi đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp.”

Bộ Giao thông Vận tải Mãi Lai Á, ngày 3 tháng Mười hai, thông báo một cuộc tìm kiếm mới trên diện tích 15.000 km vuông ở phía nam Ấn Độ Dương sẽ được thực hiện bởi công ty robot biển Ocean Infinity có trụ sở tại Anh Quốc và Hoa Kỳ, trên cơ sở “không tìm thấy, không trả phí”.

Ocean Infinity đã xác nhận với Bộ rằng các hoạt động tìm kiếm đáy biển mới sẽ kéo dài 55 ngày, được tiến hành gián đoạn.

Nếu họ tìm thấy xác phi cơ, họ sẽ nhận được khoản phí 106 triệu đô la (khoảng 70 triệu đô la Mỹ).

Một tuyên bố từ Ocean Infinity cho biết do tính chất nhạy cảm của cuộc tìm kiếm, các thông tin chánh thức sẽ được thông qua chánh phủ Mã Lai Á.

Các cuộc tìm kiếm ban đầu đã chứng kiến các nhà điều tra từ Mã Lai Á, Trung Quốc và Úc rà soát 120.000 cây số (km) vuông đại dương.

Ông Sharuji cho biết công nghệ hiện nay hiện đại hơn đáng kể so với các cuộc tìm kiếm năm 2014 và 2018.

“Nhưng lần này, công nghệ đã tiến bộ hơn một thập niên, giúp chúng ta hiểu rõ hơn về công nghệ, xử dụng các phương tiện tự vận hành dưới nước (AUV) được cải tiến, lập bản đồ địa hình tốt hơn, và chúng ta cũng có mô hình hóa tốt hơn, tinh vi hơn dựa trên dữ liệu vệ tinh và dữ liệu trôi dạt.”

Công ty Ocean Infinity đã tham gia vào hai cuộc tìm kiếm khác hồi đầu năm nay, nhằm tìm kiếm phần lớn mảnh vỡ của chiếc phi cơ mất tích.

Cuộc tìm kiếm cuối cùng của họ vào tháng Ba – tháng Tư đã tìm kiếm chiếc phi cơ tại bốn khu vực được gọi là điểm nóng, cách Perth 1.500 cây số (km) về phía tây.

Cuộc tìm kiếm đó đã bị tạm dừng do biển động và điều kiện thời tiết xấu.

Ông Sharuji nói rằng hộp đen của phi cơ sẽ chứa đựng câu trả lời, nhưng ông vẫn còn nghi ngờ về tình trạng của chúng nếu được trục vớt.

“Nếu tìm thấy hộp đen, chúng ta phải gửi nó đi phân tích. Còn việc hộp đen có đọc được dữ liệu hay không lại là chuyện khác, nhưng giả sử, chúng ta hy vọng là vẫn có thể đọc được, rằng dữ liệu trong hai hộp đen, CVR (thiết bị ghi âm buồng lái) và DFDR (thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay kỹ thuật số), có thể giúp chúng ta làm sáng tỏ những gì thực sự đã xảy ra vào cuối chuyến bay.”

Ông ấy nói rằng điều quan trọng là phải biết lý do tại sao chuyến bay lại từ bỏ lộ trình đã được khai báo.

“Ngoài ra, tại sao chuyến bay lại chuyển hướng nhiều lần như vậy, chuyển hướng qua Igari, chuyển hướng qua Penang, và sau đó lại chuyển hướng qua Andaman. Như vậy là đã có ba lần chuyển hướng và chúng tôi muốn biết lý do.”

Từ tháng Mười năm 2014 đến tháng Một năm 2017, Cục An toàn Giao thông Úc (ATSB) đã dẫn đầu cuộc tìm kiếm dưới nước ban đầu đối với chiếc phi cơ Boeing 777 mất tích, để hỗ trợ chánh phủ Mã Lai Á.

Sự tham gia tích cực của họ vào các nỗ lực tìm kiếm phi cơ đã kết thúc với việc công bố báo cáo năm 2017 về cuộc tìm kiếm.

Một tuyên bố từ phát ngôn viên của ATSB cho biết họ hoan nghênh cuộc tìm kiếm mới và vẫn ủng hộ các nỗ lực mới để tìm kiếm phi cơ bằng cách cung cấp hỗ trợ kỹ thuật.

Theo yêu cầu của Mã Lai Á, các đại diện của ATSB đã tham gia một nhóm làm việc để xem xét hình ảnh đáy biển nếu đơn vị tìm kiếm xác định được các mảnh vỡ tiềm năng từ MH370.

Blaine Alan Gibson là một nhà thám hiểm và đã thực hiện một cuộc tìm kiếm các bộ phận mất tích của phi cơ.

Ông đã tìm thấy các mảnh vỡ của phi cơ được người dân địa phương mang đến dọc theo bờ biển phía đông Phi châu và các hòn đảo ở phía tây nam Ấn Độ Dương.

Ông Gibson cho biết ông được truyền cảm hứng để tìm kiếm các bộ phận mất tích của phi cơ sau khi tham dự lễ kỷ niệm tại Thủ đô Kuala Lumpur một năm ngày MH370 gặp nạn.

“Tôi nghe Grace Nathan kể về việc mất mẹ trên phi cơ. Và tôi nghĩ, nếu mẹ tôi ở trên chuyến bay đó thì sao, hoặc nếu tôi ở trên chuyến bay đó thì mẹ tôi sẽ ra sao? Và tôi nhận ra rằng có lẽ mình có thể tạo ra sự khác biệt vì không ai tìm kiếm mảnh vỡ trên các bãi biển và bờ biển cả.”

Ông nói rằng khu vực tìm kiếm được mở rộng từ vĩ độ 36° Nam đến 33° Nam là khu vực phù hợp nhưng nhấn mạnh rằng đó là một khu vực rất rộng lớn.

“Tôi luôn tin tưởng vào phân tích hướng trôi dạt của Đại học Tây Úc (UWA) rằng phi cơ đang ở hoặc gần Broken Ridge, giữa 32 và 33 độ nam. Và tôi nghĩ nếu họ tìm kiếm toàn bộ khu vực mà họ bắt đầu từ khoảng 36,5 độ nam và đi lên đến 33 độ, rồi mở rộng vào khu vực của Đại học Tây Úc đến 32 độ ở Broken Ridge, tôi nghĩ họ sẽ tìm thấy nó.”

Báo cáo dài 495 trang về chuyến bay mất tích do nhóm điều tra an toàn chuyến bay 370 của chánh phủ Mã Lai Á thực hiện cho thấy hệ thống điều khiển của phi cơ có thể đã bị cố ý thao túng để chệch hướng.

Tuy nhiên, các điều tra viên không thể xác định ai là người chịu trách nhiệm, và ông Gibson cho biết điều đó phụ thuộc vào việc tìm thấy xác chiếc phi cơ.

“Chúng tôi không biết chuyện gì đã xảy ra, và những lời buộc tội chống lại Đại úy Zahari (Ahmad Shah), theo tôi, là rất bất công. Ý tôi là, tôi nhớ trước khi Jacquita Gonzales* qua đời, bà ấy đã nói với tôi rằng, “Vô tội cho đến khi bị chứng minh là có tội.” Không có bằng chứng, không có chứng cứ nào cả. Chúng ta cần tìm thấy chiếc phi cơ để biết sự thật.”

Ông ấy nói rằng việc biết chuyện gì đã xảy ra là rất quan trọng.

“Điều đó có lợi cho gia đình nạn nhân, cho hành khách đi phi cơ và cho Mã Lai Á, bởi vì điều quan trọng là Mã Lai Á cần khép lại vụ việc này và tiếp tục tiến lên. Họ cần tìm ra chiếc phi cơ và sự thật.”

Ông Sharuji cũng đồng tình với quan điểm đó, cho rằng việc tiếp tục tìm kiếm là trách nhiệm của chánh phủ.

“Cuộc tìm kiếm được nối lại này không phải để khơi lại những vết thương cũ, mà là để thể hiện trách nhiệm: trách nhiệm đối với hành khách, gia đình của họ, và cả đối với sự an toàn của ngành hàng không. Và chúng tôi hy vọng rằng lần này, nhiệm vụ tìm kiếm sẽ mang lại những kết quả tích cực.”

SBS News đã liên lạc với Bộ Giao thông Vận tải Mã Lai Á để xin bình luận, nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi.

Đối với ông Narendran, những câu hỏi vẫn còn đó, tại sao một chiếc phi cơ được cho là an toàn lại biến mất một cách bí ẩn, và điều gì sẽ xảy ra nếu chiếc phi cơ đó không bao giờ được tìm thấy?

Suy nghĩ về điều đó khiến ông buồn và băn khoăn.

Ông nói rằng việc ngừng tìm kiếm là không đúng.

Khi được hỏi về hy vọng tìm được câu trả lời, ông nói rằng việc tìm thấy chiếc phi cơ không phải là để ăn mừng.

“Hy vọng lần này không còn mang cùng một cảm giác như trước. Điều tốt nhất nó có thể làm là xoa dịu những phần trong chính mình vẫn còn dang dở, những điều chúng ta đã mang theo suốt gần 12 năm qua. Và tôi nghĩ có lẽ điều đó cũng thật quý giá, và cũng là điều để hướng về trong tương lai.”

*Jacquita Gonzales là vợ của Patrick Gomes, người giám sát chuyến bay MH370. Bà Jacquita Gonzales đã qua đời vào tháng Tư năm nay.

Bà Gonzales được biết đến rộng rãi nhờ những nỗ lực không mệt mỏi và sự vận động mạnh mẽ của bà trong việc thúc đẩy nối lại hoạt động tìm kiếm chiếc phi cơ mất tích.

(Nguồn SBS News)

(Trần Hoàng – Dân Việt News phụ đính)